<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X21n0367">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 367 大乘本生心地觀經淺註(第4卷-第8卷)</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 367 大乘本生心地觀經淺註(第4卷-第8卷)</title>
			<author>淸 來舟集</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp7"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>5卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">21</idno>.<idno type="no">367</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-11-07 16:19:28 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">大乘本生心地觀經淺註(第4卷-第8卷)</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00197">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00197</charName>
				<mapping cb:dec="983237" type="PUA">U+F00C5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3DBF</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[火*孛]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05577">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05577</charName>
				<mapping cb:dec="988617" type="PUA">U+F15C9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E30E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>胸</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(曷-曰)/月]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB07862">
				<charName>CBETA CHARACTER CB07862</charName>
				<mapping cb:dec="990902" type="PUA">U+F1EB6</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3B25</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>暴</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[日/出/大/米]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15090">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15090</charName>
				<mapping cb:dec="998130" type="PUA">U+F3AF2</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2AE7C</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>爆</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[焊-干+恭]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15801">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15801</charName>
				<mapping cb:dec="998841" type="PUA">U+F3DB9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+287AC</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>廛</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(厂@(田/坴))]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16182">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16182</charName>
				<mapping cb:dec="999222" type="PUA">U+F3F36</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>婇</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[女*釆]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17674">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17674</charName>
				<mapping cb:dec="1000714" type="PUA">U+F450A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2272B</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+省]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17682">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17682</charName>
				<mapping cb:dec="1000722" type="PUA">U+F4512</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+232BB</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>暴</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[暴-共+(出/大)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-06-30T11:17:01">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="4"/>
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0001a" n="0001a"/>
<lb ed="X" n="0001a01"/>
<lb ed="X" n="0001a02"/><cb:docNumber>No. 367</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0001a03"/><lb ed="R034" n="0241b13"/><cb:juan fun="open" n="4"><cb:mulu type="卷" n="4"/><cb:jhead>大乘本生心地觀經淺註卷第四</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0001a04"/>
<lb ed="X" n="0001a05"/><lb ed="R034" n="0241b14"/><byline cb:type="author">淸神京外栴檀寺沙門　來舟　註</byline>
<lb ed="X" n="0001a06"/><lb ed="R034" n="0241b15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">十別解文義</cb:mulu><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">厭捨品第三</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0001a0601">△二智光發心出家請佛除疑說法二。<note place="inline">此科內含三卷大義
<lb ed="X" n="0001a07"/><lb ed="R034" n="0241b16"/>卽四卷五卷六卷</note>初正投出家述疑請法二。初品題。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0001a08"/><lb ed="R034" n="0241b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0001a0801">厭捨品第三</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0001a09"/><lb ed="R034" n="0241b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0001a0901">厭者憎惡也。捨者脫離也。智光因聞心無所得名
<lb ed="X" n="0001a10"/><lb ed="R034" n="0242a01"/>爲報恩。反思塵事之繁擾。心不能靜。以厭惡求離。
<lb ed="X" n="0001a11"/><lb ed="R034" n="0242a02"/>捨俗出家。故名厭捨。</p><p xml:id="pX21p0001a1109" cb:place="inline">△二經文四。初正陳疑問四。
<lb ed="X" n="0001a12"/><lb ed="R034" n="0242a03"/>初經家叙儀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0001a13"/><lb ed="R034" n="0242a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0001a1301">爾時智光長者。承佛威神。卽從座起。頂禮佛足。恭敬
<lb ed="X" n="0001a14"/><lb ed="R034" n="0242a05"/>合掌。而白佛言。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0001a15"/><lb ed="R034" n="0242a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0001a1501">承佛威神者。謂佛見智光。因聞前品。發其大志。故
<lb ed="X" n="0001a16"/><lb ed="R034" n="0242a07"/>以神力加之。令彼騰疑致請。經家歸恩於佛故叙
<lb ed="X" n="0001a17"/><lb ed="R034" n="0242a08"/>之。</p><p xml:id="pX21p0001a1702" cb:place="inline">△二感恩述懷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0001a18"/><lb ed="R034" n="0242a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0001a1801">世尊。我今從佛聞是報恩甚深妙法。心懷踊躍。得未
<lb ed="X" n="0001a19"/><lb ed="R034" n="0242a10"/>曾有。如饑渴人遇甘露食。我今樂欲酬報四恩。投佛
<lb ed="X" n="0001a20"/><lb ed="R034" n="0242a11"/>法僧。出家修道。常勤精進。希證菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0001a21"/><lb ed="R034" n="0242a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0001a2101">心懷等二句。有通別兩說。通謂聞佛說偈。重示四
<lb ed="X" n="0001a22"/><lb ed="R034" n="0242a13"/>恩。更加戒懺微細發明。向所未聞今得聞之。故踊
<lb ed="X" n="0001a23"/><lb ed="R034" n="0242a14"/>躍稱歎未有也。別者卽心無所得一句是親切處。
<lb ed="X" n="0001a24"/><lb ed="R034" n="0242a15"/>從此得悟故云得未曾有。然未曾有卽是無所得。
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0001b" n="0001b"/>
<lb ed="X" n="0001b01"/><lb ed="R034" n="0242a16"/>所謂三輪體空也。以妙達佛意。凡一切自他兩利
<lb ed="X" n="0001b02"/><lb ed="R034" n="0242a17"/>事理之中。必達三空。方是眞實契道之行。長者一
<lb ed="X" n="0001b03"/><lb ed="R034" n="0242a18"/>聞。不覺忻忭盈懷。故曰踊躍。向佛呈解故云未有。
<lb ed="X" n="0001b04"/><lb ed="R034" n="0242b01"/>以悟爲得。得無所得眞無漏法。如饑二句。謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0001b0401" n="0001b0401"/><anchor xml:id="beg0001b0401" n="0001b0401"/>已<anchor xml:id="end0001b0401"/>往
<lb ed="X" n="0001b05"/><lb ed="R034" n="0242b02"/>不得一乘法味如饑。未得智水灌旣如渴。今聞妙
<lb ed="X" n="0001b06"/><lb ed="R034" n="0242b03"/>法。開我襟懷。充足本志。如飮甘露饑渴皆除也。以
<lb ed="X" n="0001b07"/><lb ed="R034" n="0242b04"/>上皆是感恩。我今下述懷。謂旣得悟法。宜知恩報
<lb ed="X" n="0001b08"/><lb ed="R034" n="0242b05"/>恩。故投三寶出家修證也。然報恩必欲出家者。據
<lb ed="X" n="0001b09"/><lb ed="R034" n="0242b06"/>佛言。以無所得心方爲報恩。假若在家。爲俗事擾
<lb ed="X" n="0001b10"/><lb ed="R034" n="0242b07"/>擾不得心淨。故求出家離塵。必三空易得。故云希
<lb ed="X" n="0001b11"/><lb ed="R034" n="0242b08"/>證菩提。</p><p xml:id="pX21p0001b1104" cb:place="inline">△三引昔述疑二。初讚在家疑三。初說法
<lb ed="X" n="0001b12"/><lb ed="R034" n="0242b09"/>唯心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0001b13"/><lb ed="R034" n="0242b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0001b1301">佛大慈悲。於一時中。在毗舍離城。爲<name role="" type="person">無垢稱</name>說甚深
<lb ed="X" n="0001b14"/><lb ed="R034" n="0242b11"/>法。汝<name role="" type="person">無垢稱</name>。以淸淨心爲善業根。以不善心爲惡業
<lb ed="X" n="0001b15"/><lb ed="R034" n="0242b12"/>根。心淸淨故世界淸淨。心雜穢故世界雜穢。我佛法
<lb ed="X" n="0001b16"/><lb ed="R034" n="0242b13"/>中以心爲主。一切諸法無不由心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0001b17"/><lb ed="R034" n="0242b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0001b1701">毗舍離此云廣嚴。<name role="" type="person">無垢稱</name>卽是淨名。以無垢卽淨。
<lb ed="X" n="0001b18"/><lb ed="R034" n="0242b15"/>稱卽是名。乃維摩詰翻過之言也。甚深法者卽惟
<lb ed="X" n="0001b19"/><lb ed="R034" n="0242b16"/>心之法。以淸淨下正標惟心。良以淸淨心。卽三輪
<lb ed="X" n="0001b20"/><lb ed="R034" n="0242b17"/>俱寂。不善心卽惡念縱橫。蓋心爲發業招報之本
<lb ed="X" n="0001b21"/><lb ed="R034" n="0242b18"/>故曰根。下文釋之。如形直影端。容妍像麗。然心旣
<lb ed="X" n="0001b22"/><lb ed="R034" n="0243a01"/>淸淨。則寂照無爲不著諸法。卽無漏心。從此淨心
<lb ed="X" n="0001b23"/><lb ed="R034" n="0243a02"/>所現世界。自然瑠璃爲地。七寶莊嚴。無所不淨。故
<lb ed="X" n="0001b24"/><lb ed="R034" n="0243a03"/>曰心淸淨故世界淸淨。下二句反此。以心旣雜穢。
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0001c" n="0001c"/>
<lb ed="X" n="0001c01"/><lb ed="R034" n="0243a04"/>從穢心現出。故見便利不淨瓦礫荆棘。亦無所不
<lb ed="X" n="0001c02"/><lb ed="R034" n="0243a05"/>穢。故曰心雜穢故世界雜穢。<note place="inline">心兼聖凡。界兼情器</note>我佛下結。
<lb ed="X" n="0001c03"/><lb ed="R034" n="0243a06"/>一切諸法。該盡十法界依正。華嚴云。應觀法界性。
<lb ed="X" n="0001c04"/><lb ed="R034" n="0243a07"/>一切唯心造。此經云。以心爲主。無不由心。故天如
<lb ed="X" n="0001c05"/><lb ed="R034" n="0243a08"/>大師造唯心十法界圖。本此也。</p><p xml:id="pX21p0001c0513" cb:place="inline">△二稱讚在家。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0001c06"/><lb ed="R034" n="0243a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0001c0601">汝今在家。有大福德。衆寶瓔珞無不充足。男女眷屬
<lb ed="X" n="0001c07"/><lb ed="R034" n="0243a10"/>安隱快樂。成就正見。不謗三寶。以孝養心。恭敬尊親。
<lb ed="X" n="0001c08"/><lb ed="R034" n="0243a11"/>起大慈悲。給施孤獨。乃至螻蟻尙不加害。忍辱爲衣。
<lb ed="X" n="0001c09"/><lb ed="R034" n="0243a12"/>慈悲爲室。尊敬有德心無憍慢。憐愍一切猶如赤子。
<lb ed="X" n="0001c10"/><lb ed="R034" n="0243a13"/>不貪財利。常修善捨。供養三寶。心無厭足。爲法捨身
<lb ed="X" n="0001c11"/><lb ed="R034" n="0243a14"/>而無悋惜。如是白衣。雖不出家。<anchor xml:id="nkr_note_add_0001c1101" n="0001c1101"/><anchor xml:id="beg0001c1101" n="0001c1101"/>已<anchor xml:id="end0001c1101"/>具無量無邊功德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0001c12"/><lb ed="R034" n="0243a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0001c1201">旣云在家。足知<name role="" type="person">無垢稱</name>乃居士也。有大下歎德。以
<lb ed="X" n="0001c13"/><lb ed="R034" n="0243a16"/>大福德三字總稱也。下皆別顯。以衆寶下現世福
<lb ed="X" n="0001c14"/><lb ed="R034" n="0243a17"/>果也。男女下現世德表也。不謗三寶卽是正見。約
<lb ed="X" n="0001c15"/><lb ed="R034" n="0243a18"/>一體三寶說。以正見了達。自性覺悟卽佛寶。自性
<lb ed="X" n="0001c16"/><lb ed="R034" n="0243b01"/>軌持卽法寶。自性和合卽僧寶。以不達自性者爲
<lb ed="X" n="0001c17"/><lb ed="R034" n="0243b02"/>謗。能達自性爲不謗。然謗必不信。不信則不悟。此
<lb ed="X" n="0001c18"/><lb ed="R034" n="0243b03"/>則因信達悟。是爲正見也。以孝下。歎其孝養尊親
<lb ed="X" n="0001c19"/><lb ed="R034" n="0243b04"/>爲衆善之本。此爲現世之福相。又爲當來之福因
<lb ed="X" n="0001c20"/><lb ed="R034" n="0243b05"/>也。且約自利說。起大下。又歎利他。謂能<name role="" type="person">給孤獨</name>乃
<lb ed="X" n="0001c21"/><lb ed="R034" n="0243b06"/>至蟻不加害等。乃現世之德相。又爲當來之德因
<lb ed="X" n="0001c22"/><lb ed="R034" n="0243b07"/>也。忍辱下。衣能遮體不露醜形。喩忍能遮恚不露
<lb ed="X" n="0001c23"/><lb ed="R034" n="0243b08"/>嗔形。又衣能護體寒不能入。忍能護道禍不能入。
<lb ed="X" n="0001c24"/><lb ed="R034" n="0243b09"/>蓋忍爲入道之大本也。慈悲下。以室能容身。喩慈
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0002a" n="0002a"/>
<lb ed="X" n="0002a01"/><lb ed="R034" n="0243b10"/>能容物。又室喩聖人所證之精奧處。以聖學盡於
<lb ed="X" n="0002a02"/><lb ed="R034" n="0243b11"/>精奧。必慈悲彰之也。慈悲卽仁。假有一物不被其
<lb ed="X" n="0002a03"/><lb ed="R034" n="0243b12"/>澤。不滿仁道之分量。菩薩能發此心者。無生不度。
<lb ed="X" n="0002a04"/><lb ed="R034" n="0243b13"/>無物不容。亦義含法空爲座。但是缺文。若不法空
<lb ed="X" n="0002a05"/><lb ed="R034" n="0243b14"/>皆是有爲功用。焉得後文授記菩提耶。尊敬有德
<lb ed="X" n="0002a06"/><lb ed="R034" n="0243b15"/>者。亦見<anchor xml:id="nkr_note_add_0002a0601" n="0002a0601"/><anchor xml:id="beg0002a0601" n="0002a0601"/>己<anchor xml:id="end0002a0601"/>之有德也。心無憍慢者。卽法空爲座之
<lb ed="X" n="0002a07"/><lb ed="R034" n="0243b16"/>德也。何以知然。良以憍有八種。慢有七種。不假人
<lb ed="X" n="0002a08"/><lb ed="R034" n="0243b17"/>法雙空。難以制伏。憐愍一切如赤子者。慈悲室之
<lb ed="X" n="0002a09"/><lb ed="R034" n="0243b18"/>德也。不貪等。至於捨身無悋滿檀度也。如是二字
<lb ed="X" n="0002a10"/><lb ed="R034" n="0244a01"/>指<name role="" type="person">無垢稱</name>。雖不出家者。雖是活辭。言雖現居士身。
<lb ed="X" n="0002a11"/><lb ed="R034" n="0244a02"/>却行菩薩道。故云<anchor xml:id="nkr_note_add_0002a1101" n="0002a1101"/><anchor xml:id="beg0002a1101" n="0002a1101"/>已<anchor xml:id="end0002a1101"/>具等。卽前檀度攝六萬行齊
<lb ed="X" n="0002a12"/><lb ed="R034" n="0244a03"/>修。故云無量功德<note place="inline">憍有八種者。謂壯盛憍。性憍。富貴憍。自在憍。壽命憍。聰明憍。行
<lb ed="X" n="0002a13"/><lb ed="R034" n="0244a04"/>菩憍。色憍。慢有七者。謂慢。我慢。過慢。慢過慢。增上慢。卑劣慢。邪慢。以陵他曰慢。自恃爲憍</note>。</p><p xml:id="pX21p0002a1335" cb:place="inline">△三
<lb ed="X" n="0002a14"/><lb ed="R034" n="0244a05"/>兼以授記。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0002a15"/><lb ed="R034" n="0244a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0002a1501">汝於來世。萬行圓滿。超過三界。證大菩提。汝所修心。
<lb ed="X" n="0002a16"/><lb ed="R034" n="0244a07"/>卽眞沙門。亦婆羅門。是眞比丘。是眞出家。如是之人。
<lb ed="X" n="0002a17"/><lb ed="R034" n="0244a08"/>此則名爲在家出家。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0002a18"/><lb ed="R034" n="0244a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0002a1801">萬行圓滿因具足。證大菩提果具足。超過三界者。
<lb ed="X" n="0002a19"/><lb ed="R034" n="0244a10"/>必離分段生死。義兼不唯獨超三界。亦復超越三
<lb ed="X" n="0002a20"/><lb ed="R034" n="0244a11"/>乘。亦離變易生死也。以上授與來記。汝所下。讚現
<lb ed="X" n="0002a21"/><lb ed="R034" n="0244a12"/>世修行。以凡夫修身。菩薩修心。眞沙門者。不以身
<lb ed="X" n="0002a22"/><lb ed="R034" n="0244a13"/>爲沙門。以心爲沙門也。假如身被法服。而心不入
<lb ed="X" n="0002a23"/><lb ed="R034" n="0244a14"/>道者。但名字比丘耳。身雖白衣。而心能入道者。眞
<lb ed="X" n="0002a24"/><lb ed="R034" n="0244a15"/>比丘也。雖有妻子。心出三界者。眞出家也。以上皆
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0002b" n="0002b"/>
<lb ed="X" n="0002b01"/><lb ed="R034" n="0244a16"/>是佛言。智光述之。意在有疑。</p><p xml:id="pX21p0002b0112" cb:place="inline">△二斥出家疑三。初
<lb ed="X" n="0002b02"/><lb ed="R034" n="0244a17"/>正斥六羣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0002b03"/><lb ed="R034" n="0244a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0002b0301">世尊。或有一時於迦蘭陀<name role="" type="person">竹林精舍</name>。爲其惡性六羣
<lb ed="X" n="0002b04"/><lb ed="R034" n="0244b01"/>比丘說敎誡法。而吿之言。汝等比丘。諦聽諦聽。入佛
<lb ed="X" n="0002b05"/><lb ed="R034" n="0244b02"/>法海。信爲根本。渡生死河。戒爲船筏。若人出家。不護
<lb ed="X" n="0002b06"/><lb ed="R034" n="0244b03"/>禁戒。貪著世樂。毀佛戒寶。或失正見。入邪見林。引無
<lb ed="X" n="0002b07"/><lb ed="R034" n="0244b04"/>量人。墮大深坑。如是比丘。不名出家。非是沙門。非婆
<lb ed="X" n="0002b08"/><lb ed="R034" n="0244b05"/>羅門。形似沙門。心常在家。如是沙門。無遠離行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0002b09"/><lb ed="R034" n="0244b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0002b0901">大智度論云。<name role="" type="person">竹林精舍</name>。在<name role="" type="person">耆闍崛山</name>中。其地平坦
<lb ed="X" n="0002b10"/><lb ed="R034" n="0244b07"/>嚴淨。勝於餘處。佛曾於中說法。故有精舍。迦蘭無
<lb ed="X" n="0002b11"/><lb ed="R034" n="0244b08"/>翻。卽園名。精舍。謂精雅堂舍卽法堂也。六羣者。於
<lb ed="X" n="0002b12"/><lb ed="R034" n="0244b09"/>佛世時。聚集成衆。作諸非威儀事。羣出隊入。故名
<lb ed="X" n="0002b13"/><lb ed="R034" n="0244b10"/>六羣。一蘭陀。卽車匿。釋種也。二<name role="" type="person">迦留陀夷</name>。此云黑
<lb ed="X" n="0002b14"/><lb ed="R034" n="0244b11"/>光。此二人性多貪痴。不受人語。住迦尸黑山聚落。
<lb ed="X" n="0002b15"/><lb ed="R034" n="0244b12"/>作諸非威儀事。時黑山聚落諸優婆塞。來白佛言。
<lb ed="X" n="0002b16"/><lb ed="R034" n="0244b13"/>六羣比丘。於彼聚落作諸非法。佛令阿難同六十
<lb ed="X" n="0002b17"/><lb ed="R034" n="0244b14"/>比丘。往彼作驅出羯磨。二人知之。出一由旬外迎
<lb ed="X" n="0002b18"/><lb ed="R034" n="0244b15"/>請阿難。卽求懺悔言。我所作非善。從今<anchor xml:id="nkr_note_add_0002b1801" n="0002b1801"/><anchor xml:id="beg0002b1801" n="0002b1801"/>已<anchor xml:id="end0002b1801"/>去不敢
<lb ed="X" n="0002b19"/><lb ed="R034" n="0244b16"/>復作。卽同阿難還至佛所。三文陀達多。四摩醯沙
<lb ed="X" n="0002b20"/><lb ed="R034" n="0244b17"/>達多。五馬師。此三人性多愚痴。不受人語。六滿宿。
<lb ed="X" n="0002b21"/><lb ed="R034" n="0244b18"/>性多瞋恚。此四人皆釋種。常作非威儀事。因不受
<lb ed="X" n="0002b22"/><lb ed="R034" n="0245a01"/>人語。故云惡性。六人各聚衆不法。故云六羣。佛爲
<lb ed="X" n="0002b23"/><lb ed="R034" n="0245a02"/>說敎誡法者。卽敎誨警誡。欲彼改過成善也。汝等
<lb ed="X" n="0002b24"/><lb ed="R034" n="0245a03"/>下。正敎誡之言。謂佛法如大海。信爲能入。且爲根
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0002c" n="0002c"/>
<lb ed="X" n="0002c01"/><lb ed="R034" n="0245a04"/>本如。十一善法信爲其首。乃入道之原也。以上二
<lb ed="X" n="0002c02"/><lb ed="R034" n="0245a05"/>句勉信。足知向之不信也。渡生死河戒爲船筏者
<lb ed="X" n="0002c03"/><lb ed="R034" n="0245a06"/>勉戒。足知向之不戒也。若人下。皆斥辱易知。深坑
<lb ed="X" n="0002c04"/><lb ed="R034" n="0245a07"/>指地獄說。如是下。指名痛斥。謂貌似佛子。心非佛
<lb ed="X" n="0002c05"/><lb ed="R034" n="0245a08"/>子。故云不名出家。以其形具僧體。心不染道。故云
<lb ed="X" n="0002c06"/><lb ed="R034" n="0245a09"/>非是沙門。以身居聚落。心無淨行。故云非婆羅門。
<lb ed="X" n="0002c07"/><lb ed="R034" n="0245a10"/>以俗情未退。解脫未成。故云無遠離行<note place="inline">能超塵離見。方爲眞
<lb ed="X" n="0002c08"/><lb ed="R034" n="0245a11"/>遠離行。六羣未得。故以斥之</note>。</p><p xml:id="pX21p0002c0812" cb:place="inline">△二說遠離行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0002c09"/><lb ed="R034" n="0245a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0002c0901">遠離之行有其二種。一身遠離。二心遠離。身遠離者。
<lb ed="X" n="0002c10"/><lb ed="R034" n="0245a13"/>若人出家。身處空閑。不染欲境。名身遠離。身雖離故
<lb ed="X" n="0002c11"/><lb ed="R034" n="0245a14"/>心貪欲境。如是之人。不名遠離。若淨信男及淨信女。
<lb ed="X" n="0002c12"/><lb ed="R034" n="0245a15"/>身居聚落。發無上心。以大慈悲饒益一切。如是修行。
<lb ed="X" n="0002c13"/><lb ed="R034" n="0245a16"/>名眞遠離。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0002c14"/><lb ed="R034" n="0245a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0002c1401">遠離下。標擧列名。身遠下釋義。出家者。棄捨祖業。
<lb ed="X" n="0002c15"/><lb ed="R034" n="0245a18"/>割愛辭親。爲身出世俗之家。空閑者。或深山窮谷。
<lb ed="X" n="0002c16"/><lb ed="R034" n="0245b01"/>或淸雅園林。安居進道。不爲聲色所惑。故曰不染
<lb ed="X" n="0002c17"/><lb ed="R034" n="0245b02"/>欲境。以其身安道存卽身遠離也。身雖下四句。乃
<lb ed="X" n="0002c18"/><lb ed="R034" n="0245b03"/>反顯痛斥之。若淨下。明眞遠離行不落形跡。故云
<lb ed="X" n="0002c19"/><lb ed="R034" n="0245b04"/>若男若女。如其居塵不染。信道不疑。故名淨信。聚
<lb ed="X" n="0002c20"/><lb ed="R034" n="0245b05"/>落者。乃五欲繁華之處。無上心者。卽凡心而發佛
<lb ed="X" n="0002c21"/><lb ed="R034" n="0245b06"/>心。大慈悲者。卽塵勞而行佛行。有自他雨利之功。
<lb ed="X" n="0002c22"/><lb ed="R034" n="0245b07"/>故云饒益一切。如是下結讚。良以修行一事。元不
<lb ed="X" n="0002c23"/><lb ed="R034" n="0245b08"/>局在家出家。要在絕妄明眞。超凡入聖者可以承
<lb ed="X" n="0002c24"/><lb ed="R034" n="0245b09"/>當。若夫狂心未歇。逐境攀緣。雖處深山。繫念塵世。
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0003a" n="0003a"/>
<lb ed="X" n="0003a01"/><lb ed="R034" n="0245b10"/>如是之流。出家俗漢。生死業根。所以佛斥非遠離
<lb ed="X" n="0003a02"/><lb ed="R034" n="0245b11"/>行者斥之當也。有等身雖在家。心遊覺海。五塵融
<lb ed="X" n="0003a03"/><lb ed="R034" n="0245b12"/>爲自性。六念合入菩提。仍從大悲心中流出妙行。
<lb ed="X" n="0003a04"/><lb ed="R034" n="0245b13"/>饒益有情。如是之人。卽纏出纏。是以如來極口稱
<lb ed="X" n="0003a05"/><lb ed="R034" n="0245b14"/>揚眞遠行。</p><p xml:id="pX21p0003a0505" cb:place="inline">△三六羣獲益。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0003a06"/><lb ed="R034" n="0245b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0003a0601">於是六群惡性比丘。聞是法音。得柔順忍。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0003a07"/><lb ed="R034" n="0245b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0003a0701">凡性惡者多剛。剛者多逆。今聞佛斥生大慚愧。惡
<lb ed="X" n="0003a08"/><lb ed="R034" n="0245b17"/>性頓釋。直下柔順。所謂狂心歇處卽是菩提。雖然。
<lb ed="X" n="0003a09"/><lb ed="R034" n="0245b18"/>猶歸於世尊應病之良劑耳。是知淨名會上。彈偏
<lb ed="X" n="0003a10"/><lb ed="R034" n="0246a01"/>斥小。歎大褒圓。卽如是矣。</p><p xml:id="pX21p0003a1011" cb:place="inline">△四求佛決答四。初述
<lb ed="X" n="0003a11"/><lb ed="R034" n="0246a02"/>疑讚請。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0003a12"/><lb ed="R034" n="0246a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0003a1201">然今我等。雖信佛說。各各懷疑。意未決定。善哉世尊。
<lb ed="X" n="0003a13"/><lb ed="R034" n="0246a04"/>能斷世間一切疑者。於一切法得自在者。眞實語者。
<lb ed="X" n="0003a14"/><lb ed="R034" n="0246a05"/>無二語者。是知道者。是開道者。惟願如來。爲我等輩。
<lb ed="X" n="0003a15"/><lb ed="R034" n="0246a06"/>及未來世一切有情。捨於方便。說眞實法。永離疑悔。
<lb ed="X" n="0003a16"/><lb ed="R034" n="0246a07"/>令入佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0003a17"/><lb ed="R034" n="0246a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0003a1701">然爲轉文之辭。雖是未畢之語。因佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0003a1701" n="0003a1701"/><anchor xml:id="beg0003a1701" n="0003a1701"/>已<anchor xml:id="end0003a1701"/>往皆眞實
<lb ed="X" n="0003a18"/><lb ed="R034" n="0246a09"/>語。不敢不信。奈心中不了。未免懷疑。故云雖信。疑
<lb ed="X" n="0003a19"/><lb ed="R034" n="0246a10"/>非一人故云各各。意欲出家。因斥六群故未決定。
<lb ed="X" n="0003a20"/><lb ed="R034" n="0246a11"/>以上述疑。善哉下讚佛意在求實也。以佛語不定。
<lb ed="X" n="0003a21"/><lb ed="R034" n="0246a12"/>取捨兩難。望佛實說故先稱善哉。此爲總讚。下爲
<lb ed="X" n="0003a22"/><lb ed="R034" n="0246a13"/>別讚。能斷疑者讚佛智透徹也。於法自在者。讚權
<lb ed="X" n="0003a23"/><lb ed="R034" n="0246a14"/>實一體也。眞實語者。讚稱理之說也。無二語者。言
<lb ed="X" n="0003a24"/><lb ed="R034" n="0246a15"/>之決也。知道者。謂佛能親證也。開道者。謂佛能指
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0003b" n="0003b"/>
<lb ed="X" n="0003b01"/><lb ed="R034" n="0246a16"/>示也。以上如此稱讚。意望一決。所以下文哀懇故
<lb ed="X" n="0003b02"/><lb ed="R034" n="0246a17"/>云惟願等。我輩謂現前大衆。未來卽後輩衆生。方
<lb ed="X" n="0003b03"/><lb ed="R034" n="0246a18"/>便屬權。而明知抑揚是權。又不得不疑。故望佛捨
<lb ed="X" n="0003b04"/><lb ed="R034" n="0246b01"/>之。唯說眞實是親切之懇。以一言剖斷。更不猶豫。
<lb ed="X" n="0003b05"/><lb ed="R034" n="0246b02"/>故云永離疑悔。直下翻身。便趨覺海。故云令入佛
<lb ed="X" n="0003b06"/><lb ed="R034" n="0246b03"/>道。</p><p xml:id="pX21p0003b0602" cb:place="inline">△二復陳<anchor xml:id="nkr_note_add_0003b0601" n="0003b0601"/><anchor xml:id="beg0003b0601" n="0003b0601"/>己<anchor xml:id="end0003b0601"/>見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0003b07"/><lb ed="R034" n="0246b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0003b0701">今此會中有二菩薩。一者出家。二者在家。是二菩薩。
<lb ed="X" n="0003b08"/><lb ed="R034" n="0246b05"/>善能利樂一切有情而無休息。如我惟忖。出家菩薩
<lb ed="X" n="0003b09"/><lb ed="R034" n="0246b06"/>不及在家修菩薩行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0003b10"/><lb ed="R034" n="0246b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0003b1001">有二菩薩。是兩種人皆行菩薩道者。出家謂拋別
<lb ed="X" n="0003b11"/><lb ed="R034" n="0246b08"/>六親。剃除鬚髮者。在家謂六親合會。居塵不染者。
<lb ed="X" n="0003b12"/><lb ed="R034" n="0246b09"/>是二下謂形別道同也。善能者應物曲巧。利樂者
<lb ed="X" n="0003b13"/><lb ed="R034" n="0246b10"/>得意亡言。有情言一切者乃不擇其機。無休息者
<lb ed="X" n="0003b14"/><lb ed="R034" n="0246b11"/>乃誨人不倦。惟忖者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0003b1401" n="0003b1401"/><anchor xml:id="beg0003b1401" n="0003b1401"/>己<anchor xml:id="end0003b1401"/>意推度。出家不及在家者。
<lb ed="X" n="0003b15"/><lb ed="R034" n="0246b12"/>以其拋別父母。以無養親之道也。</p><p xml:id="pX21p0003b1514" cb:place="inline">△三徵釋所以。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0003b16"/><lb ed="R034" n="0246b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0003b1601">所以者何。昔有金輪轉輪王。發阿耨多羅三藐三菩
<lb ed="X" n="0003b17"/><lb ed="R034" n="0246b14"/>提心。厭離世間無常苦空。捨輪王位。如棄洟唾。淸淨
<lb ed="X" n="0003b18"/><lb ed="R034" n="0246b15"/>出家。入於佛道。是時後宮夫人婇女。八萬四千。見王
<lb ed="X" n="0003b19"/><lb ed="R034" n="0246b16"/>出家。各懷戀慕。心生號慟。生大逼惱。起愛別離如地
<lb ed="X" n="0003b20"/><lb ed="R034" n="0246b17"/>獄苦。金輪聖王初受位時。所感寶女。及王千子大臣
<lb ed="X" n="0003b21"/><lb ed="R034" n="0246b18"/>眷屬。共傷離別捨位出家號泣之聲滿四天下。此諸
<lb ed="X" n="0003b22"/><lb ed="R034" n="0247a01"/>眷屬各作是言。我王福智無量無邊。如何見棄捨我
<lb ed="X" n="0003b23"/><lb ed="R034" n="0247a02"/>出家。哀哉苦哉世間空虗。後今<anchor xml:id="nkr_note_add_0003b2301" n="0003b2301"/><anchor xml:id="beg0003b2301" n="0003b2301"/>已<anchor xml:id="end0003b2301"/>去無依無怙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0003b24"/><lb ed="R034" n="0247a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0003b2401">初句徵。謂所以出家反不如在家修行者何也。昔
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0003c" n="0003c"/>
<lb ed="X" n="0003c01"/><lb ed="R034" n="0247a04"/>有下釋。金輪王出於增劫。釋迦出於減劫。未嘗親
<lb ed="X" n="0003c02"/><lb ed="R034" n="0247a05"/>見。或展轉聞知故云昔有。金輪王解見初卷。發阿
<lb ed="X" n="0003c03"/><lb ed="R034" n="0247a06"/>等卽能發之心。厭離等是發心之本。無常者謂世
<lb ed="X" n="0003c04"/><lb ed="R034" n="0247a07"/>有遷流。界有成壞。人有生死。物有轉變。皆爲無常
<lb ed="X" n="0003c05"/><lb ed="R034" n="0247a08"/>所逼故曰苦。終歸滅盡故曰空。因厭苦空故捨王
<lb ed="X" n="0003c06"/><lb ed="R034" n="0247a09"/>位。以撒手弗顧。故云如棄洟唾。以纖塵不染。故云
<lb ed="X" n="0003c07"/><lb ed="R034" n="0247a10"/>淸淨出家。以修行證果不負其志。故云入於佛道。
<lb ed="X" n="0003c08"/><lb ed="R034" n="0247a11"/>是時下宮眷哀號。悲慟戀慕如人子之喪考妣也。
<lb ed="X" n="0003c09"/><lb ed="R034" n="0247a12"/>如地獄苦者。以地獄罪苦爲業火所逼。愛別離苦
<lb ed="X" n="0003c10"/><lb ed="R034" n="0247a13"/>亦爲憂火所逼。比如地獄非眞地獄也。以上先述
<lb ed="X" n="0003c11"/><lb ed="R034" n="0247a14"/>夫人<anchor xml:id="nkr_note_add_0003c1101" n="0003c1101"/><anchor xml:id="beg0003c1101" n="0003c1101"/>婇<anchor xml:id="end0003c1101"/>女等悲戀如此。金輪下又述寶女千子。及
<lb ed="X" n="0003c12"/><lb ed="R034" n="0247a15"/>諸臣民等別離之情狀如此也。號泣下。以四海之
<lb ed="X" n="0003c13"/><lb ed="R034" n="0247a16"/>內皆爲王民。君爲臣民之主。君旣出家。人無所依。
<lb ed="X" n="0003c14"/><lb ed="R034" n="0247a17"/>而何處不知。何人不痛。故號泣之聲滿四天下也。
<lb ed="X" n="0003c15"/><lb ed="R034" n="0247a18"/>世間空虗者。乃哀痛無依之詞。應知此乃智光推
<lb ed="X" n="0003c16"/><lb ed="R034" n="0247b01"/>度。出家固妙。唯此傷慈。又何忍心哉。</p><p xml:id="pX21p0003c1615" cb:place="inline">△四轉申疑
<lb ed="X" n="0003c17"/><lb ed="R034" n="0247b02"/>難。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0003c18"/><lb ed="R034" n="0247b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0003c1801">若有淨信善男子善女人。歸佛法僧。發菩提心。捨離
<lb ed="X" n="0003c19"/><lb ed="R034" n="0247b04"/>父母出家入道。父母憐愍恩念情深。離別悲哀感動
<lb ed="X" n="0003c20"/><lb ed="R034" n="0247b05"/>天地。如涸轍魚宛轉於地。愛別離苦亦復如是。如彼
<lb ed="X" n="0003c21"/><lb ed="R034" n="0247b06"/>輪王眷屬之心。出家菩薩饒益衆生。云何嬈害父母
<lb ed="X" n="0003c22"/><lb ed="R034" n="0247b07"/>妻子。令無量人受大苦惱。以是因緣。出家菩薩無慈
<lb ed="X" n="0003c23"/><lb ed="R034" n="0247b08"/>無悲。不利衆生。是故非如在家菩薩。具大慈悲。憐愍
<lb ed="X" n="0003c24"/><lb ed="R034" n="0247b09"/>衆生利益一切。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0004a" n="0004a"/>
<lb ed="X" n="0004a01"/><lb ed="R034" n="0247b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0004a0101">此又引淨信男女。念生死。求解脫。未嘗不高尙其
<lb ed="X" n="0004a02"/><lb ed="R034" n="0247b11"/>志。其父母哀號不捨。亦世人之常情。如涸下取喩。
<lb ed="X" n="0004a03"/><lb ed="R034" n="0247b12"/>轍者車輪所輾之跡。涸者枯也。魚入枯轍宛轉必
<lb ed="X" n="0004a04"/><lb ed="R034" n="0247b13"/>死。比父母哭子。肝胆碎裂與魚無別。故云愛別離
<lb ed="X" n="0004a05"/><lb ed="R034" n="0247b14"/>苦亦復如是。如彼下與前喩會同。當知前喩乃以
<lb ed="X" n="0004a06"/><lb ed="R034" n="0247b15"/>下悲上。此喩以父悲子。其上下雖別。而悲痛是同
<lb ed="X" n="0004a07"/><lb ed="R034" n="0247b16"/>也。蓋以上二種但是引事。出家下方是疑難。謂菩
<lb ed="X" n="0004a08"/><lb ed="R034" n="0247b17"/>薩所以出家者元爲饒益衆生。若如上二事。不唯
<lb ed="X" n="0004a09"/><lb ed="R034" n="0247b18"/>無益於父母等。而反成嬈害。不得不疑故曰云何
<lb ed="X" n="0004a10"/><lb ed="R034" n="0248a01"/>以是下躡住前文責其大過。上不念父母鞠養之
<lb ed="X" n="0004a11"/><lb ed="R034" n="0248a02"/>恩爲無慈。下不念妻子恩愛之情爲無悲。至親至
<lb ed="X" n="0004a12"/><lb ed="R034" n="0248a03"/>愛者尙不能顧。況衆生耶。故云不利衆生。是故二
<lb ed="X" n="0004a13"/><lb ed="R034" n="0248a04"/>字承前。非如下結顯。謂在家菩薩上不離父母。下
<lb ed="X" n="0004a14"/><lb ed="R034" n="0248a05"/>不離妻子。慈悲憐愍皆具。豈不是憐愍衆生利益
<lb ed="X" n="0004a15"/><lb ed="R034" n="0248a06"/>一切者耶。良以法不孤起。敎藉緣興。不假疑難。則
<lb ed="X" n="0004a16"/><lb ed="R034" n="0248a07"/>出家大益何以興焉。然智光之見猶未脫俗。引生
<lb ed="X" n="0004a17"/><lb ed="R034" n="0248a08"/>死之根。爲利生之益。不亦悲乎<note place="inline">生死根者恩愛也。恩愛不離。生死罔
<lb ed="X" n="0004a18"/><lb ed="R034" n="0248a09"/>脫。故此言根</note>。</p><p xml:id="pX21p0004a1806" cb:place="inline">△二佛與決疑三。初讚責不當。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0004a19"/><lb ed="R034" n="0248a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0004a1901">爾時佛吿智光長者。善哉善哉。汝大慈悲。勸請我說
<lb ed="X" n="0004a20"/><lb ed="R034" n="0248a11"/>出家在家二種勝劣。汝今所問。出家菩薩不如在家。
<lb ed="X" n="0004a21"/><lb ed="R034" n="0248a12"/>是義不然。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0004a22"/><lb ed="R034" n="0248a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0004a2201">善哉者讚美其請。欲佛分別勝劣。意有利他之美。
<lb ed="X" n="0004a23"/><lb ed="R034" n="0248a14"/>所以稱善。重稱者善之至也。意在不得此擧不得
<lb ed="X" n="0004a24"/><lb ed="R034" n="0248a15"/>聞出家之妙。汝今下又責其不當者。因不知出家
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0004b" n="0004b"/>
<lb ed="X" n="0004b01"/><lb ed="R034" n="0248a16"/>之底蘊也。</p><p xml:id="pX21p0004b0105" cb:place="inline">△二徵釋所以。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0004b02"/><lb ed="R034" n="0248a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0004b0201">所以者何。出家菩薩。勝於在家無量無邊不可爲比。
<lb ed="X" n="0004b03"/><lb ed="R034" n="0248a18"/>何以故。出家菩薩。以正慧力。微細觀察在家所有種
<lb ed="X" n="0004b04"/><lb ed="R034" n="0248b01"/>種過失。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0004b05"/><lb ed="R034" n="0248b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0004b0501">所以雖引佛言。猶責其不然者何謂也。謂出家者
<lb ed="X" n="0004b06"/><lb ed="R034" n="0248b03"/>有慧力故。然慧之言正者。有揀別意。良以出家菩
<lb ed="X" n="0004b07"/><lb ed="R034" n="0248b04"/>薩。高尙其志。參求知識。得聞正法。引發正智。復以
<lb ed="X" n="0004b08"/><lb ed="R034" n="0248b05"/>智慧入理深究。故云微細觀察。以不致荒唐曰微。
<lb ed="X" n="0004b09"/><lb ed="R034" n="0248b06"/>不致粗浮曰細。始覺內照曰觀。會事歸理曰察。此
<lb ed="X" n="0004b10"/><lb ed="R034" n="0248b07"/>出家之勝也。凡讀者。當於微細觀察斷一斷。在家
<lb ed="X" n="0004b11"/><lb ed="R034" n="0248b08"/>等另擧。言在家者。雖有出世之心。未免塵勞之累。
<lb ed="X" n="0004b12"/><lb ed="R034" n="0248b09"/>不能徧參知識。不暇博覽聖敎。則正慧無由而生
<lb ed="X" n="0004b13"/><lb ed="R034" n="0248b10"/>焉。更有五欲濁心。貪求繫念。及逐境攀緣。故云種
<lb ed="X" n="0004b14"/><lb ed="R034" n="0248b11"/>種過失<note place="inline">此處智光應有一問。問曰。如佛所說。出家之勝者。昔日稱讚<name role="" type="person">無垢稱</name>名眞出家。何得
<lb ed="X" n="0004b15"/><lb ed="R034" n="0248b12"/>佛語相違耶。世尊應答。<name role="" type="person">無垢稱</name>者。<name role="" type="person">金粟如來</name>之現身也。爲在家畢竟不能出家者。現居士身行菩薩道。故
<lb ed="X" n="0004b16"/><lb ed="R034" n="0248b13"/>我稱歎其德。爲引在家行道之方便耳。若夫眞實入道。誠讓出家。則見前後照應。文義相接</note>。</p><p xml:id="pX21p0004b1636" cb:place="inline">△三
<lb ed="X" n="0004b17"/><lb ed="R034" n="0248b14"/>廣說諸喩九。初貪如大海喩六。初標立喩本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0004b18"/><lb ed="R034" n="0248b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0004b1801">所謂世間一切舍宅。積聚其中。不知滿足。猶如大海。
<lb ed="X" n="0004b19"/><lb ed="R034" n="0248b16"/>容受一切大小河水。未曾滿足。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0004b20"/><lb ed="R034" n="0248b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0004b2001">世間卽三界之內。舍宅卽五蘊之身。阿賴耶識如
<lb ed="X" n="0004b21"/><lb ed="R034" n="0248b18"/>宅主。謂衆生識性主人。依五蘊而住。故將五蘊身
<lb ed="X" n="0004b22"/><lb ed="R034" n="0249a01"/>呼舍宅。下皆倣此。又舍宅能容物。喩人之貪心。下
<lb ed="X" n="0004b23"/><lb ed="R034" n="0249a02"/>句正明其貪。凡諸可欲五塵。雖能積聚猶不知足。
<lb ed="X" n="0004b24"/><lb ed="R034" n="0249a03"/>而譬如大海吞流無異。前云種種過失者。此其一
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0004c" n="0004c"/>
<lb ed="X" n="0004c01"/><lb ed="R034" n="0249a04"/>也。</p><p xml:id="pX21p0004c0102" cb:place="inline">△二擧譬吞流。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0004c02"/><lb ed="R034" n="0249a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0004c0201">善男子。香山之南。雪山之北。有阿耨池。四大龍王各
<lb ed="X" n="0004c03"/><lb ed="R034" n="0249a06"/>居一角。東南龍王白象頭。西南龍王水牛頭。西北龍
<lb ed="X" n="0004c04"/><lb ed="R034" n="0249a07"/>王獅子頭。東北龍王大馬頭。各從四角涌出大河。一
<lb ed="X" n="0004c05"/><lb ed="R034" n="0249a08"/><name role="" type="person">殑伽河</name>。其水所至。白象隨出。二信渡河。其水所至。水
<lb ed="X" n="0004c06"/><lb ed="R034" n="0249a09"/>牛隨出。三縛芻河。其水所至。獅子隨出。四私陀河。其
<lb ed="X" n="0004c07"/><lb ed="R034" n="0249a10"/>水所至。大馬隨出。如是大河。一一河各有五百中河。
<lb ed="X" n="0004c08"/><lb ed="R034" n="0249a11"/>中河各有無量小河。是大中小一切衆水。皆入大海。
<lb ed="X" n="0004c09"/><lb ed="R034" n="0249a12"/>然此大海。未曾滿足。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0004c10"/><lb ed="R034" n="0249a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0004c1001">阿耨池。西域記云。<name role="" type="person">南贍部洲</name>之中有阿那婆達多
<lb ed="X" n="0004c11"/><lb ed="R034" n="0249a14"/>池。華言無熱惱。或曰<name role="" type="person">阿耨達池</name><note place="inline">有云阿耨達梵語之訛也。良以五天
<lb ed="X" n="0004c12"/><lb ed="R034" n="0249a15"/>竺國。梵言不同。余意謂非畢竟訛也</note>。在香山之南。大雪山北。周八百
<lb ed="X" n="0004c13"/><lb ed="R034" n="0249a16"/>里。金銀銅鐵。琉璃頗胝飾其岸焉。金沙瀰漫。淸波
<lb ed="X" n="0004c14"/><lb ed="R034" n="0249a17"/>皎鏡。大地菩薩。以願力故。化爲龍王。於中潛宅。出
<lb ed="X" n="0004c15"/><lb ed="R034" n="0249a18"/>淸冷水。是以池東面金牛口。流出<name role="" type="person">殑伽河</name>。繞池一
<lb ed="X" n="0004c16"/><lb ed="R034" n="0249b01"/>匝。入東南海。池南面金象口。流出信渡河。繞池一
<lb ed="X" n="0004c17"/><lb ed="R034" n="0249b02"/>匝。流入西南海。西面琉璃馬口。流出縛芻河。繞池
<lb ed="X" n="0004c18"/><lb ed="R034" n="0249b03"/>一匝。流入西北海。池北面頗胝獅子口。流出徙多
<lb ed="X" n="0004c19"/><lb ed="R034" n="0249b04"/>河。繞池一匝。流入東北海。或曰潛流地下。出積石
<lb ed="X" n="0004c20"/><lb ed="R034" n="0249b05"/>山。卽徙多河之流。爲中國之河源也。<note place="inline">殑伽。此云天堂來。見從高
<lb ed="X" n="0004c21"/><lb ed="R034" n="0249b06"/>處來故。信渡此云驗河。縛芻此云靑河。徙多此云冷河。皆從池中流出</note>然本經與彼
<lb ed="X" n="0004c22"/><lb ed="R034" n="0249b07"/>少異者。彼曰龍王是菩薩化現。此經未言。此經明
<lb ed="X" n="0004c23"/><lb ed="R034" n="0249b08"/>出龍王形相差別。曰白象頭。水牛頭等。彼則未出。
<lb ed="X" n="0004c24"/><lb ed="R034" n="0249b09"/>又彼曰河從池之四面。各有流出河口。如金牛口。
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0005a" n="0005a"/>
<lb ed="X" n="0005a01"/><lb ed="R034" n="0249b10"/>金象口等。此經無河口名。且曰河從四角流出。然
<lb ed="X" n="0005a02"/><lb ed="R034" n="0249b11"/>彼此互有隱顯則可。惟面之與角。相反無准者。或
<lb ed="X" n="0005a03"/><lb ed="R034" n="0249b12"/>角者是河流所歸之海曰角。則無疑矣。然經中明
<lb ed="X" n="0005a04"/><lb ed="R034" n="0249b13"/>云各從四角。涌出大河者。或譯人之誤面爲角。亦
<lb ed="X" n="0005a05"/><lb ed="R034" n="0249b14"/>未可知。再不然。必西域記誤角爲面。亦未可知。雖
<lb ed="X" n="0005a06"/><lb ed="R034" n="0249b15"/>今經作喩。事出假設。然名相之疑。不可不辨。餘文
<lb ed="X" n="0005a07"/><lb ed="R034" n="0249b16"/>易知不解<note place="inline">此經私陀卽彼徙多</note>。</p><p xml:id="pX21p0005a0713" cb:place="inline">△三以法合喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0005a08"/><lb ed="R034" n="0249b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0005a0801">世間衆生。所有一切居處舍宅亦復如是。聚諸珍寶
<lb ed="X" n="0005a09"/><lb ed="R034" n="0249b18"/>從四方來。悉入宅中。未曾滿足。多求積聚。造種種罪。
<lb ed="X" n="0005a10"/><lb ed="R034" n="0250a01"/>無常忽至。棄捨故宅。是時宅主隨業受報。經無量劫。
<lb ed="X" n="0005a11"/><lb ed="R034" n="0250a02"/>終無所歸。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0005a12"/><lb ed="R034" n="0250a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0005a1201">世間衆生。指能貪之人。聚諸珍寶。卽所貪之物。舍
<lb ed="X" n="0005a13"/><lb ed="R034" n="0250a04"/>宅卽身。故云亦復如是。合前大海吞流也。聚諸下。
<lb ed="X" n="0005a14"/><lb ed="R034" n="0250a05"/>四方合上四大河。諸珍寶合上中河小河及無量
<lb ed="X" n="0005a15"/><lb ed="R034" n="0250a06"/>流派。悉入下。合前衆流歸海等。多求積聚者。得一
<lb ed="X" n="0005a16"/><lb ed="R034" n="0250a07"/>望二。得少望多。乃至愈得愈爲不足者。亦衆生常
<lb ed="X" n="0005a17"/><lb ed="R034" n="0250a08"/>情。與彼大海未曾滿足無異也。多求下。明因貪造
<lb ed="X" n="0005a18"/><lb ed="R034" n="0250a09"/>業者。蓋爲多求必失正。或謀財以喪德。或希色而
<lb ed="X" n="0005a19"/><lb ed="R034" n="0250a10"/>昧心。皆不應而強作。至於圖奪傷殺等。故名造種
<lb ed="X" n="0005a20"/><lb ed="R034" n="0250a11"/>種罪。無常忽至者。死時不保朝暮也。棄捨故宅者。
<lb ed="X" n="0005a21"/><lb ed="R034" n="0250a12"/>死尸<anchor xml:id="nkr_note_add_0005a2101" n="0005a2101"/><anchor xml:id="beg0005a2101" n="0005a2101"/>已<anchor xml:id="end0005a2101"/>撇也。宅主卽阿賴耶識。隨業者。卽業牽識
<lb ed="X" n="0005a22"/><lb ed="R034" n="0250a13"/>走也。業謂引業。卽在日所作善惡事務。薰成業種。
<lb ed="X" n="0005a23"/><lb ed="R034" n="0250a14"/>由業牽引。隨業受報。而衆生無自由分也。嗚呼。若
<lb ed="X" n="0005a24"/><lb ed="R034" n="0250a15"/>不遇諸佛菩薩。大善知識。開示發心。克志修道。不
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0005b" n="0005b"/>
<lb ed="X" n="0005b01"/><lb ed="R034" n="0250a16"/>唯今生不能脫離無常。乃至盡未來際終無所歸。
<lb ed="X" n="0005b02"/><lb ed="R034" n="0250a17"/>反顯惟見佛性。證菩提。爲所歸向也。</p><p xml:id="pX21p0005b0215" cb:place="inline">△四釋明宅
<lb ed="X" n="0005b03"/><lb ed="R034" n="0250a18"/>義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0005b04"/><lb ed="R034" n="0250b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0005b0401">善男子。所爲宅者卽五蘊身。其宅主者是汝本識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0005b05"/><lb ed="R034" n="0250b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0005b0501">五蘊者。卽色受想行識也。然色蘊雖寬。且約自<anchor xml:id="nkr_note_add_0005b0501" n="0005b0501"/><anchor xml:id="beg0005b0501" n="0005b0501"/>己<anchor xml:id="end0005b0501"/>
<lb ed="X" n="0005b06"/><lb ed="R034" n="0250b03"/>父母所生者高低肥瘦。容顏差別爲色法。後四總
<lb ed="X" n="0005b07"/><lb ed="R034" n="0250b04"/>一心法。受者謂領納前境。覺知違順者是。想者於
<lb ed="X" n="0005b08"/><lb ed="R034" n="0250b05"/>所緣境。記憶不忘者是。行者謂念念遷流新新不
<lb ed="X" n="0005b09"/><lb ed="R034" n="0250b06"/>住者是。識者了別前境含藏種子者是。五法謂蘊
<lb ed="X" n="0005b10"/><lb ed="R034" n="0250b07"/>者卽藏義。以含藏佛性故。本識卽識蘊。前五蘊爲
<lb ed="X" n="0005b11"/><lb ed="R034" n="0250b08"/>通說。本識別顯。卽衆生帶惑之佛性也。然佛性在
<lb ed="X" n="0005b12"/><lb ed="R034" n="0250b09"/>五蘊身中。如人依宅而住也。</p><p xml:id="pX21p0005b1212" cb:place="inline">△五智者不受。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0005b13"/><lb ed="R034" n="0250b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0005b1301">誰有智者。樂有爲宅。唯有菩薩安樂寶宮。離老病死。
<lb ed="X" n="0005b14"/><lb ed="R034" n="0250b11"/>憂悲苦惱。若有利根。淨信深厚善男子等。欲度父母
<lb ed="X" n="0005b15"/><lb ed="R034" n="0250b12"/>妻子眷屬。令入無爲甘露宅者。須歸三寶出家學道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0005b16"/><lb ed="R034" n="0250b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0005b1601">有爲卽衆生造業。有所作爲故。誰有二句。激勵之
<lb ed="X" n="0005b17"/><lb ed="R034" n="0250b14"/>言。謂有智之者。必不樂著五蘊爲依。必不貪著五
<lb ed="X" n="0005b18"/><lb ed="R034" n="0250b15"/>塵造業。唯有下菩薩卽智人。寶宮喩涅槃。菩薩依
<lb ed="X" n="0005b19"/><lb ed="R034" n="0250b16"/>之如住宮室。涅槃爲斷德。而於中煩惱皆盡。生死
<lb ed="X" n="0005b20"/><lb ed="R034" n="0250b17"/>永亡。故云離老病等。若有下勸修。一聞千悟爲利
<lb ed="X" n="0005b21"/><lb ed="R034" n="0250b18"/>根。決志不疑爲淨信。信之篤實爲深厚。善男子等
<lb ed="X" n="0005b22"/><lb ed="R034" n="0251a01"/>卽淨信之人。欲度父母者。是我世尊勸人盡其子
<lb ed="X" n="0005b23"/><lb ed="R034" n="0251a02"/>道。如目連之救母也。度妻者。盡其夫道。如佛度耶
<lb ed="X" n="0005b24"/><lb ed="R034" n="0251a03"/>輸也。度眷屬者。盡其父兄之道。亦如佛度羅云及
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0005c" n="0005c"/>
<lb ed="X" n="0005c01"/><lb ed="R034" n="0251a04"/>難陀等。無爲卽涅槃。甘露喩菩提。宅者依託也。凡
<lb ed="X" n="0005c02"/><lb ed="R034" n="0251a05"/>夫依宅住。聖人依菩提涅槃住。須智理契合。故云
<lb ed="X" n="0005c03"/><lb ed="R034" n="0251a06"/>令入。須歸下正勸也。須者必用也。歸者依向也。以
<lb ed="X" n="0005c04"/><lb ed="R034" n="0251a07"/>三寶爲依託。得其良師也。出家有二種。剃除鬚髮
<lb ed="X" n="0005c05"/><lb ed="R034" n="0251a08"/>者。始出世俗家。超脫生死者。更出三界家。學道二
<lb ed="X" n="0005c06"/><lb ed="R034" n="0251a09"/>字。卽止觀定慧。能悟能行者也。蓋因智光有出家
<lb ed="X" n="0005c07"/><lb ed="R034" n="0251a10"/>之志。猶豫不決。故如來特用法喩。一抑一揚。亦乘
<lb ed="X" n="0005c08"/><lb ed="R034" n="0251a11"/>時應病之良藥也。</p><p xml:id="pX21p0005c0808" cb:place="inline">△六以偈重頌。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0005c09"/><lb ed="R034" n="0251a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0005c0901">爾時如來重說偈曰。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0005c10"/><lb ed="R034" n="0251a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0005c1001">此標擧也。偈頌有二種。一祗夜。二伽陀。祗夜謂重
<lb ed="X" n="0005c11"/><lb ed="R034" n="0251a14"/>頌。卽頌上長行。伽陀云孤起。不頌長行。孤另頌之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0005c12"/><lb ed="R034" n="0251a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0005c1201">出家菩薩勝在家。算分喩分莫能比。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0005c13"/><lb ed="R034" n="0251a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0005c1301">此正頌。初二句頌喩本也。算謂籌算。以數較計。知
<lb ed="X" n="0005c14"/><lb ed="R034" n="0251a17"/>其分量者是。分卽分數。謂以在家較量出家者。盡
<lb ed="X" n="0005c15"/><lb ed="R034" n="0251a18"/>其算數之極。猶不及出家之一分。喩分者。謂譬喩
<lb ed="X" n="0005c16"/><lb ed="R034" n="0251b01"/>比之盡其極。亦不及出家之一分故云莫能比。此
<lb ed="X" n="0005c17"/><lb ed="R034" n="0251b02"/>但標定。下喩釋之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0005c18"/><lb ed="R034" n="0251b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0005c1801">在家逼迫如牢獄。欲求解脫甚爲難。出家閒曠若虗
<lb ed="X" n="0005c19"/><lb ed="R034" n="0251b04"/>空。自在無爲離繫著。諦觀在家多過失。造諸罪業無
<lb ed="X" n="0005c20"/><lb ed="R034" n="0251b05"/>有邊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0005c21"/><lb ed="R034" n="0251b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0005c2101">此不頌長行。突然而出。爲孤起頌。如牢獄者。但言
<lb ed="X" n="0005c22"/><lb ed="R034" n="0251b07"/>有拘礙不得自在。故云逼迫。俗語云。兒女金枷。妻
<lb ed="X" n="0005c23"/><lb ed="R034" n="0251b08"/>子玉鎻。爲情緣所迫。恩愛纏縛。欲求解脫。似覺爲
<lb ed="X" n="0005c24"/><lb ed="R034" n="0251b09"/>難。故比如牢獄非罵人也。出家閒曠者。謂上無王
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0006a" n="0006a"/>
<lb ed="X" n="0006a01"/><lb ed="R034" n="0251b10"/>差所繫。下無妻子牽連。孤雲野鶴。無所罣礙。故喩
<lb ed="X" n="0006a02"/><lb ed="R034" n="0251b11"/>虗空。自在無爲者。喩所得之道果。卽離繫果也。諦
<lb ed="X" n="0006a03"/><lb ed="R034" n="0251b12"/>觀等二句。因出家閑曠。對顯在家過失。良以世間
<lb ed="X" n="0006a04"/><lb ed="R034" n="0251b13"/>牢獄不禁無罪之人。在家過失。正顯有情自造。逐
<lb ed="X" n="0006a05"/><lb ed="R034" n="0251b14"/>境運用爲業。惡業成就爲罪。罪之多曰無邊。古德
<lb ed="X" n="0006a06"/><lb ed="R034" n="0251b15"/>云。十纏十使。積成有漏之因。六根六塵。妄作無邊
<lb ed="X" n="0006a07"/><lb ed="R034" n="0251b16"/>之罪是也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0006a08"/><lb ed="R034" n="0251b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0006a0801">營生貪求恒不足。猶如大海難可滿。<name role="" type="person">阿耨達池</name>龍王
<lb ed="X" n="0006a09"/><lb ed="R034" n="0251b18"/>等。四角涌出四大河。大中小河所有水。晝夜流注無
<lb ed="X" n="0006a10"/><lb ed="R034" n="0252a01"/>蹔歇。然彼大海未嘗滿。所貪舍宅亦如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0006a11"/><lb ed="R034" n="0252a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0006a1101">此正頌貪喩也。初句是法。次下皆喩。運用活計曰
<lb ed="X" n="0006a12"/><lb ed="R034" n="0252a03"/>營生。希望謀取曰貪求。愈得愈求曰不足。故死心
<lb ed="X" n="0006a13"/><lb ed="R034" n="0252a04"/>禪師云。冷笑富家翁。營生忙似箭。囤裡米生虫。庫
<lb ed="X" n="0006a14"/><lb ed="R034" n="0252a05"/>中錢爛串。日裏把秤稱。夜來點燈算。形<anchor xml:id="nkr_note_add_0006a1401" n="0006a1401"/><anchor xml:id="beg0006a1401" n="0006a1401"/>骸<anchor xml:id="end0006a1401"/>似傀儡。
<lb ed="X" n="0006a15"/><lb ed="R034" n="0252a06"/>莫敎繩索斷。良哉斯言。世間富翁大約如此。次句
<lb ed="X" n="0006a16"/><lb ed="R034" n="0252a07"/>大海喩貪心。四河爲總。中小又是四河分開之流
<lb ed="X" n="0006a17"/><lb ed="R034" n="0252a08"/>派耳。總該一切江河淮濟。晝夜流注。無蹔時停歇。
<lb ed="X" n="0006a18"/><lb ed="R034" n="0252a09"/>皆歸於海。然彼大海未嘗滿足。此但爲喩。末句法
<lb ed="X" n="0006a19"/><lb ed="R034" n="0252a10"/>合。所貪舍宅者。卽具貪心之身也。合上大海。故云
<lb ed="X" n="0006a20"/><lb ed="R034" n="0252a11"/>亦如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0006a21"/><lb ed="R034" n="0252a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0006a2101">在家多起諸惡業。未嘗洗懺令滅除。空知愛念危脆
<lb ed="X" n="0006a22"/><lb ed="R034" n="0252a13"/>身。不覺命隨朝露盡。琰魔使者相催逼。妻子屋宅無
<lb ed="X" n="0006a23"/><lb ed="R034" n="0252a14"/>所隨。幽冥黑闇長夜中。獨往死門隨業受。諸佛出現
<lb ed="X" n="0006a24"/><lb ed="R034" n="0252a15"/>起悲愍。欲令衆生厭世間。汝今<anchor xml:id="nkr_note_add_0006a2401" n="0006a2401"/><anchor xml:id="beg0006a2401" n="0006a2401"/>已<anchor xml:id="end0006a2401"/>獲難得身。當勤精
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0006b" n="0006b"/>
<lb ed="X" n="0006b01"/><lb ed="R034" n="0252a16"/>進勿放逸。在家屋宅深可厭。空寂寶舍難思議。永離
<lb ed="X" n="0006b02"/><lb ed="R034" n="0252a17"/>病苦及憂惱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0006b03"/><lb ed="R034" n="0252a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0006b0301">此段孤起警策。令人著眼。初句明業。謂在家者有
<lb ed="X" n="0006b04"/><lb ed="R034" n="0252b01"/>妻子產業。五欲交心。以心隨境動。而身口隨心。則
<lb ed="X" n="0006b05"/><lb ed="R034" n="0252b02"/>何業不造乎。然人非聖賢。孰能無過。假有慚愧者
<lb ed="X" n="0006b06"/><lb ed="R034" n="0252b03"/>洗心求懺。可令滅除。如身濁不淨。洗之則潔矣。今
<lb ed="X" n="0006b07"/><lb ed="R034" n="0252b04"/>云未嘗者。蓋在家人。五欲堆頭以爲常事。任運不
<lb ed="X" n="0006b08"/><lb ed="R034" n="0252b05"/>知何能求懺。固此積習之久。則爲墮緣矣。哀哉。空
<lb ed="X" n="0006b09"/><lb ed="R034" n="0252b06"/>知下。廣明生死迅速以警之也。且世人明知肉身
<lb ed="X" n="0006b10"/><lb ed="R034" n="0252b07"/>危脆。誰不保之。然危者不得久安。脆者知其必死。
<lb ed="X" n="0006b11"/><lb ed="R034" n="0252b08"/>是以愛之念之。豐衣足食。醫之藥之。欲求長壽。却
<lb ed="X" n="0006b12"/><lb ed="R034" n="0252b09"/>不肯洗心求懺。戒定修心。故曰空知。所以日往月
<lb ed="X" n="0006b13"/><lb ed="R034" n="0252b10"/>來。死時將至。猶未曉解。故云不覺。朝露者。卽淸晨
<lb ed="X" n="0006b14"/><lb ed="R034" n="0252b11"/>露水日出則盡。一息不還嗚呼死矣。琰魔卽是閻
<lb ed="X" n="0006b15"/><lb ed="R034" n="0252b12"/>君。使者卽是鬼使。催逼者不容展限。到此萬般將
<lb ed="X" n="0006b16"/><lb ed="R034" n="0252b13"/>不去。唯有業隨身。故云妻子等。幽冥黑闇卽是地
<lb ed="X" n="0006b17"/><lb ed="R034" n="0252b14"/>獄。經云鐵圍兩間。幽闇之處。名爲地獄。人死有罪
<lb ed="X" n="0006b18"/><lb ed="R034" n="0252b15"/>者必入其中。獨往者。言至親不能相隨。權勢不能
<lb ed="X" n="0006b19"/><lb ed="R034" n="0252b16"/>相救。唯孤魂自逝。投入死門。隨業受者。業謂生前
<lb ed="X" n="0006b20"/><lb ed="R034" n="0252b17"/>所造之因。受是領納地獄之苦。蓋魂隨業引。苦隨
<lb ed="X" n="0006b21"/><lb ed="R034" n="0252b18"/>業受。如影隨形莫能迯之也。諸佛下。出佛本意。謂
<lb ed="X" n="0006b22"/><lb ed="R034" n="0253a01"/>佛所出世者。以慈悲愍念。說無常苦空。生死迅速。
<lb ed="X" n="0006b23"/><lb ed="R034" n="0253a02"/>令人厭生死苦。發菩提心。證無上道。<note place="inline">頌中無發心證道者義該
<lb ed="X" n="0006b24"/><lb ed="R034" n="0253a03"/>也</note>世間有二種。一無情器世間。有成住壞空。二卽
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0006c" n="0006c"/>
<lb ed="X" n="0006c01"/><lb ed="R034" n="0253a04"/>有情衆生世間。有生老病死。二皆無常。故令厭之。
<lb ed="X" n="0006c02"/><lb ed="R034" n="0253a05"/>欲因厭求脫。卽佛之慈悲也。汝今下誡囑也。難得
<lb ed="X" n="0006c03"/><lb ed="R034" n="0253a06"/>身卽是人身。以六道中唯人身難得故。裴相序圓
<lb ed="X" n="0006c04"/><lb ed="R034" n="0253a07"/>覺云。鬼神沉幽愁之苦。鳥獸懷獝狘之悲。修羅方
<lb ed="X" n="0006c05"/><lb ed="R034" n="0253a08"/>瞋。諸天正樂。可以整心慮。趣菩提。惟人道爲能耳。
<lb ed="X" n="0006c06"/><lb ed="R034" n="0253a09"/>可謂六道中獨人身難得也。下句勸修。謂旣得人
<lb ed="X" n="0006c07"/><lb ed="R034" n="0253a10"/>身。不可空過。須發勤勞心。起精進行。勿得放逸。下
<lb ed="X" n="0006c08"/><lb ed="R034" n="0253a11"/>句正出可厭。如前文云。逼迫如牢獄貪望如大海
<lb ed="X" n="0006c09"/><lb ed="R034" n="0253a12"/>等。意在令離也。空寂者亦如前文。出家閒曠。等若
<lb ed="X" n="0006c10"/><lb ed="R034" n="0253a13"/>虗空。寶舍者。謂出家人。以戒定慧品蘊於身中。如
<lb ed="X" n="0006c11"/><lb ed="R034" n="0253a14"/>舍盛寶故云寶舍。難思議者。亦如前文。出家菩薩
<lb ed="X" n="0006c12"/><lb ed="R034" n="0253a15"/>勝於在家無量無邊不可得比。意在勸人必行也。
<lb ed="X" n="0006c13"/><lb ed="R034" n="0253a16"/>永離病苦等其義最深。謂身病心病。憂惱者。卽五
<lb ed="X" n="0006c14"/><lb ed="R034" n="0253a17"/>住煩惱心病也。病苦者。卽二種生死身病也。出家
<lb ed="X" n="0006c15"/><lb ed="R034" n="0253a18"/>成道不復更生。故云永離。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0006c16"/><lb ed="R034" n="0253b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0006c1601">諸有智者善觀察。當求淨信善男女。欲度父母及眷
<lb ed="X" n="0006c17"/><lb ed="R034" n="0253b02"/>屬。令入無爲甘露城。願求出家修妙道。漸漸修行成
<lb ed="X" n="0006c18"/><lb ed="R034" n="0253b03"/>正覺。當轉無上大法輪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0006c19"/><lb ed="R034" n="0253b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0006c1901">此頌智者不受生死也。承上在家之過。出家之功。
<lb ed="X" n="0006c20"/><lb ed="R034" n="0253b05"/>旣明於前。是以智者善須觀察之。當求下。是頌長
<lb ed="X" n="0006c21"/><lb ed="R034" n="0253b06"/>行若有淨信深厚善男子等。奈何當求二字文義
<lb ed="X" n="0006c22"/><lb ed="R034" n="0253b07"/>不順。宜用若有二字。則與長行照應。然諸有智者
<lb ed="X" n="0006c23"/><lb ed="R034" n="0253b08"/>一句。是頌長行誰有智者等文。故知若有二字前
<lb ed="X" n="0006c24"/><lb ed="R034" n="0253b09"/>後無違。若用當求二字無味之甚。縱然將錯就錯
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0007a" n="0007a"/>
<lb ed="X" n="0007a01"/><lb ed="R034" n="0253b10"/>釋之終不順義。或譯人之錯。或謄錄之訛。假若必
<lb ed="X" n="0007a02"/><lb ed="R034" n="0253b11"/>就當求釋者。作佛命智者。當觀察求機說。若淨信
<lb ed="X" n="0007a03"/><lb ed="R034" n="0253b12"/>欲度父母之人。願求出家。修行妙道。必欲漸漸修
<lb ed="X" n="0007a04"/><lb ed="R034" n="0253b13"/>行。成等正覺者。汝當爲他轉無上大法。何也。彼旣
<lb ed="X" n="0007a05"/><lb ed="R034" n="0253b14"/>出家。修行妙道。漸成正覺。非無上大法不稱其機。
<lb ed="X" n="0007a06"/><lb ed="R034" n="0253b15"/>應知此解於義則可。應長行則不可。思之。</p><p xml:id="pX21p0007a0617" cb:place="inline">△二石
<lb ed="X" n="0007a07"/><lb ed="R034" n="0253b16"/>火燒木喩四。初正說譬喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0007a08"/><lb ed="R034" n="0253b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0007a0801">復次善男子。出家菩薩觀世舍宅。猶如石火。深生厭
<lb ed="X" n="0007a09"/><lb ed="R034" n="0253b18"/>患。何以故。譬如微火。能燒一切諸艸木等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0007a10"/><lb ed="R034" n="0254a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0007a1001">石火者。如打石所出一星之火。而深生厭患者。謂
<lb ed="X" n="0007a11"/><lb ed="R034" n="0254a02"/>一星之火雖微。放蕩能燒萬頃之荒。故厭患可畏。
<lb ed="X" n="0007a12"/><lb ed="R034" n="0254a03"/>譬如二字雷同猶如。當改石火雖微。於標釋皆順。</p>
<lb ed="X" n="0007a13"/><lb ed="R034" n="0254a04"/><p xml:id="pX21p0007a1301">△二以法合喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0007a14"/><lb ed="R034" n="0254a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0007a1401">世間舍宅亦復如是。貪心求覔。馳走四方。若有所得
<lb ed="X" n="0007a15"/><lb ed="R034" n="0254a06"/>受用不足。於一切時追求無厭。若無所得心生熱惱。
<lb ed="X" n="0007a16"/><lb ed="R034" n="0254a07"/>日夜追求。是故世間一切舍宅。能生無量煩惱之火。
<lb ed="X" n="0007a17"/><lb ed="R034" n="0254a08"/>爲起貪心。恒無知足。世間財寶。猶如艸木。貪欲之心
<lb ed="X" n="0007a18"/><lb ed="R034" n="0254a09"/>如世舍宅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0007a19"/><lb ed="R034" n="0254a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0007a1901">舍宅卽衆生身。後皆倣此。亦復下合喩。以身合宅。
<lb ed="X" n="0007a20"/><lb ed="R034" n="0254a11"/>貪合石火。貪心求覔等。言希望無厭。合上石火燒
<lb ed="X" n="0007a21"/><lb ed="R034" n="0254a12"/>木亦不知厭。然求覔必使馳走者。貪之表也。謂念
<lb ed="X" n="0007a22"/><lb ed="R034" n="0254a13"/>起於心。形動於身。使之不得自由。亦如石火蔓延。
<lb ed="X" n="0007a23"/><lb ed="R034" n="0254a14"/>觸處皆燒不能自息也。若有下。謂求之稱心受用。
<lb ed="X" n="0007a24"/><lb ed="R034" n="0254a15"/>愈得愈不足。而聖人觀之如火可畏。衆生更加追
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0007b" n="0007b"/>
<lb ed="X" n="0007b01"/><lb ed="R034" n="0254a16"/>求。且盡一切時而無厭足。此言稱意則滋貪。若無
<lb ed="X" n="0007b02"/><lb ed="R034" n="0254a17"/>下。又因貪不得。熱惱生瞋。以瞋助貪。而貪之愈急。
<lb ed="X" n="0007b03"/><lb ed="R034" n="0254a18"/>故云日夜追求。言追求者。卽不當貪而強貪。未免
<lb ed="X" n="0007b04"/><lb ed="R034" n="0254b01"/>勞身勞心。此又因貪見痴也。是故下。躡上顯害。能
<lb ed="X" n="0007b05"/><lb ed="R034" n="0254b02"/>生無量煩惱火者。言其根隨諸惑。頓然皆起。又不
<lb ed="X" n="0007b06"/><lb ed="R034" n="0254b03"/>止上之三種也。爲起下。因害推本。皆爲起一念貪
<lb ed="X" n="0007b07"/><lb ed="R034" n="0254b04"/>心。恒無知足使然也。世間下結合前喩。謂財寶如
<lb ed="X" n="0007b08"/><lb ed="R034" n="0254b05"/>草木。下句當云貪欲如石火。而不言石火言舍宅
<lb ed="X" n="0007b09"/><lb ed="R034" n="0254b06"/>者。舍宅卽是衆生。舍宅卽火也。良以艸木爲石火
<lb ed="X" n="0007b10"/><lb ed="R034" n="0254b07"/>燒盡。財寶爲貪心攝盡也。</p><p xml:id="pX21p0007b1011" cb:place="inline">△三結喩火宅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0007b11"/><lb ed="R034" n="0254b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0007b1101">以是因緣。一切諸佛。說於三界名爲火宅。善男子。出
<lb ed="X" n="0007b12"/><lb ed="R034" n="0254b09"/>家菩薩能如是觀。厭離世間。名眞出家。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0007b13"/><lb ed="R034" n="0254b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0007b1301">初句躡前。由一貪心引諸煩惱。晝夜逼迫苦身勞
<lb ed="X" n="0007b14"/><lb ed="R034" n="0254b11"/>心。是這等因緣。所以一切諸佛說三界無安猶如
<lb ed="X" n="0007b15"/><lb ed="R034" n="0254b12"/>火宅。正欲令人厭離此也。然因緣有兩解。一則通
<lb ed="X" n="0007b16"/><lb ed="R034" n="0254b13"/>說。如因由緣故。謂一念擧貪。引起無量塵勞煩惱。
<lb ed="X" n="0007b17"/><lb ed="R034" n="0254b14"/>以能引爲因緣也。二別說。亦可親生爲因。卽貪心。
<lb ed="X" n="0007b18"/><lb ed="R034" n="0254b15"/>助法爲緣。卽財欲。由世間財欲等諸惑。勾引爲緣。
<lb ed="X" n="0007b19"/><lb ed="R034" n="0254b16"/>貪心始發。以因緣付合。無量苦生。種種逼迫。非火
<lb ed="X" n="0007b20"/><lb ed="R034" n="0254b17"/>宅而何哉。善男下結勸。</p><p xml:id="pX21p0007b2010" cb:place="inline">△四以偈重頌。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0007b21"/><lb ed="R034" n="0254b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0007b2101">爾時如來重說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0007b22"/><lb ed="R034" n="0255a01"/><p xml:id="pX21p0007b2201">出家菩薩觀世宅。猶如人間微少火。一切艸木漸能
<lb ed="X" n="0007b23"/><lb ed="R034" n="0255a02"/>燒。世宅當知亦如是。衆生所有衆財寶。更互追求常
<lb ed="X" n="0007b24"/><lb ed="R034" n="0255a03"/>不足。求不得苦恒在心。老病死火無時滅。以是因緣
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0007c" n="0007c"/>
<lb ed="X" n="0007c01"/><lb ed="R034" n="0255a04"/>諸世尊。說於三界爲火宅。若欲超過三界苦。應修梵
<lb ed="X" n="0007c02"/><lb ed="R034" n="0255a05"/>行作沙門。三昧神通得現前。自利利他悉圓滿。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0007c03"/><lb ed="R034" n="0255a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0007c0301">初句標定。次二句頌喩。世宅下頌法合。衆生下明
<lb ed="X" n="0007c04"/><lb ed="R034" n="0255a07"/>貪心轉盛。更互者非一人擧世皆然。追求者苦心
<lb ed="X" n="0007c05"/><lb ed="R034" n="0255a08"/>也。常不足者。謂追求稱心。猶自不足。貪之愈盛也。
<lb ed="X" n="0007c06"/><lb ed="R034" n="0255a09"/>求不得苦者。謂求之不得。苦逼於心。引起瞋也。老
<lb ed="X" n="0007c07"/><lb ed="R034" n="0255a10"/>病下。言火者。非獨貪心一種。而老病死等皆爲火
<lb ed="X" n="0007c08"/><lb ed="R034" n="0255a11"/>也。無時滅者相續也。火宅詳如法華。恐繁不引。若
<lb ed="X" n="0007c09"/><lb ed="R034" n="0255a12"/>欲下頌前結勸。梵行卽淨行。謂心不起貪方爲梵
<lb ed="X" n="0007c10"/><lb ed="R034" n="0255a13"/>行作沙門者勸出家也。三昧等。乃出家修行所得
<lb ed="X" n="0007c11"/><lb ed="R034" n="0255a14"/>功德也。良以梵行戒也。三昧定也。神通乃定力發
<lb ed="X" n="0007c12"/><lb ed="R034" n="0255a15"/>出之大用也。自利下。言兩利之功皆慧也。以始覺
<lb ed="X" n="0007c13"/><lb ed="R034" n="0255a16"/>觀照。自利之慧。復起後得智。鑑機說法。利他之慧。
<lb ed="X" n="0007c14"/><lb ed="R034" n="0255a17"/>二慧皆足。故云悉圓滿。總言戒定慧三學。爲沙門
<lb ed="X" n="0007c15"/><lb ed="R034" n="0255a18"/>成道之大本也。</p><p xml:id="pX21p0007c1507" cb:place="inline">△三石窟喪命喩二。初標擧寶藏。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0007c16"/><lb ed="R034" n="0255b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0007c1601">復次善男子。愛樂出家當觀舍宅。如彼深山石窟之
<lb ed="X" n="0007c17"/><lb ed="R034" n="0255b02"/>中。有大寶藏。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0007c18"/><lb ed="R034" n="0255b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0007c1801">如後合文。石窟喩舍宅卽自身也。寶藏喩善根。喩
<lb ed="X" n="0007c19"/><lb ed="R034" n="0255b04"/>義在後。此但標擧耳。</p><p xml:id="pX21p0007c1909" cb:place="inline">△二別喩父子八。初長者大
<lb ed="X" n="0007c20"/><lb ed="R034" n="0255b05"/>富。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0007c21"/><lb ed="R034" n="0255b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0007c2101">譬如長者唯有一子。其家大富。財寶無量。奴婢僕從。
<lb ed="X" n="0007c22"/><lb ed="R034" n="0255b07"/>象馬無數。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0007c23"/><lb ed="R034" n="0255b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0007c2301">此一科。喩廣合略。若不配釋。難盡其詳。理宜長者
<lb ed="X" n="0007c24"/><lb ed="R034" n="0255b09"/>喩佛。<note place="inline">不必引法華疏。長者具十德。只泛言有德者。皆有長者之稱</note>其家喩三界。
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0008a" n="0008a"/>
<lb ed="X" n="0008a01"/><lb ed="R034" n="0255b10"/>從理涉事。應身三界爲敎主。依止三界。故以爲家。
<lb ed="X" n="0008a02"/><lb ed="R034" n="0255b11"/>家者統也。統身家於其中也。財富無量者。總喩如
<lb ed="X" n="0008a03"/><lb ed="R034" n="0255b12"/>來法財萬德。一切功德皆具足也。奴婢僕從。爲男
<lb ed="X" n="0008a04"/><lb ed="R034" n="0255b13"/>女使用之人。或喩權智隨實智使用。或喩八部鬼
<lb ed="X" n="0008a05"/><lb ed="R034" n="0255b14"/>神隨佛護法。如僕隨主也。象馬喩法門。無數言多
<lb ed="X" n="0008a06"/><lb ed="R034" n="0255b15"/>種。法華云。種種因緣。種種譬喩。廣演言敎。無數方
<lb ed="X" n="0008a07"/><lb ed="R034" n="0255b16"/>便等是也。唯有一子者。喩諸衆生。業果雖別。同一
<lb ed="X" n="0008a08"/><lb ed="R034" n="0255b17"/>佛性。故佛觀衆生猶如一子。</p><p xml:id="pX21p0008a0812" cb:place="inline">△二命終付業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0008a09"/><lb ed="R034" n="0255b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0008a0901">是父於後。忽遭重病。名醫良藥不能救療。長者自知
<lb ed="X" n="0008a10"/><lb ed="R034" n="0256a01"/>將死不久。卽命其子而吿之言。凡我所有一切財寶。
<lb ed="X" n="0008a11"/><lb ed="R034" n="0256a02"/>付囑於汝。勤加守護。勿令漏失。旣付囑<anchor xml:id="nkr_note_add_0008a1101" n="0008a1101"/><anchor xml:id="beg0008a1101" n="0008a1101"/>已<anchor xml:id="end0008a1101"/>。卽便命終。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0008a12"/><lb ed="R034" n="0256a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0008a1201">忽遭重病者。喩佛示生三界與民同患。如九惱臂
<lb ed="X" n="0008a13"/><lb ed="R034" n="0256a04"/>痛等。醫不能治者。喩諸定業。如金鎗馬麥等。自知
<lb ed="X" n="0008a14"/><lb ed="R034" n="0256a05"/>將死不久者。如佛自知涅槃時至也。命其子等者。
<lb ed="X" n="0008a15"/><lb ed="R034" n="0256a06"/>喩佛遺敎也。一切財寶喩戒定慧品之法財也。付
<lb ed="X" n="0008a16"/><lb ed="R034" n="0256a07"/>囑下。喩佛囑累云。依我四念處住。戒爲汝等大師。
<lb ed="X" n="0008a17"/><lb ed="R034" n="0256a08"/>勿喪法身。勿損慧命。不可退失菩提心等。卽勤加
<lb ed="X" n="0008a18"/><lb ed="R034" n="0256a09"/>守護勿令漏失之言。卽便命終者。喩雙林入滅也。</p>
<lb ed="X" n="0008a19"/><lb ed="R034" n="0256a10"/><p xml:id="pX21p0008a1901">△三痴兒耗業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0008a20"/><lb ed="R034" n="0256a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0008a2001">時長者子。不順其命。恣行放逸。旣損家業。財物散失。
<lb ed="X" n="0008a21"/><lb ed="R034" n="0256a12"/>童僕迯逝。而無所依。時彼老母。心懷憂惱。遂得重病。
<lb ed="X" n="0008a22"/><lb ed="R034" n="0256a13"/>卽便終歿。其子貧窮。無所恃怙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0008a23"/><lb ed="R034" n="0256a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0008a2301">子喩生死凡夫。不順命者。喩佛徒遺言敎。人不遵
<lb ed="X" n="0008a24"/><lb ed="R034" n="0256a15"/>行也。恣行放逸者。喩衆生貪求五欲。無所忌憚也。
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0008b" n="0008b"/>
<lb ed="X" n="0008b01"/><lb ed="R034" n="0256a16"/>損家財。喩自迷眞性。童僕迯。喩善神遠離。無所依
<lb ed="X" n="0008b02"/><lb ed="R034" n="0256a17"/>者。無善可恃也。老母亦終者。以父母皆喩佛。方便
<lb ed="X" n="0008b03"/><lb ed="R034" n="0256a18"/>權智喩父。以實智及慈悲喩母。謂衆生不遵行佛
<lb ed="X" n="0008b04"/><lb ed="R034" n="0256b01"/>法。造罪無機。佛雖慈悲。亦因之息化。卽如母終。其
<lb ed="X" n="0008b05"/><lb ed="R034" n="0256b02"/>子貧窮者。無聖人之法財如貧。無聖人之果位如
<lb ed="X" n="0008b06"/><lb ed="R034" n="0256b03"/>窮。無所恃怙者。以母亡失所恃。父亡失所怙。內合
<lb ed="X" n="0008b07"/><lb ed="R034" n="0256b04"/>衆生造罪。不得諸佛權實二智恃怙。孤煢極矣。</p><p xml:id="pX21p0008b0719" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0008b08"/><lb ed="R034" n="0256b05"/>四採薪獲寶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0008b09"/><lb ed="R034" n="0256b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0008b0901">遂投山谷。拾薪採果。貨鬻自給。彼時遇雪。入石窟中。
<lb ed="X" n="0008b10"/><lb ed="R034" n="0256b07"/>權自憩息。然此窟中。是昔國王藏七寶所。無能知者。
<lb ed="X" n="0008b11"/><lb ed="R034" n="0256b08"/>經數百千年。逈絕人迹。時彼貧人。業因緣故。偶入窟
<lb ed="X" n="0008b12"/><lb ed="R034" n="0256b09"/>中。見無量金。心大歡喜。得未曾有。因而分割。若干分
<lb ed="X" n="0008b13"/><lb ed="R034" n="0256b10"/>金造立舍宅。若干分金。爲娶妻財。如是奴婢。如是象
<lb ed="X" n="0008b14"/><lb ed="R034" n="0256b11"/>馬。隨心所欲。皆如其意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0008b15"/><lb ed="R034" n="0256b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0008b1501">初三句。喩心逐境牽。業能感果如貨鬻。來果不失
<lb ed="X" n="0008b16"/><lb ed="R034" n="0256b13"/>爲自給。此一喩歷三生也。痴兒耗業採薪等。喩前
<lb ed="X" n="0008b17"/><lb ed="R034" n="0256b14"/>陰身。遇雪者。雪是寒物。喩死時也。入石窟者。喩中
<lb ed="X" n="0008b18"/><lb ed="R034" n="0256b15"/>陰身投託母胎也。權自憩息者。喩後陰身報成出
<lb ed="X" n="0008b19"/><lb ed="R034" n="0256b16"/>胎爲人時。前陰業息也。古國王喩自<anchor xml:id="nkr_note_add_0008b1901" n="0008b1901"/><anchor xml:id="beg0008b1901" n="0008b1901"/>己<anchor xml:id="end0008b1901"/>法身。七寶
<lb ed="X" n="0008b20"/><lb ed="R034" n="0256b17"/>喩性中所具法財功德。經百千年逈絕人跡者。喩
<lb ed="X" n="0008b21"/><lb ed="R034" n="0256b18"/>衆生迷失性寶。其來無始也。時彼貧人下。喩雖迷
<lb ed="X" n="0008b22"/><lb ed="R034" n="0257a01"/>性寶。却有多劫善根因緣。得受後身。如彼人入窟。
<lb ed="X" n="0008b23"/><lb ed="R034" n="0257a02"/>見無量金者。謂多劫善種成熟今得富報。分割其
<lb ed="X" n="0008b24"/><lb ed="R034" n="0257a03"/>金。至皆如其意者。喩豐衣足食。受享五欲。功名富
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0008c" n="0008c"/>
<lb ed="X" n="0008c01"/><lb ed="R034" n="0257a04"/>貴所事稱心也<note place="inline">問。前科痴兒耗業。喩衆生迷失性寶。造諸惡業。旣造惡業。何感善報。
<lb ed="X" n="0008c02"/><lb ed="R034" n="0257a05"/>答八識含種有二種。一謂新薰。一謂宿種。新薰雖惡。未熟而隱。宿種雖遠。成熟而發。今言受善報者。宿習
<lb ed="X" n="0008c03"/><lb ed="R034" n="0257a06"/>善種成熟。所以先受善報。有何疑乎</note>。</p><p xml:id="pX21p0008c0315" cb:place="inline">△五群賊劫害。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0008c04"/><lb ed="R034" n="0257a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0008c0401">作是計時。有諸群賊。爲趂走鹿。到於窟前。見此貧人。
<lb ed="X" n="0008c05"/><lb ed="R034" n="0257a08"/>以金分配。遂捨其鹿。殺人取金。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0008c06"/><lb ed="R034" n="0257a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0008c0601">作是下。喩衆生正受五欲。爲樂所迷之時也。群賊
<lb ed="X" n="0008c07"/><lb ed="R034" n="0257a10"/>喩琰魔使者。卽無常殺鬼。殺人卽鬼使勾魂不讓
<lb ed="X" n="0008c08"/><lb ed="R034" n="0257a11"/>人情。取金卽所作諸業隨之去矣。現前財產不屬
<lb ed="X" n="0008c09"/><lb ed="R034" n="0257a12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0008c0901" n="0008c0901"/><anchor xml:id="beg0008c0901" n="0008c0901"/>已<anchor xml:id="end0008c0901"/>有也。應知此節。大警人心哉。所謂昨日廟堂。今
<lb ed="X" n="0008c10"/><lb ed="R034" n="0257a13"/>歸黃土。賀者纔臨。而吊者隨至。嗚呼哀哉。</p><p xml:id="pX21p0008c1017" cb:place="inline">△六以
<lb ed="X" n="0008c11"/><lb ed="R034" n="0257a14"/>法合喩<note place="inline">上之配釋者。因文長汗漫。喩無所歸。是以逐節配之。至此方是如來自合。當知前文
<lb ed="X" n="0008c12"/><lb ed="R034" n="0257a15"/>亦遵此配。不爲杜撰</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0008c13"/><lb ed="R034" n="0257a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0008c1301">異痴凡夫亦復如是。深著世樂。不樂出離。深山石窟
<lb ed="X" n="0008c14"/><lb ed="R034" n="0257a17"/>如世舍宅。伏藏金寶猶如善根。琰魔使者卽是群賊。
<lb ed="X" n="0008c15"/><lb ed="R034" n="0257a18"/>隨業受報墮三惡道。不聞父母三寶名字。喪失善根。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0008c16"/><lb ed="R034" n="0257b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0008c1601">初二句總合。意該痴兒耗業等義。深著世樂。合窟
<lb ed="X" n="0008c17"/><lb ed="R034" n="0257b02"/>中分金皆如其意。世樂是世間五欲財利。深著是
<lb ed="X" n="0008c18"/><lb ed="R034" n="0257b03"/>衆生染著之心。不樂出離者。謂世人爲五欲所迷。
<lb ed="X" n="0008c19"/><lb ed="R034" n="0257b04"/>只恐貪之不多。求之不巧。享之不久。誰肯念生死。
<lb ed="X" n="0008c20"/><lb ed="R034" n="0257b05"/>求出家。離煩惱。正顯愚痴凡夫也。深山等法喩對
<lb ed="X" n="0008c21"/><lb ed="R034" n="0257b06"/>合。言喩中深山石窟。卽如世間之舍宅五蘊身也。
<lb ed="X" n="0008c22"/><lb ed="R034" n="0257b07"/>伏藏金寶猶如宿習善根。感今生之富貴。琰魔使
<lb ed="X" n="0008c23"/><lb ed="R034" n="0257b08"/>者卽是羣賊。隨業受報墮三惡道等。此言在日不
<lb ed="X" n="0008c24"/><lb ed="R034" n="0257b09"/>修出世之行。貪戀五欲。又造惡因。死之必墮惡道
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0009a" n="0009a"/>
<lb ed="X" n="0009a01"/><lb ed="R034" n="0257b10"/>也。然惡道之中不聞父母三寶名字者。謂地獄中
<lb ed="X" n="0009a02"/><lb ed="R034" n="0257b11"/>擧目所視。皆牛頭阿傍。銅蛇鐵狗等。身之所受。皆
<lb ed="X" n="0009a03"/><lb ed="R034" n="0257b12"/>刀山掛骨。劍樹穿身等。口中所噉。皆鑊湯洋銅。焦
<lb ed="X" n="0009a04"/><lb ed="R034" n="0257b13"/>丸鐵糜等。耳之所聽。皆喝罵斥吒。刑具受苦之聲。
<lb ed="X" n="0009a05"/><lb ed="R034" n="0257b14"/>嗚呼。何聞三寶之名。那見父母之面哉。若墮餓鬼
<lb ed="X" n="0009a06"/><lb ed="R034" n="0257b15"/>道中。肢節火然。乃至擔沙負石。塡河塞海。如是惡
<lb ed="X" n="0009a07"/><lb ed="R034" n="0257b16"/>業所障。便是三寶父母覿面相對。亦自障不見。畜
<lb ed="X" n="0009a08"/><lb ed="R034" n="0257b17"/>生愚癡障性。或有見者聞者。而愚癡不識。亦雖見
<lb ed="X" n="0009a09"/><lb ed="R034" n="0257b18"/>聞而實不見聞也。又畜生知母不知父。縱然知母
<lb ed="X" n="0009a10"/><lb ed="R034" n="0258a01"/>亦愚癡顚倒。罔聞倫類。喪失善根者。可謂一失人
<lb ed="X" n="0009a11"/><lb ed="R034" n="0258a02"/>身。萬劫不復矣。</p><p xml:id="pX21p0009a1107" cb:place="inline">△七結勸出家。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0009a12"/><lb ed="R034" n="0258a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0009a1201">以是因緣。應當厭離。發於無上大菩提心。出家修道。
<lb ed="X" n="0009a13"/><lb ed="R034" n="0258a04"/>希成妙覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0009a14"/><lb ed="R034" n="0258a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0009a1401">初句。承上深著世樂至喪失善根之因緣。應當下
<lb ed="X" n="0009a15"/><lb ed="R034" n="0258a06"/>勸離。是分所當爲之事也。蓋厭塵者出塵。修道者
<lb ed="X" n="0009a16"/><lb ed="R034" n="0258a07"/>成道。當以菩提心爲因地心。妙覺爲果地覺。雖然。
<lb ed="X" n="0009a17"/><lb ed="R034" n="0258a08"/>假若在家繁擾。必多作少成。理應出家修道。如鳥
<lb ed="X" n="0009a18"/><lb ed="R034" n="0258a09"/>出籠。無上妙覺庶其可望。故云希成。</p><p xml:id="pX21p0009a1815" cb:place="inline">△八以偈重
<lb ed="X" n="0009a19"/><lb ed="R034" n="0258a10"/>頌。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0009a20"/><lb ed="R034" n="0258a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0009a2001">爾時如來重說偈言。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0009a21"/><lb ed="R034" n="0258a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0009a2101">此標章。下正頌。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0009a22"/><lb ed="R034" n="0258a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0009a2201">愛樂在家諸菩薩。觀於舍宅如寶藏。譬如長者有一
<lb ed="X" n="0009a23"/><lb ed="R034" n="0258a14"/>子。其家大富饒財寶。奴婢僕從及象馬。一切所須無
<lb ed="X" n="0009a24"/><lb ed="R034" n="0258a15"/>不豐。於後長者身有病。擧世良醫皆拱手。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0009b" n="0009b"/>
<lb ed="X" n="0009b01"/><lb ed="R034" n="0258a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0009b0101">此頌長者大富喩。初句。卽深著世樂不欲出離之
<lb ed="X" n="0009b02"/><lb ed="R034" n="0258a17"/>人。諸菩薩者稱呼也。如前文云在家菩薩。出家菩
<lb ed="X" n="0009b03"/><lb ed="R034" n="0258a18"/>薩。觀於舍宅者。警策在家之人。令自<anchor xml:id="nkr_note_add_0009b0301" n="0009b0301"/><anchor xml:id="beg0009b0301" n="0009b0301"/>己<anchor xml:id="end0009b0301"/>觀察<anchor xml:id="nkr_note_add_0009b0302" n="0009b0302"/><anchor xml:id="beg0009b0302" n="0009b0302"/>己<anchor xml:id="end0009b0302"/>身
<lb ed="X" n="0009b04"/><lb ed="R034" n="0258b01"/>也。如寶藏者。長文以金寶雖喩善根。然喩中因貪
<lb ed="X" n="0009b05"/><lb ed="R034" n="0258b02"/>寶藏遭賊劫殺。彼法合因著世樂墮落三途。故佛
<lb ed="X" n="0009b06"/><lb ed="R034" n="0258b03"/>敎與應如是觀。此二句標住。下正頌。譬喩六句皆
<lb ed="X" n="0009b07"/><lb ed="R034" n="0258b04"/>同長行。拱手二字。言長者病重必死。醫不敢治。如
<lb ed="X" n="0009b08"/><lb ed="R034" n="0258b05"/>搖頭拱手皆吿辭不應之意。喩佛示滅。勢不能留。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0009b09"/><lb ed="R034" n="0258b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0009b0901">臨終吿命諸親族。付囑家財與其子。敎誨令存孝養
<lb ed="X" n="0009b10"/><lb ed="R034" n="0258b07"/>心。當勤享祀無斷絕。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0009b11"/><lb ed="R034" n="0258b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0009b1101">此頌臨終付業。吿親族者。喩佛留法要。須同人天
<lb ed="X" n="0009b12"/><lb ed="R034" n="0258b09"/>八部等。孝養享祀等者。皆喩依敎奉行。佛種莫斷
<lb ed="X" n="0009b13"/><lb ed="R034" n="0258b10"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0009b14"/><lb ed="R034" n="0258b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0009b1401">是時其子違父命。度縱愚癡多放逸。老母懷憂疾病
<lb ed="X" n="0009b15"/><lb ed="R034" n="0258b12"/>身。又因惡子尋喪逝。眷屬乖離無所託。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0009b16"/><lb ed="R034" n="0258b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0009b1601">此頌癡兒耗業。父母皆喩佛。權智喩父。實智慈悲
<lb ed="X" n="0009b17"/><lb ed="R034" n="0258b14"/>喩母。惡子喩凡夫。不信正法如違父命。能生惡見
<lb ed="X" n="0009b18"/><lb ed="R034" n="0258b15"/>如縱愚放逸。尋者俄也。喪逝喩佛隱身不現配准
<lb ed="X" n="0009b19"/><lb ed="R034" n="0258b16"/>長行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0009b20"/><lb ed="R034" n="0258b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0009b2001">拾薪貨鬻以爲常。往彼山中遇風雪。入於石窟而蹔
<lb ed="X" n="0009b21"/><lb ed="R034" n="0258b18"/>息。窟中往昔藏妙寶。<anchor xml:id="nkr_note_add_0009b2101" n="0009b2101"/><anchor xml:id="beg0009b2101" n="0009b2101"/>已<anchor xml:id="end0009b2101"/>經久遠無人知。樵人得遇眞
<lb ed="X" n="0009b22"/><lb ed="R034" n="0259a01"/>金藏。心懷踊躍生希有。尋時分配眞金寶。隨意所欲
<lb ed="X" n="0009b23"/><lb ed="R034" n="0259a02"/>悉用之。或以造舍或妻財。奴婢象馬並車乘。校計未
<lb ed="X" n="0009b24"/><lb ed="R034" n="0259a03"/>來無能捨。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0009c" n="0009c"/>
<lb ed="X" n="0009c01"/><lb ed="R034" n="0259a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0009c0101">此頌採薪獲寶。與長行大同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0009c02"/><lb ed="R034" n="0259a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0009c0201">群賊因鹿到其前。是彼怨家會遇時。遂殺貧人取金
<lb ed="X" n="0009c03"/><lb ed="R034" n="0259a06"/>去。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0009c04"/><lb ed="R034" n="0259a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0009c0401">此頌群賊劫害。因鹿者。殺人取金之由致也。喩中
<lb ed="X" n="0009c05"/><lb ed="R034" n="0259a08"/>群賊因逐鹿。見珍財以殺人。賊爲貧人之怨家。法
<lb ed="X" n="0009c06"/><lb ed="R034" n="0259a09"/>中殺鬼。因隨業。見壽盡以追命。鬼亦世人之怨家。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0009c07"/><lb ed="R034" n="0259a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0009c0701">愚癡衆生亦如是。石窟猶如世間宅。伏藏眞金比善
<lb ed="X" n="0009c08"/><lb ed="R034" n="0259a11"/>根。琰魔鬼使如劫賊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0009c09"/><lb ed="R034" n="0259a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0009c0901">此頌法合。世間卽衆生世間。宅卽身。餘皆准前。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0009c10"/><lb ed="R034" n="0259a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0009c1001">以是因緣諸佛子。早趣出家修善品。應觀身命類浮
<lb ed="X" n="0009c11"/><lb ed="R034" n="0259a14"/>泡。勤修戒忍波羅蜜。當詣七寶菩提樹。金剛座上證
<lb ed="X" n="0009c12"/><lb ed="R034" n="0259a15"/>如如。常住不滅難思議。轉正法輪化群品。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0009c13"/><lb ed="R034" n="0259a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0009c1301">此頌結勸出家也。初二句。謂衆生雖有善根。受享
<lb ed="X" n="0009c14"/><lb ed="R034" n="0259a17"/>五欲。而閻羅老子不順人情。無常殺鬼有何面目。
<lb ed="X" n="0009c15"/><lb ed="R034" n="0259a18"/>故云以是因緣。諸佛子三字。是佛呼召警覺之辭。
<lb ed="X" n="0009c16"/><lb ed="R034" n="0259b01"/>早趣下。佛勸智光等趂早出家。修善品者。乃勸行
<lb ed="X" n="0009c17"/><lb ed="R034" n="0259b02"/>人。履踐之功夫也。善品不出三學六度。此爲直勸。
<lb ed="X" n="0009c18"/><lb ed="R034" n="0259b03"/>下文令自觀身。乃父母精血合成。無常有死。觀命。
<lb ed="X" n="0009c19"/><lb ed="R034" n="0259b04"/>乃識息煖三連持。數盡卽亡。如浮漚水泡。虗幻無
<lb ed="X" n="0009c20"/><lb ed="R034" n="0259b05"/>堅以警策之。勤修戒忍等。六度擧二者。言非戒無
<lb ed="X" n="0009c21"/><lb ed="R034" n="0259b06"/>以爲基。非忍觸境則退。此二爲入道根源。萬行之
<lb ed="X" n="0009c22"/><lb ed="R034" n="0259b07"/>首引也。波羅蜜云到彼岸。良以本於戒忍。資以萬
<lb ed="X" n="0009c23"/><lb ed="R034" n="0259b08"/>行。而功圓行滿。則究竟成佛。故云當詣七寶等。七
<lb ed="X" n="0009c24"/><lb ed="R034" n="0259b09"/>寶表覺支。菩提卽智果。樹表仁覆。座表斷果。金剛
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0010a" n="0010a"/>
<lb ed="X" n="0010a01"/><lb ed="R034" n="0259b10"/>表堅。則成報身佛也。故云證如如。卽法如如智。合
<lb ed="X" n="0010a02"/><lb ed="R034" n="0259b11"/>法如如理。理智究竟。自然常住不滅矣。然本是凡
<lb ed="X" n="0010a03"/><lb ed="R034" n="0259b12"/>夫。遂成佛果。推本則始於出家。是以出家至於成
<lb ed="X" n="0010a04"/><lb ed="R034" n="0259b13"/>佛之功德。誠哉不可思議也。以上成佛爲自利。末
<lb ed="X" n="0010a05"/><lb ed="R034" n="0259b14"/>句利他。以其旣能成佛。理宜轉法。亦自然之道也。</p>
<lb ed="X" n="0010a06"/><lb ed="R034" n="0259b15"/><p xml:id="pX21p0010a0601">△四密觀辯毒喩七。初毒雜甘露。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0010a07"/><lb ed="R034" n="0259b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0010a0701">復次善男子。世間所有一切舍宅。猶如雜毒甘露飮
<lb ed="X" n="0010a08"/><lb ed="R034" n="0259b17"/>食。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0010a09"/><lb ed="R034" n="0259b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0010a0901">舍宅亦衆生身。甘露云不死之藥。喩佛性不滅。毒
<lb ed="X" n="0010a10"/><lb ed="R034" n="0260a01"/>能害命。喩煩惱惑心。雜謂混雜。喩衆生五蘊身中
<lb ed="X" n="0010a11"/><lb ed="R034" n="0260a02"/>雖具佛性。却又具足一切煩惱種子。以有煩惱則
<lb ed="X" n="0010a12"/><lb ed="R034" n="0260a03"/>招感生死。以有佛性則修證成佛。故云猶如等。起
<lb ed="X" n="0010a13"/><lb ed="R034" n="0260a04"/>信云。生滅與不生滅和合。非一非異。成阿賴耶識。
<lb ed="X" n="0010a14"/><lb ed="R034" n="0260a05"/>此則標擧大本也。</p><p xml:id="pX21p0010a1408" cb:place="inline">△二聰子辯毒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0010a15"/><lb ed="R034" n="0260a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0010a1501">譬如長者唯有一子。總慧利根。達迦樓羅祕密觀門。
<lb ed="X" n="0010a16"/><lb ed="R034" n="0260a07"/>能辯妻藥。善巧方便。父母恩憐。愛念無比。時長者子。
<lb ed="X" n="0010a17"/><lb ed="R034" n="0260a08"/>爲有事緣。往至鄽肆。未及歸家。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0010a18"/><lb ed="R034" n="0260a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0010a1801">子喩出家菩薩。長者喩在家父母。此喩出家者不
<lb ed="X" n="0010a19"/><lb ed="R034" n="0260a10"/>惟自利。亦能救父母出苦。所謂一子出家。九祖生
<lb ed="X" n="0010a20"/><lb ed="R034" n="0260a11"/>天實利也。喩中子有聰利之資。能博覽群書。能通
<lb ed="X" n="0010a21"/><lb ed="R034" n="0260a12"/>辯毒之術。喩出家人。因參近知識。博覽正敎。能辯
<lb ed="X" n="0010a22"/><lb ed="R034" n="0260a13"/>邪正因果等。迦樓卽金翅鳥王。頸有如意珠。以龍
<lb ed="X" n="0010a23"/><lb ed="R034" n="0260a14"/>爲食。亦能辯毒。而後食之。乃妨害也。辯毒之術借
<lb ed="X" n="0010a24"/><lb ed="R034" n="0260a15"/>彼爲名耳。祕密者。口傳心受。不許多人共得之法。
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0010b" n="0010b"/>
<lb ed="X" n="0010b01"/><lb ed="R034" n="0260a16"/>喩佛心印。非機不傳。善巧方便喩權法也。亦可祕
<lb ed="X" n="0010b02"/><lb ed="R034" n="0260a17"/>密喩實智。觀門喩權智。父母下。皆喩中虗文。不可
<lb ed="X" n="0010b03"/><lb ed="R034" n="0260a18"/>強配。若欲配者。事緣喩修行。至鄽喩利他。未及歸
<lb ed="X" n="0010b04"/><lb ed="R034" n="0260b01"/>家卽出家也。</p><p xml:id="pX21p0010b0406" cb:place="inline">△三親服毒藥。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0010b05"/><lb ed="R034" n="0260b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0010b0501">爾時父母與諸親族。歡喜宴樂。具設甘饍。時有怨家。
<lb ed="X" n="0010b06"/><lb ed="R034" n="0260b03"/>密以毒藥。致飮食中。無人覺知。是時父母。不知食中
<lb ed="X" n="0010b07"/><lb ed="R034" n="0260b04"/>有雜毒藥。遂令長幼服雜毒食。其子後來。父母歡喜。
<lb ed="X" n="0010b08"/><lb ed="R034" n="0260b05"/>所留飮食。賜與其子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0010b09"/><lb ed="R034" n="0260b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0010b0901">父母宴樂。喩任運度日也。甘饍喩佛性。怨家喩無
<lb ed="X" n="0010b10"/><lb ed="R034" n="0260b07"/>明。以無明不覺。眞性隨緣。轉生三細。及至六粗。豈
<lb ed="X" n="0010b11"/><lb ed="R034" n="0260b08"/>非怨家乎。豈非毒藥雜於甘饍乎。衆生因迷不覺。
<lb ed="X" n="0010b12"/><lb ed="R034" n="0260b09"/>如父母不知有毒也。喩中父母不知令人服之者。
<lb ed="X" n="0010b13"/><lb ed="R034" n="0260b10"/>假設之虗文。法中以無明所覆。十二類生孰不具
<lb ed="X" n="0010b14"/><lb ed="R034" n="0260b11"/>之也。子從父生煩惱本具。義如留與。</p><p xml:id="pX21p0010b1415" cb:place="inline">△四子藥解毒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0010b15"/><lb ed="R034" n="0260b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0010b1501">是長者子。未須飮食。念迦樓羅祕密觀門。便知食中
<lb ed="X" n="0010b16"/><lb ed="R034" n="0260b13"/>有雜毒藥。其子雖知父母服毒。而不爲說悞服毒藥。
<lb ed="X" n="0010b17"/><lb ed="R034" n="0260b14"/>所以者何。若覺服毒。更加悶亂。毒氣速發。必令人死。
<lb ed="X" n="0010b18"/><lb ed="R034" n="0260b15"/>卽設方便。白父母言。我且不食如是飮食。蹔往市中
<lb ed="X" n="0010b19"/><lb ed="R034" n="0260b16"/>却來當食。何以故。我先買得無價寶珠。留在櫃中。而
<lb ed="X" n="0010b20"/><lb ed="R034" n="0260b17"/>忘封閉。於是父母聞說寶珠。生歡喜心。任子所往。子
<lb ed="X" n="0010b21"/><lb ed="R034" n="0260b18"/>遂馳走。詣醫王家。求阿伽陀解毒妙藥。旣得此藥。疾
<lb ed="X" n="0010b22"/><lb ed="R034" n="0261a01"/>走還家。乳酥粆糖。三味合煎。和阿伽陀。作是藥<anchor xml:id="nkr_note_add_0010b2201" n="0010b2201"/><anchor xml:id="beg0010b2201" n="0010b2201"/>已<anchor xml:id="end0010b2201"/>。白
<lb ed="X" n="0010b23"/><lb ed="R034" n="0261a02"/>父母言。惟願父母。服是甘露。此是雪山阿伽陀藥。所
<lb ed="X" n="0010b24"/><lb ed="R034" n="0261a03"/>以者何。父母向來悞服毒藥。我所蹔出本爲父母。及
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0010c" n="0010c"/>
<lb ed="X" n="0010c01"/><lb ed="R034" n="0261a04"/>諸人等。求得如是不死妙藥。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0010c02"/><lb ed="R034" n="0261a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0010c0201">子能辯毒不食者。喩出家菩薩。以正法考驗。不受
<lb ed="X" n="0010c03"/><lb ed="R034" n="0261a06"/>煩惱也。子知父母服毒而不爲說等者。喩出家菩
<lb ed="X" n="0010c04"/><lb ed="R034" n="0261a07"/>薩。雖知父母具煩惱生死。且不輕說。何也。恐其不
<lb ed="X" n="0010c05"/><lb ed="R034" n="0261a08"/>信。反生其怒。怒必生謗。謗則墮苦。何異毒發而死。
<lb ed="X" n="0010c06"/><lb ed="R034" n="0261a09"/>卽設方便等。喩出家菩薩。雖不受諸煩惱。猶不敢
<lb ed="X" n="0010c07"/><lb ed="R034" n="0261a10"/>向人自誇。如子不敢直說。云我且不食等。蹔往市
<lb ed="X" n="0010c08"/><lb ed="R034" n="0261a11"/>中等者。如出家菩薩向父母言。我雖出家。尙未參
<lb ed="X" n="0010c09"/><lb ed="R034" n="0261a12"/>學。待參學後。再來省近。何以下徵釋。買得寶珠。喩
<lb ed="X" n="0010c10"/><lb ed="R034" n="0261a13"/>向來聞過佛法心地法門。誠然無價。留在櫃中。喩
<lb ed="X" n="0010c11"/><lb ed="R034" n="0261a14"/>賴耶持種。而忘封閉。是不曾封閉。喩心法種子內
<lb ed="X" n="0010c12"/><lb ed="R034" n="0261a15"/>薰。漸漸增長。父母聞說下。喩出家菩薩。父母聞知
<lb ed="X" n="0010c13"/><lb ed="R034" n="0261a16"/>參學修道。亦歡喜不留。任子所往。子遂馳走詣醫
<lb ed="X" n="0010c14"/><lb ed="R034" n="0261a17"/>王家下。喩出家人學無常師。有道者便參。醫王喩
<lb ed="X" n="0010c15"/><lb ed="R034" n="0261a18"/>佛菩薩。或大善知識。如欽風不遠千里而趨。故云
<lb ed="X" n="0010c16"/><lb ed="R034" n="0261b01"/>馳走。阿伽陀此云治一切病。故云妙藥。喩一乘大
<lb ed="X" n="0010c17"/><lb ed="R034" n="0261b02"/>法。卽至理一言轉凡成聖也。得藥還家。喩大道<anchor xml:id="nkr_note_add_0010c1701" n="0010c1701"/><anchor xml:id="beg0010c1701" n="0010c1701"/>已<anchor xml:id="end0010c1701"/>
<lb ed="X" n="0010c18"/><lb ed="R034" n="0261b03"/>成。回家度親也。如佛升<name role="" type="person">忉利天</name>爲母說法。目連入
<lb ed="X" n="0010c19"/><lb ed="R034" n="0261b04"/>地獄救母超昇等。乳酥粆糖三味合煎者。喩大乘
<lb ed="X" n="0010c20"/><lb ed="R034" n="0261b05"/>戒定慧品。缺一不可也。和阿伽陀者。喩道借修成。
<lb ed="X" n="0010c21"/><lb ed="R034" n="0261b06"/>修凴法證也。作是下。白父母服藥者。如子旣成道。
<lb ed="X" n="0010c22"/><lb ed="R034" n="0261b07"/>爲親說法。惟願者。喩勸勉也。甘露者讚法也。言雪
<lb ed="X" n="0010c23"/><lb ed="R034" n="0261b08"/>山者雪是白色。喩一乘白淨法。爲諸佛所證者<anchor xml:id="nkr_note_add_0010c2301" n="0010c2301"/><anchor xml:id="beg0010c2301" n="0010c2301"/>已<anchor xml:id="end0010c2301"/>
<lb ed="X" n="0010c24"/><lb ed="R034" n="0261b09"/>向我說也。所以下徵釋上義。喩中爲救父母求藥。
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0011a" n="0011a"/>
<lb ed="X" n="0011a01"/><lb ed="R034" n="0261b10"/>法中爲度父母求法也。不死之藥。喩一乘心法。卽
<lb ed="X" n="0011a02"/><lb ed="R034" n="0261b11"/>是衆生自有之眞心。雖自心本具。非求不能自悟。
<lb ed="X" n="0011a03"/><lb ed="R034" n="0261b12"/>故曰求得等。本有不遺究竟不滅。故喩不死。依敎
<lb ed="X" n="0011a04"/><lb ed="R034" n="0261b13"/>修行見性成佛。故喩妙藥。</p><p xml:id="pX21p0011a0411" cb:place="inline">△五吐毒延壽。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0011a05"/><lb ed="R034" n="0261b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0011a0501">於是父母及衆人等。心大歡喜。得未曾有。卽服妙藥。
<lb ed="X" n="0011a06"/><lb ed="R034" n="0261b15"/>吐諸毒氣。便得不死。更延壽命。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0011a07"/><lb ed="R034" n="0261b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0011a0701">父母等歡喜。喩敎投機也。良以子對母言法喩皆
<lb ed="X" n="0011a08"/><lb ed="R034" n="0261b17"/>信。服藥喩修行。吐毒喩斷惑。不死卽離死。旣能斷
<lb ed="X" n="0011a09"/><lb ed="R034" n="0261b18"/>惑。果則不生。再不受生死之苦也。更延壽命者。喩
<lb ed="X" n="0011a10"/><lb ed="R034" n="0262a01"/>得證法身。眞常不滅也。</p><p xml:id="pX21p0011a1010" cb:place="inline">△六以法合喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0011a11"/><lb ed="R034" n="0262a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0011a1101">出家菩薩亦復如是。過去父母沉淪生死。現在父母
<lb ed="X" n="0011a12"/><lb ed="R034" n="0262a03"/>不能出離。未來生死難可斷盡。現在煩惱難可伏除。
<lb ed="X" n="0011a13"/><lb ed="R034" n="0262a04"/>以是因緣。爲度父母。及諸衆生。激發同體大慈悲心。
<lb ed="X" n="0011a14"/><lb ed="R034" n="0262a05"/>求大菩提。出家入道。善男子。是名舍宅如雜毒藥。入
<lb ed="X" n="0011a15"/><lb ed="R034" n="0262a06"/>甘美食。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0011a16"/><lb ed="R034" n="0262a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0011a1601">初二句總合救親。過去下。言三世父母。出家能度。
<lb ed="X" n="0011a17"/><lb ed="R034" n="0262a08"/>過去卽前生。沈者重也。墜墮也。淪者溺也。淹沒也。
<lb ed="X" n="0011a18"/><lb ed="R034" n="0262a09"/>謂生死如巨溺。沉淪卽墮於生死。如人墮巨溺。淹
<lb ed="X" n="0011a19"/><lb ed="R034" n="0262a10"/>沒不能自出也。現在卽今世。不能出離者。如業果
<lb ed="X" n="0011a20"/><lb ed="R034" n="0262a11"/>纏縛。誰肯求脫。未來卽後世。言難可斷盡者。不能
<lb ed="X" n="0011a21"/><lb ed="R034" n="0262a12"/>盡之也。以上言果。現在下煩惱明因。謂種現熏發。
<lb ed="X" n="0011a22"/><lb ed="R034" n="0262a13"/>不假定慧。誠難伏除。以是下。謂以是父母不能自
<lb ed="X" n="0011a23"/><lb ed="R034" n="0262a14"/>度因緣。所以子卽出家度之。激發下。謂父子至親。
<lb ed="X" n="0011a24"/><lb ed="R034" n="0262a15"/>如法身皆同故云同體。父母受苦。子何忍心。故激
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0011b" n="0011b"/>
<lb ed="X" n="0011b01"/><lb ed="R034" n="0262a16"/>同體大悲心欲救之。然旣曰同體。該盡含生。又不
<lb ed="X" n="0011b02"/><lb ed="R034" n="0262a17"/>止只救父母也。將欲救之求大菩提者。誓願成佛
<lb ed="X" n="0011b03"/><lb ed="R034" n="0262a18"/>也。所以始則出家。終則入道。或以神通提拔。或以
<lb ed="X" n="0011b04"/><lb ed="R034" n="0262b01"/>智辯說法。能令過現父母。斷惑證眞。永離生死。是
<lb ed="X" n="0011b05"/><lb ed="R034" n="0262b02"/>故盡人子之孝。追遠之誠。誠不辜佛化。不負<anchor xml:id="nkr_note_add_0011b0501" n="0011b0501"/><anchor xml:id="beg0011b0501" n="0011b0501"/>己<anchor xml:id="end0011b0501"/>靈。
<lb ed="X" n="0011b06"/><lb ed="R034" n="0262b03"/>蓋出家之功。可思議哉。善男子下。結文不全。但結
<lb ed="X" n="0011b07"/><lb ed="R034" n="0262b04"/>初科。意在以總攝別。應知佛言自在也<note place="inline">激發者。逆境動心也</note>。</p>
<lb ed="X" n="0011b08"/><lb ed="R034" n="0262b05"/><p xml:id="pX21p0011b0801">△七以偈重頌。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0011b09"/><lb ed="R034" n="0262b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0011b0901">爾時如來重說偈言。世間所有諸舍宅。說名雜毒甘
<lb ed="X" n="0011b10"/><lb ed="R034" n="0262b07"/>美食。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0011b11"/><lb ed="R034" n="0262b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0011b1101">此頌毒雜甘露。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0011b12"/><lb ed="R034" n="0262b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0011b1201">譬如長者有一子。聰明利智復多才。善迦樓羅祕密
<lb ed="X" n="0011b13"/><lb ed="R034" n="0262b10"/>門。能辯毒藥巧方便。子有事緣往<g ref="#CB15801">𨞬</g>肆。蹔時貨易未
<lb ed="X" n="0011b14"/><lb ed="R034" n="0262b11"/>還家。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0011b15"/><lb ed="R034" n="0262b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0011b1501">此頌聰子辯毒。與長行同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0011b16"/><lb ed="R034" n="0262b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0011b1601">父每宴樂會諸親。百味珍饈皆具足。有一惡人持毒
<lb ed="X" n="0011b17"/><lb ed="R034" n="0262b14"/>藥。密來致之於飮食。其子是時不在家。父母爲兒留
<lb ed="X" n="0011b18"/><lb ed="R034" n="0262b15"/>一分。擧家悞服雜毒藥。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0011b19"/><lb ed="R034" n="0262b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0011b1901">此頌親服毒藥。初二句。喩衆生貪五欲戀塵勞亦
<lb ed="X" n="0011b20"/><lb ed="R034" n="0262b17"/>猶是矣。長行言怨家。頌中言惡人。蓋怨家卽是惡
<lb ed="X" n="0011b21"/><lb ed="R034" n="0262b18"/>人。喩根本無明也。長行言甘饍。頌言珍饈。通喩佛
<lb ed="X" n="0011b22"/><lb ed="R034" n="0263a01"/>性也。密來下。喩無明雜佛性。不知不覺也。子不在
<lb ed="X" n="0011b23"/><lb ed="R034" n="0263a02"/>家者。喩大乘根器。卽世間而離世間也。擧家喩五
<lb ed="X" n="0011b24"/><lb ed="R034" n="0263a03"/>道凡夫。皆服無明毒也。爲兒留一分者。因同分無
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0011c" n="0011c"/>
<lb ed="X" n="0011c01"/><lb ed="R034" n="0263a04"/>明。除佛一位。其餘凡聖。通具如留。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0011c02"/><lb ed="R034" n="0263a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0011c0201">子念觀門知有毒。卽便奔馳到醫所。求得伽陀不死
<lb ed="X" n="0011c03"/><lb ed="R034" n="0263a06"/>藥。三味和煎藥<anchor xml:id="nkr_note_add_0011c0301" n="0011c0301"/><anchor xml:id="beg0011c0301" n="0011c0301"/>已<anchor xml:id="end0011c0301"/>成。遂白諸親速令服。如是所服如
<lb ed="X" n="0011c04"/><lb ed="R034" n="0263a07"/>甘露。差諸雜毒皆安樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0011c05"/><lb ed="R034" n="0263a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0011c0501">此頌子藥解毒也。初句以觀門辯毒。喩正知見人
<lb ed="X" n="0011c06"/><lb ed="R034" n="0263a09"/>知因識果也。奔馳等。喩念生死苦投佛出家也。求
<lb ed="X" n="0011c07"/><lb ed="R034" n="0263a10"/>不死藥。喩親證妙法而當體常住。故云不死。三味
<lb ed="X" n="0011c08"/><lb ed="R034" n="0263a11"/>和煎。喩戒定慧品正助相佐也。白親服藥。喩子旣
<lb ed="X" n="0011c09"/><lb ed="R034" n="0263a12"/>成道度化父母也。所服如甘露者。喩大乘一言心
<lb ed="X" n="0011c10"/><lb ed="R034" n="0263a13"/>得明悟也。差字去聲呼。卽解毒愈病之義。喩子能
<lb ed="X" n="0011c11"/><lb ed="R034" n="0263a14"/>說法父母奉行。諸惑皆盡。出生死證涅槃。故云安
<lb ed="X" n="0011c12"/><lb ed="R034" n="0263a15"/>樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0011c13"/><lb ed="R034" n="0263a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0011c1301">一切信心善男子。出家修道亦如是。爲濟父母及衆
<lb ed="X" n="0011c14"/><lb ed="R034" n="0263a17"/>生。所服煩惱諸毒藥。狂心顚倒造諸罪。永沉生死憂
<lb ed="X" n="0011c15"/><lb ed="R034" n="0263a18"/>悲海。割愛辭親入佛道。得近調御大醫王。所修無漏
<lb ed="X" n="0011c16"/><lb ed="R034" n="0263b01"/>阿伽陀。還生父母三界宅。令服法藥斷三障。當證無
<lb ed="X" n="0011c17"/><lb ed="R034" n="0263b02"/>上菩提果。盡未來際常不滅。能度衆生作歸依。畢竟
<lb ed="X" n="0011c18"/><lb ed="R034" n="0263b03"/>處於大涅槃。及佛菩提圓鏡智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0011c19"/><lb ed="R034" n="0263b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0011c1901">此頌以法合喩也。初三句合子求良藥救親。所服
<lb ed="X" n="0011c20"/><lb ed="R034" n="0263b05"/>下三句。卽惑業苦三。合父母服毒也。割愛辭親卽
<lb ed="X" n="0011c21"/><lb ed="R034" n="0263b06"/>是出家。應前爲濟父母。及諸衆生。所以出家。良以
<lb ed="X" n="0011c22"/><lb ed="R034" n="0263b07"/>辭親實爲救親。割愛始爲眞愛。若世俗恩愛不忘。
<lb ed="X" n="0011c23"/><lb ed="R034" n="0263b08"/>生死不出。而自救不暇。焉能濟人耶。然必欲割愛
<lb ed="X" n="0011c24"/><lb ed="R034" n="0263b09"/>辭親而後成道者。蓋以恩愛牽連爲生死業根。是
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0012a" n="0012a"/>
<lb ed="X" n="0012a01"/><lb ed="R034" n="0263b10"/>以割之辭之。一心不亂正念修行。方入佛道矣。調
<lb ed="X" n="0012a02"/><lb ed="R034" n="0263b11"/>御卽佛。惟佛爲出世間大醫王。以權實二智三乘
<lb ed="X" n="0012a03"/><lb ed="R034" n="0263b12"/>法藥。能治衆生生死大病。所以出家者須要投佛。
<lb ed="X" n="0012a04"/><lb ed="R034" n="0263b13"/>故云得近。無漏阿伽陀藥。略喩戒定慧。廣喩三十
<lb ed="X" n="0012a05"/><lb ed="R034" n="0263b14"/>七品道法。應知此藥。該盡一切權實頓漸諸法。皆
<lb ed="X" n="0012a06"/><lb ed="R034" n="0263b15"/>爲斷惑證眞之良劑也。所修二字該義亦廣。卽一
<lb ed="X" n="0012a07"/><lb ed="R034" n="0263b16"/>切觀鍊熏修趣進之行。以無間道達解脫道而後
<lb ed="X" n="0012a08"/><lb ed="R034" n="0263b17"/>果成是也。還生下。可謂倒駕慈航。從理涉事。應身
<lb ed="X" n="0012a09"/><lb ed="R034" n="0263b18"/>三界。度化父母及諸衆生也。令服法藥者。法性之
<lb ed="X" n="0012a10"/><lb ed="R034" n="0264a01"/>藥名爲法藥。喩所說之法也。令服者。喩勸勉令修
<lb ed="X" n="0012a11"/><lb ed="R034" n="0264a02"/>也。斷除三障者。令業障。報障。煩惱障。因盡果亡之
<lb ed="X" n="0012a12"/><lb ed="R034" n="0264a03"/>謂也。當證下。謂三障旣除。二死則盡。卽是菩提涅
<lb ed="X" n="0012a13"/><lb ed="R034" n="0264a04"/>槃。故云當證等。盡未下。謂自證而後又復度生也。
<lb ed="X" n="0012a14"/><lb ed="R034" n="0264a05"/>畢竟下。是令所度之人。證涅槃及圓鏡智也。當知
<lb ed="X" n="0012a15"/><lb ed="R034" n="0264a06"/>此頌。展轉三次。始則子念父母出家成道。成道而
<lb ed="X" n="0012a16"/><lb ed="R034" n="0264a07"/>後度父母成道。父母旣成又度衆生成道。此之功
<lb ed="X" n="0012a17"/><lb ed="R034" n="0264a08"/>德。皆歸最初一念出家。能獲三世之益。故出家功
<lb ed="X" n="0012a18"/><lb ed="R034" n="0264a09"/>德。不可思議也。</p><p xml:id="pX21p0012a1807" cb:place="inline">△五<g ref="#CB07862">㬥</g>風不住喩八。初擧喩<g ref="#CB17682">𣊻</g>風。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0012a19"/><lb ed="R034" n="0264a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0012a1901">復次善男子。出家菩薩。常觀世間一切舍宅。猶如大
<lb ed="X" n="0012a20"/><lb ed="R034" n="0264a11"/>風不能蹔住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0012a21"/><lb ed="R034" n="0264a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0012a2101">大風喩五塵境界。不能蹔住者。所謂境隨心現。心
<lb ed="X" n="0012a22"/><lb ed="R034" n="0264a13"/>逐境牽。是則五塵大風。激動心海。妄識浪生。相續
<lb ed="X" n="0012a23"/><lb ed="R034" n="0264a14"/>不斷。</p><p xml:id="pX21p0012a2303" cb:place="inline">△二徵起合喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0012a24"/><lb ed="R034" n="0264a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0012a2401">何以故。善男子。在家之心恒起妄想。執著外境不能
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0012b" n="0012b"/>
<lb ed="X" n="0012b01"/><lb ed="R034" n="0264a16"/>了眞。無明昏酔顚倒觸境。亦常不住。惡覺易起。善心
<lb ed="X" n="0012b02"/><lb ed="R034" n="0264a17"/>難生。由妄想緣起諸煩惱。因衆煩惱造善惡業。依善
<lb ed="X" n="0012b03"/><lb ed="R034" n="0264a18"/>惡業感五趣果。如是如是。生死不斷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0012b04"/><lb ed="R034" n="0264b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0012b0401">妄想卽六識分別。外境卽現在六塵。執著爲俱生
<lb ed="X" n="0012b05"/><lb ed="R034" n="0264b02"/>細惑法執分別也。良以眞如常住。淸淨洞然。本無
<lb ed="X" n="0012b06"/><lb ed="R034" n="0264b03"/>外境及諸衆生。特由無始一念不覺。而有無明。晦
<lb ed="X" n="0012b07"/><lb ed="R034" n="0264b04"/>昧眞性。由是眞性隨緣。轉成業識。依業識故。復起
<lb ed="X" n="0012b08"/><lb ed="R034" n="0264b05"/>轉現二相。轉卽見分。現卽相分。所謂無明不覺生
<lb ed="X" n="0012b09"/><lb ed="R034" n="0264b06"/>三細者是也。然見相二分互相引發。以轉相欲見。
<lb ed="X" n="0012b10"/><lb ed="R034" n="0264b07"/>帶出相分。如人瞪目妄見空華。由有相分。以不了
<lb ed="X" n="0012b11"/><lb ed="R034" n="0264b08"/>唯心引起見分。由不達唯心。執爲實有。旣執爲實。
<lb ed="X" n="0012b12"/><lb ed="R034" n="0264b09"/>是爲六塵。由六塵境界激動心海。轉生諸識。本非
<lb ed="X" n="0012b13"/><lb ed="R034" n="0264b10"/>外境。因執成外。遂成法執煩惱。眞卽眞如。了卽明
<lb ed="X" n="0012b14"/><lb ed="R034" n="0264b11"/>了。不能者正是法執所障也。無明卽癡。昏暗爲相。
<lb ed="X" n="0012b15"/><lb ed="R034" n="0264b12"/>衆生被迷。昏昏如醉。逐妄迷眞。心外取法。故云顚
<lb ed="X" n="0012b16"/><lb ed="R034" n="0264b13"/>倒觸境。亦常不住者。種現薰發。相續不斷故。惡覺
<lb ed="X" n="0012b17"/><lb ed="R034" n="0264b14"/>易起者。惡覺卽邪見。亦爲心上不善種子。念念增
<lb ed="X" n="0012b18"/><lb ed="R034" n="0264b15"/>長。故云易起。由邪念惡念增熾。所以善心難生也。
<lb ed="X" n="0012b19"/><lb ed="R034" n="0264b16"/><note place="inline">此約無漏善說。然無漏善種非無。因無明所覆。惡種力強。不能發起。故曰難生</note>由妄想緣
<lb ed="X" n="0012b20"/><lb ed="R034" n="0264b17"/>者。妄想卽是惡覺。約種子說。起諸煩惱者。由妄想
<lb ed="X" n="0012b21"/><lb ed="R034" n="0264b18"/>種子。發動爲緣。引起一切塵勞煩惱。煩惱不出根
<lb ed="X" n="0012b22"/><lb ed="R034" n="0265a01"/>隨二種。<note place="inline">根本有六。謂貪瞋癡慢疑不正見。二十隨煩惱。謂隨其煩惱分位差別。等流性故。一
<lb ed="X" n="0012b23"/><lb ed="R034" n="0265a02"/>忿。二恨。三惱。四覆。五誑。六諂。七憍。八害。九嫉。十慳。此十爲小隨。因各別起故。如忿。忿然後方有恨等。中隨
<lb ed="X" n="0012b24"/><lb ed="R034" n="0265a03"/>有二。卽無慚無愧。大隨有八。卽不信。懈怠。放逸。昏沉。掉擧。失念。不正知。散亂。此八爲大者。如有不信。則有
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0012c" n="0012c"/>
<lb ed="X" n="0012c01"/><lb ed="R034" n="0265a04"/>餘七等具</note>因衆二句。謂因煩惱起於心。業用形於外。故
<lb ed="X" n="0012c02"/><lb ed="R034" n="0265a05"/>云造業。造者作爲也。有善有惡。善者卽有漏善種
<lb ed="X" n="0012c03"/><lb ed="R034" n="0265a06"/>成熟發起者。<note place="inline">善種者。或前生。或現世。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0012c0301" n="0012c0301"/><anchor xml:id="beg0012c0301" n="0012c0301"/>己<anchor xml:id="end0012c0301"/>曾作善事。如布施造像。齋僧濟貧等。薰成種
<lb ed="X" n="0012c04"/><lb ed="R034" n="0265a07"/>子。存八識中含。或自雖未作。見他行善。自生渴仰。亦薰成種子。如善種成熟。則發現行。令人行善事。惡種
<lb ed="X" n="0012c05"/><lb ed="R034" n="0265a08"/>亦然。此二種子。強者先發</note>惡者。亦爲惡種成熟發起現行。令人
<lb ed="X" n="0012c06"/><lb ed="R034" n="0265a09"/>行惡。然此二者。各有輕重差別。皆爲現身所造之
<lb ed="X" n="0012c07"/><lb ed="R034" n="0265a10"/>業。善惡不同。依善二句。又以善惡二業爲依憑。招
<lb ed="X" n="0012c08"/><lb ed="R034" n="0265a11"/>感五趣後果。<note place="inline">本有六趣。今合修羅歸天道。故言五。趣者向也。是衆生數數受生。數數受
<lb ed="X" n="0012c09"/><lb ed="R034" n="0265a12"/>死。歸向之處也。五者善趣有二。一天趣。卽三界諸天。雖上下優劣品格不同。皆隨自類善業所招感故。二
<lb ed="X" n="0012c10"/><lb ed="R034" n="0265a13"/>人趣。亦有差別。如中國邊外。極盡八荒。凡頭上脚下者皆爲人。然人雖一等。品格天淵。有君臣百姓。貧富
<lb ed="X" n="0012c11"/><lb ed="R034" n="0265a14"/>貴賤。壽夭苦樂。種種差別。皆隨自類因之所招感。至於三途惡報。非天降地湧。神差鬼使。皆自作隨類惡
<lb ed="X" n="0012c12"/><lb ed="R034" n="0265a15"/>業爲因。自業招感惡果爲報</note>如是下二句。指上判定。生死相續。
<lb ed="X" n="0012c13"/><lb ed="R034" n="0265a16"/>故云不斷。兩個如是非重辭也。通指前文相續之
<lb ed="X" n="0012c14"/><lb ed="R034" n="0265a17"/>義。如妄想起於妄心。妄心發現妄境。因取妄境爲
<lb ed="X" n="0012c15"/><lb ed="R034" n="0265a18"/>實。起諸煩惱。復由煩惱造業。因業感果。總爲惑業
<lb ed="X" n="0012c16"/><lb ed="R034" n="0265b01"/>苦三。如是鈎鎻連環。相續不斷。故云如是如是。</p><p xml:id="pX21p0012c1619" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0012c17"/><lb ed="R034" n="0265b02"/>三別擧無漏。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0012c18"/><lb ed="R034" n="0265b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0012c1801">唯有正見不顚倒心。作諸善業。因三善根。及以信等。
<lb ed="X" n="0012c19"/><lb ed="R034" n="0265b04"/>增長無漏法爾種子。能起無漏三昧神通。如是如是。
<lb ed="X" n="0012c20"/><lb ed="R034" n="0265b05"/>證聖相續。若伏妄想。修習正觀。一切煩惱永盡無餘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0012c21"/><lb ed="R034" n="0265b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0012c2101">正見翻前不正見。然不正見。卽五利使見惑之本。
<lb ed="X" n="0012c22"/><lb ed="R034" n="0265b07"/>能使撥因果。執斷常。事火崇水。一切凡夫外道信
<lb ed="X" n="0012c23"/><lb ed="R034" n="0265b08"/>此墮邪卽邪見也。正見者無漏智慧本也。能分邪
<lb ed="X" n="0012c24"/><lb ed="R034" n="0265b09"/>正。識聖凡。明因果。達事理。不爲邪惑。不爲境瞞。一
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0013a" n="0013a"/>
<lb ed="X" n="0013a01"/><lb ed="R034" n="0265b10"/>切賢聖用此見道。卽有分別智也。不顚倒心者。翻
<lb ed="X" n="0013a02"/><lb ed="R034" n="0265b11"/>前顚倒觸境。以心外執法爲顚倒。會法唯心是不
<lb ed="X" n="0013a03"/><lb ed="R034" n="0265b12"/>顚倒。是以心倒則法法皆倒。心正則事事皆正。故
<lb ed="X" n="0013a04"/><lb ed="R034" n="0265b13"/>云作諸善業。蓋上二句。卽返妄歸眞見道之智。作
<lb ed="X" n="0013a05"/><lb ed="R034" n="0265b14"/>善業卽身口運用二利之行也。三善根者。卽不貪
<lb ed="X" n="0013a06"/><lb ed="R034" n="0265b15"/>不瞋不癡。能生一切善法。無漏聖道依此成也。信
<lb ed="X" n="0013a07"/><lb ed="R034" n="0265b16"/>等者。卽十一善法信爲其首。於實德法。深忍樂欲。
<lb ed="X" n="0013a08"/><lb ed="R034" n="0265b17"/>能淸疑濁。如水淸珠能淸濁水。爲諸善之首。百行
<lb ed="X" n="0013a09"/><lb ed="R034" n="0265b18"/>之源。等者擧一該餘。增長無漏等者。謂十一善法
<lb ed="X" n="0013a10"/><lb ed="R034" n="0266a01"/>以三善根爲本。是以翻貪瞋癡。成戒定慧。戒定慧
<lb ed="X" n="0013a11"/><lb ed="R034" n="0266a02"/>爲無漏聖學根本。然根本旣成無漏。信等助佐皆
<lb ed="X" n="0013a12"/><lb ed="R034" n="0266a03"/>成無漏。以無漏法念念相續。故云增長。法爾者。自
<lb ed="X" n="0013a13"/><lb ed="R034" n="0266a04"/>類當然之詞。卽上句無漏諸法。種子者。由前無漏
<lb ed="X" n="0013a14"/><lb ed="R034" n="0266a05"/>現行薰習成因。含於藏識是爲種子。能起無漏下。
<lb ed="X" n="0013a15"/><lb ed="R034" n="0266a06"/>謂種子增長成熟。發起無漏體用。三昧卽定體。神
<lb ed="X" n="0013a16"/><lb ed="R034" n="0266a07"/>通卽妙用。皆妙用不可思議。故云神通。兩個如是
<lb ed="X" n="0013a17"/><lb ed="R034" n="0266a08"/>者。指法授受不盡之義。如前無漏種子爲因。發起
<lb ed="X" n="0013a18"/><lb ed="R034" n="0266a09"/>無漏定通爲果。故曰證聖。卽親證聖果也。相續卽
<lb ed="X" n="0013a19"/><lb ed="R034" n="0266a10"/>授受義。如慧焰聯芳。法脉永嗣也。若伏下。正明承
<lb ed="X" n="0013a20"/><lb ed="R034" n="0266a11"/>續。師旣授資。資當奉行。若欲降伏妄想。須當修習
<lb ed="X" n="0013a21"/><lb ed="R034" n="0266a12"/>正觀。觀如熱湯。妄想如氷。熱湯消氷。不久皆盡。故
<lb ed="X" n="0013a22"/><lb ed="R034" n="0266a13"/>云一切煩惱永盡無餘。蓋五住旣盡。義兼二死亦
<lb ed="X" n="0013a23"/><lb ed="R034" n="0266a14"/>必永亡也。</p><p xml:id="pX21p0013a2305" cb:place="inline">△四當機問觀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0013a24"/><lb ed="R034" n="0266a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0013a2401">爾時智光長者。白佛言世尊。修習正觀有無量門。修
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0013b" n="0013b"/>
<lb ed="X" n="0013b01"/><lb ed="R034" n="0266a16"/>何等觀。能伏妄想。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0013b02"/><lb ed="R034" n="0266a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0013b0201">長者謂大小敎乘。皆有觀門。如五停心觀。及諸止
<lb ed="X" n="0013b03"/><lb ed="R034" n="0266a18"/>觀等。隨機所說。差別不同。故云無量。不知何觀相
<lb ed="X" n="0013b04"/><lb ed="R034" n="0266b01"/>應能伏妄想。故問。</p><p xml:id="pX21p0013b0408" cb:place="inline">△五佛授妙觀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0013b05"/><lb ed="R034" n="0266b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0013b0501">爾時世尊吿長者言。善男子。應當修習無相正觀。無
<lb ed="X" n="0013b06"/><lb ed="R034" n="0266b03"/>相能伏妄想。唯觀實性。不見實相。一切諸法體本空
<lb ed="X" n="0013b07"/><lb ed="R034" n="0266b04"/>寂。無見無知。是名正觀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0013b08"/><lb ed="R034" n="0266b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0013b0801">叮嚀囑之。分所該作曰應當。卽事觀理爲修。精進
<lb ed="X" n="0013b09"/><lb ed="R034" n="0266b06"/>無間云習。正能破邪。觀能破妄。以無分別智。照諸
<lb ed="X" n="0013b10"/><lb ed="R034" n="0266b07"/>萬法。名爲正觀。無相者。當照之時。不作依正想。不
<lb ed="X" n="0013b11"/><lb ed="R034" n="0266b08"/>作聖凡解。不作煩惱想。不作涅槃想。一切有爲無
<lb ed="X" n="0013b12"/><lb ed="R034" n="0266b09"/>爲頓然皆空。故云無相。卽大乘空觀也。妄想。卽煩
<lb ed="X" n="0013b13"/><lb ed="R034" n="0266b10"/>惱總稱。今旣無相故云能伏。伏卽降伏。具二義。淺
<lb ed="X" n="0013b14"/><lb ed="R034" n="0266b11"/>則如石壓草。惟止現行不起。深則除根。種子亦滅。
<lb ed="X" n="0013b15"/><lb ed="R034" n="0266b12"/>唯觀下。釋正觀義。應知性相二字。性爲相之理。相
<lb ed="X" n="0013b16"/><lb ed="R034" n="0266b13"/>爲性之表。謂一切諸法。皆眞性隨緣變現。有種種
<lb ed="X" n="0013b17"/><lb ed="R034" n="0266b14"/>相。相卽是性。故性相一體。二皆是眞。然雖一體卽
<lb ed="X" n="0013b18"/><lb ed="R034" n="0266b15"/>眞。若行人初作功夫。唯觀性。不見相。一切下。釋上
<lb ed="X" n="0013b19"/><lb ed="R034" n="0266b16"/>唯觀不見二義。然旣是眞性變現。當體皆性。故云
<lb ed="X" n="0013b20"/><lb ed="R034" n="0266b17"/>唯觀實性。相乃幻化。故云不見實相。謂不見實有
<lb ed="X" n="0013b21"/><lb ed="R034" n="0266b18"/>諸相。卽會相歸性也。末二句結名。承上體本空寂。
<lb ed="X" n="0013b22"/><lb ed="R034" n="0267a01"/>所以無見無知。是名正觀。良以知見皆無者。非獨
<lb ed="X" n="0013b23"/><lb ed="R034" n="0267a02"/>無所見所知。理應能所皆無。則事障理障二皆空
<lb ed="X" n="0013b24"/><lb ed="R034" n="0267a03"/>矣。方是稱眞正觀也。</p><p xml:id="pX21p0013b2409" cb:place="inline">△六觀成獲益。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0013c" n="0013c"/>
<lb ed="X" n="0013c01"/><lb ed="R034" n="0267a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0013c0101">若有佛子安住正念。如是觀察。長時修習無爲。妄想
<lb ed="X" n="0013c02"/><lb ed="R034" n="0267a05"/>猛風寂然不動。聖智現觀證理圓成。善男子。是名賢
<lb ed="X" n="0013c03"/><lb ed="R034" n="0267a06"/>聖。是名菩薩。是名如來阿耨多羅三藐三菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0013c04"/><lb ed="R034" n="0267a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0013c0401">正念謂冥心菩提。不容間斷。故云安住。如是觀察
<lb ed="X" n="0013c05"/><lb ed="R034" n="0267a08"/>者。卽前唯觀實性。不見實相也。長時下。非朝勤夕
<lb ed="X" n="0013c06"/><lb ed="R034" n="0267a09"/>怠。須要久久精進也。修習卽觀。無爲卽正。然修習
<lb ed="X" n="0013c07"/><lb ed="R034" n="0267a10"/>必欲無爲者。假若有所作爲。卽涉妄想。焉能成觀
<lb ed="X" n="0013c08"/><lb ed="R034" n="0267a11"/>乎。謂正作觀時。不作觀想。卽是無爲。又修習無爲
<lb ed="X" n="0013c09"/><lb ed="R034" n="0267a12"/>四字。性修互導之義。無爲卽性。修習卽觀。謂性體
<lb ed="X" n="0013c10"/><lb ed="R034" n="0267a13"/>無爲。非觀不能證性。故云修習。是以修導性。觀雖
<lb ed="X" n="0013c11"/><lb ed="R034" n="0267a14"/>能證。非性不能攝用。故云無爲。是以性導修。體用
<lb ed="X" n="0013c12"/><lb ed="R034" n="0267a15"/>相資。理事無礙妙觀也。妄想喩猛風者。以猛風能
<lb ed="X" n="0013c13"/><lb ed="R034" n="0267a16"/>摧艸木。喩妄想能害性德。今因正觀無爲。故寂然
<lb ed="X" n="0013c14"/><lb ed="R034" n="0267a17"/>不動矣。聖智卽本覺。現觀卽始覺。及至始本究竟。
<lb ed="X" n="0013c15"/><lb ed="R034" n="0267a18"/>是爲證理。以證理之時。方知本來圓成。非從外得。
<lb ed="X" n="0013c16"/><lb ed="R034" n="0267b01"/><note place="inline">問。聖智與理。爲同爲別。答。理如鏡體。寂然不動。聖智如光。稱體明耀。又智卽眞性菩提。理卽性淨涅槃。二
<lb ed="X" n="0013c17"/><lb ed="R034" n="0267b02"/>不離故</note>善男子下結名。謂如此修證。在因爲賢聖。<note place="inline">賢卽
<lb ed="X" n="0013c18"/><lb ed="R034" n="0267b03"/>三賢。聖卽十地</note>爲菩薩。在果是名如來等。</p><p xml:id="pX21p0013c1817" cb:place="inline">△七結成報恩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0013c19"/><lb ed="R034" n="0267b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0013c1901">以是因緣。一切菩薩爲伏妄想永不起故。爲報四恩。
<lb ed="X" n="0013c20"/><lb ed="R034" n="0267b05"/>成就四德。出家修學。息妄想心。經無量劫。成就佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0013c21"/><lb ed="R034" n="0267b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0013c2101">爲字平聲呼。訓當。乃總結前文。又兼勸修。菩薩爲
<lb ed="X" n="0013c22"/><lb ed="R034" n="0267b07"/>能修之人。妄想爲所伏之惑。爲報四恩者。以前云
<lb ed="X" n="0013c23"/><lb ed="R034" n="0267b08"/>出家成道。方報四恩故也。四德者有二義。一者謂
<lb ed="X" n="0013c24"/><lb ed="R034" n="0267b09"/>四恩不報。名爲無德。出家旣報。則成有德。每報一
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0014a" n="0014a"/>
<lb ed="X" n="0014a01"/><lb ed="R034" n="0267b10"/>恩。成就一德。二者如文。旣證阿耨菩提。則得常樂
<lb ed="X" n="0014a02"/><lb ed="R034" n="0267b11"/>我淨四德也。出家之上。再加是爲二字讀之則順。
<lb ed="X" n="0014a03"/><lb ed="R034" n="0267b12"/>爲結歸前文也。無量劫者有二義。一約漸證。須歷
<lb ed="X" n="0014a04"/><lb ed="R034" n="0267b13"/>三祗。欲滿四洪誓願。利他心重。故經歷時長。二約
<lb ed="X" n="0014a05"/><lb ed="R034" n="0267b14"/>頓證。雖言無量。正觀之中。一念萬年。<name role="" type="person">萬年一</name>念。雖
<lb ed="X" n="0014a06"/><lb ed="R034" n="0267b15"/>歷多劫。一生而就。如善財。一生圓曠劫之果也。前
<lb ed="X" n="0014a07"/><lb ed="R034" n="0267b16"/>義歸漸敎。後義卽頓敎。此經爲頓敎。文雖似漸。義
<lb ed="X" n="0014a08"/><lb ed="R034" n="0267b17"/>實歸頓。</p><p xml:id="pX21p0014a0804" cb:place="inline">△八以偈重頌二。初頌執妄。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0014a09"/><lb ed="R034" n="0267b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0014a0901">爾時如來重說偈言。出家菩薩觀在家。猶如暴風不
<lb ed="X" n="0014a10"/><lb ed="R034" n="0268a01"/>蹔住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0014a11"/><lb ed="R034" n="0268a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0014a1101">此二句重頌暴風喩。衆生之妄想念念相續。如風
<lb ed="X" n="0014a12"/><lb ed="R034" n="0268a03"/>之不住也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0014a13"/><lb ed="R034" n="0268a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0014a1301">亦如妄執水中月。分別計度以爲實。水中本來月影
<lb ed="X" n="0014a14"/><lb ed="R034" n="0268a05"/>無。淨水爲緣見本月。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0014a15"/><lb ed="R034" n="0268a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0014a1501">此喩乃孤起頌也。長行無。頌中補出。初二句喩境
<lb ed="X" n="0014a16"/><lb ed="R034" n="0268a07"/>從妄現。水喩妄想。月影喩身境萬法。天上必有眞
<lb ed="X" n="0014a17"/><lb ed="R034" n="0268a08"/>月喩眞如。妄執卽衆生識心取著。爲我法二執。良
<lb ed="X" n="0014a18"/><lb ed="R034" n="0268a09"/>以諸法身境本無。由識心妄想爲緣。眞如隨妄緣
<lb ed="X" n="0014a19"/><lb ed="R034" n="0268a10"/>變現。衆生癡迷不達唯心。妄執實有。於身境中計
<lb ed="X" n="0014a20"/><lb ed="R034" n="0268a11"/>有主宰者爲我執。計心外實有萬法者爲法執。故
<lb ed="X" n="0014a21"/><lb ed="R034" n="0268a12"/>云分別計度等。第三句。喩妄體無實。第四句。因執
<lb ed="X" n="0014a22"/><lb ed="R034" n="0268a13"/>妄見也。水喩妄想。淨喩能感。本月卽天上本有之
<lb ed="X" n="0014a23"/><lb ed="R034" n="0268a14"/>眞月。此言水中月影虗假無實。以癡人不了妄謂
<lb ed="X" n="0014a24"/><lb ed="R034" n="0268a15"/>本月。法合在次。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0014b" n="0014b"/>
<lb ed="X" n="0014b01"/><lb ed="R034" n="0268a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0014b0101">諸法緣生皆是假。凡愚妄計以爲我。卽此從緣法非
<lb ed="X" n="0014b02"/><lb ed="R034" n="0268a17"/>眞。妄想分別計爲有。若能斷除於二執。當證無上大
<lb ed="X" n="0014b03"/><lb ed="R034" n="0268a18"/>菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0014b04"/><lb ed="R034" n="0268b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0014b0401">此頌法合水月也。初二句諸法。卽身境萬法。合上
<lb ed="X" n="0014b05"/><lb ed="R034" n="0268b02"/>月影。緣卽妄計。合上淨水。凡愚卽具惑凡夫。妄計
<lb ed="X" n="0014b06"/><lb ed="R034" n="0268b03"/>卽識心分別。以爲我者。如圓覺經云。妄認四大爲
<lb ed="X" n="0014b07"/><lb ed="R034" n="0268b04"/>自身相。六塵緣影爲自心相。將妄身緣影。計我我
<lb ed="X" n="0014b08"/><lb ed="R034" n="0268b05"/>所也。第三句釋初句。此字卽初句諸法。從緣者謂
<lb ed="X" n="0014b09"/><lb ed="R034" n="0268b06"/>諸法本無。由妄計爲緣。從緣生故。所以當體非眞。
<lb ed="X" n="0014b10"/><lb ed="R034" n="0268b07"/>釋初句皆是假三字也。第四句釋第二句。謂我非
<lb ed="X" n="0014b11"/><lb ed="R034" n="0268b08"/>實有。以妄想分別計爲實有。合月影非有。由淨水
<lb ed="X" n="0014b12"/><lb ed="R034" n="0268b09"/>爲緣妄見有也。蓋妄想是俱生思惑。分別是利使
<lb ed="X" n="0014b13"/><lb ed="R034" n="0268b10"/>見惑。計卽分別。由分別故。雖無而見有也。若能二
<lb ed="X" n="0014b14"/><lb ed="R034" n="0268b11"/>句。謂有緣善人。旣遇此經。轉愚爲智。照破二執皆
<lb ed="X" n="0014b15"/><lb ed="R034" n="0268b12"/>空。無上菩提不求自得。卽是滅妄明眞。超凡入聖。
<lb ed="X" n="0014b16"/><lb ed="R034" n="0268b13"/>故云當證等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0014b17"/><lb ed="R034" n="0268b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0014b1701">凡情妄想如黑風。吹生死林念念起。四顚倒鬼常隨
<lb ed="X" n="0014b18"/><lb ed="R034" n="0268b15"/>逐。令造五種無間因。三不善根現爲纏。生死輪迴鎭
<lb ed="X" n="0014b19"/><lb ed="R034" n="0268b16"/>相續。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0014b20"/><lb ed="R034" n="0268b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0014b2001">此合前暴風喩也。生死如林木。妄想如黑風。念念
<lb ed="X" n="0014b21"/><lb ed="R034" n="0268b18"/>起者雙關二義。一約妄想。二約生死。起者相續義。
<lb ed="X" n="0014b22"/><lb ed="R034" n="0269a01"/>謂妄想有生滅相續。生死亦反復相續。又風有摧
<lb ed="X" n="0014b23"/><lb ed="R034" n="0269a02"/>引二義。一風能折木約死說。二風亦引發約生說。
<lb ed="X" n="0014b24"/><lb ed="R034" n="0269a03"/>言生死本無。由妄想感發故有生。亦妄想催逼故
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0014c" n="0014c"/>
<lb ed="X" n="0014c01"/><lb ed="R034" n="0269a04"/>有死也。四顚倒者。身受心法也。謂身本父母精血
<lb ed="X" n="0014c02"/><lb ed="R034" n="0269a05"/>所成。當體不淨。衆生計之爲淨一倒也。受本是苦。
<lb ed="X" n="0014c03"/><lb ed="R034" n="0269a06"/>計之爲樂二倒也。心本無常。計之爲常三倒也。法
<lb ed="X" n="0014c04"/><lb ed="R034" n="0269a07"/>本無我。計之爲我四倒也。見理不眞如魍魎鬼。世
<lb ed="X" n="0014c05"/><lb ed="R034" n="0269a08"/>世不離故曰常逐。卽見惑也。三不善根應置此下。
<lb ed="X" n="0014c06"/><lb ed="R034" n="0269a09"/>卽貪嗔癡三毒思惑也。現爲纏者。由種子發起現
<lb ed="X" n="0014c07"/><lb ed="R034" n="0269a10"/>行。熏發不離。猶如纏縛不能自脫也。是以三毒四
<lb ed="X" n="0014c08"/><lb ed="R034" n="0269a11"/>倒皆是妄想。合黑風也。令造下。因卽惡業。五種無
<lb ed="X" n="0014c09"/><lb ed="R034" n="0269a12"/>間卽地獄果也。謂諸有情。隨所造業。受諸苦報。無
<lb ed="X" n="0014c10"/><lb ed="R034" n="0269a13"/>有間斷。故名無間。五者。一趣果無間。<note place="inline">趣卽向也。衆生無問男女
<lb ed="X" n="0014c11"/><lb ed="R034" n="0269a14"/>老幼貴賤。及天龍鬼神。罪業所感。墮在地獄。悉同受故</note>二受苦無間。<note place="inline">謂諸有情。若墮
<lb ed="X" n="0014c12"/><lb ed="R034" n="0269a15"/>地獄。則於劍樹刀山。鑊湯爐炭。洋銅鐵汁。備受衆苦。無有休歇</note>三時無間。<note place="inline">謂諸有情。墮此
<lb ed="X" n="0014c13"/><lb ed="R034" n="0269a16"/>地獄。歷劫受罪。無時間歇</note>四壽命無間。<note place="inline">謂諸有情。墮此地獄。從初入時。至百千萬劫。一
<lb ed="X" n="0014c14"/><lb ed="R034" n="0269a17"/>日一夜。萬死萬生。受苦無間</note>五身形無間。<note place="inline">謂地獄縱廣。八萬由旬。一切有情於中受
<lb ed="X" n="0014c15"/><lb ed="R034" n="0269a18"/>苦。一人亦滿。多人亦滿</note>是爲五種<name role="" type="person">無間地獄</name>果也。因謂生前
<lb ed="X" n="0014c16"/><lb ed="R034" n="0269b01"/>造作惡業爲能感。亦有五種。一弑父。二弑母。三弑
<lb ed="X" n="0014c17"/><lb ed="R034" n="0269b02"/>阿羅漢。四出佛身血。五破羯磨轉法輪僧。令造者
<lb ed="X" n="0014c18"/><lb ed="R034" n="0269b03"/>謂使令也。由此四倒爲利使。三毒爲鈍使。使令衆
<lb ed="X" n="0014c19"/><lb ed="R034" n="0269b04"/>生造作諸業。乃擧重該輕。但云無間。以上三句。爲
<lb ed="X" n="0014c20"/><lb ed="R034" n="0269b05"/>起惑造業。末句隨業受報。生死卽苦果也。輪迴不
<lb ed="X" n="0014c21"/><lb ed="R034" n="0269b06"/>止生死。亦兼六道。鎭者按也。壓也。謂生死壓伏。誰
<lb ed="X" n="0014c22"/><lb ed="R034" n="0269b07"/>敢不受。相續有二。一生死相續。二業果相續。天上
<lb ed="X" n="0014c23"/><lb ed="R034" n="0269b08"/>人間皆不能免。有緣善人。當生恐怖。及早回心。求
<lb ed="X" n="0014c24"/><lb ed="R034" n="0269b09"/>出世道。不然大限到時。隨他去也。慈親孝子。不能
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0015a" n="0015a"/>
<lb ed="X" n="0015a01"/><lb ed="R034" n="0269b10"/>相救。哀哉。</p><p xml:id="pX21p0015a0105" cb:place="inline">△二頌眞修。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0015a02"/><lb ed="R034" n="0269b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0015a0201">若人聞經深信解。正見能除顚倒心。菩提種子念念
<lb ed="X" n="0015a03"/><lb ed="R034" n="0269b12"/>生。大智神通三昧起。若能修習深妙觀。惑業苦果無
<lb ed="X" n="0015a04"/><lb ed="R034" n="0269b13"/>由起。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0015a05"/><lb ed="R034" n="0269b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0015a0501">此泛頌三慧也。聞卽聞慧。信解思慧。然信必不疑。
<lb ed="X" n="0015a06"/><lb ed="R034" n="0269b15"/>解必參悟。用處綿密故云深也。正見者爲信解之
<lb ed="X" n="0015a07"/><lb ed="R034" n="0269b16"/>本。若非正見則邪信邪解矣。蓋明能破暗。正能除
<lb ed="X" n="0015a08"/><lb ed="R034" n="0269b17"/>邪。正見一發。顚倒妄想頓然而滅。屬修慧。此二句。
<lb ed="X" n="0015a09"/><lb ed="R034" n="0269b18"/>但是斷惑之功。爲現世三慧也。菩提下。似推往因。
<lb ed="X" n="0015a10"/><lb ed="R034" n="0270a01"/>釋前起後。釋前者。由往昔菩提聖種念念生發。所
<lb ed="X" n="0015a11"/><lb ed="R034" n="0270a02"/>以無漏三慧始能頓現。大智下。正明起後。由菩提
<lb ed="X" n="0015a12"/><lb ed="R034" n="0270a03"/>種子念念發生。所以三昧之體大智之慧神通之
<lb ed="X" n="0015a13"/><lb ed="R034" n="0270a04"/>用頓然皆起矣。然有大智則能說法。有神通則能
<lb ed="X" n="0015a14"/><lb ed="R034" n="0270a05"/>降魔。有三昧則能發用。千變萬化。利益衆生。皆從
<lb ed="X" n="0015a15"/><lb ed="R034" n="0270a06"/>聞經信解正見中來也。若能下勸結。言妄想生死
<lb ed="X" n="0015a16"/><lb ed="R034" n="0270a07"/>本空。菩提涅槃本具。若能修習深遠妙觀。惑業苦
<lb ed="X" n="0015a17"/><lb ed="R034" n="0270a08"/>三無由而起。則菩提涅槃居然可證。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0015a18"/><lb ed="R034" n="0270a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0015a1801">唯觀實相眞性如。能所俱亡離諸見。男女性相本來
<lb ed="X" n="0015a19"/><lb ed="R034" n="0270a10"/>空。妄執隨緣生二相。如來永斷妄想因。眞性本無男
<lb ed="X" n="0015a20"/><lb ed="R034" n="0270a11"/>女相。菩提妙果證皆同。妄計凡夫生異相。三十二相
<lb ed="X" n="0015a21"/><lb ed="R034" n="0270a12"/>本非相。了相非相爲實相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0015a22"/><lb ed="R034" n="0270a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0015a2201">此正頌妙觀也。長行云。唯觀實性不見實相。頌又
<lb ed="X" n="0015a23"/><lb ed="R034" n="0270a14"/>云。唯觀實相者。當知長行斥相妄。獨顯性眞。謂眞
<lb ed="X" n="0015a24"/><lb ed="R034" n="0270a15"/>性體中。不見諸法實有之相。唯性是眞。故云唯觀
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0015b" n="0015b"/>
<lb ed="X" n="0015b01"/><lb ed="R034" n="0270a16"/>實性。頌中會相歸性。謂諸法之相。全體卽性皆是
<lb ed="X" n="0015b02"/><lb ed="R034" n="0270a17"/>眞如。故知實相卽是實性。楞嚴云。幻妄稱相。其性
<lb ed="X" n="0015b03"/><lb ed="R034" n="0270a18"/>眞爲妙覺明體。故云唯觀實相眞性如。能所一句。
<lb ed="X" n="0015b04"/><lb ed="R034" n="0270b01"/>釋觀字深義。言正作觀時。不見能觀。不著所觀。故
<lb ed="X" n="0015b05"/><lb ed="R034" n="0270b02"/>云俱亡。諸見者。於諸法之上。妄起分別。故曰諸見。
<lb ed="X" n="0015b06"/><lb ed="R034" n="0270b03"/>今旣能所俱亡。心境皆空。而一切妄見皆無。故曰
<lb ed="X" n="0015b07"/><lb ed="R034" n="0270b04"/>離矣。男女下。頌前一切諸法體本空寂。男女該盡
<lb ed="X" n="0015b08"/><lb ed="R034" n="0270b05"/>有情。性相該盡萬法。本來空者。謂眞如實際之中。
<lb ed="X" n="0015b09"/><lb ed="R034" n="0270b06"/>不容一法。<note place="inline">問。眞如實際卽性。此頌只可云諸相本空。而却云性相皆空者何也。答。對相言
<lb ed="X" n="0015b10"/><lb ed="R034" n="0270b07"/>性。性亦未眞也</note>妄執下。言衆生見有者。因妄想執著爲緣。
<lb ed="X" n="0015b11"/><lb ed="R034" n="0270b08"/>眞如隨緣出生二相。二相者。其義亦多。且約男女
<lb ed="X" n="0015b12"/><lb ed="R034" n="0270b09"/>爲二相。如來下。頌妄想滅盡卽是如來。以眞性體
<lb ed="X" n="0015b13"/><lb ed="R034" n="0270b10"/>中本無男女二相。如眼中翳病若除。空華自滅矣。
<lb ed="X" n="0015b14"/><lb ed="R034" n="0270b11"/>菩提一句。頌衆生本來是佛。若一念反妄歸眞。證
<lb ed="X" n="0015b15"/><lb ed="R034" n="0270b12"/>得之時。與諸佛不二。故曰皆同。妄計下斥妄。謂妙
<lb ed="X" n="0015b16"/><lb ed="R034" n="0270b13"/>果本同。衆生自迷。異相本無。凡夫妄計。因妄想見
<lb ed="X" n="0015b17"/><lb ed="R034" n="0270b14"/>有。故云生異相。亦如目有赤眚。妄見燈輪也。<note place="inline">問。前云妄
<lb ed="X" n="0015b18"/><lb ed="R034" n="0270b15"/>執隨緣生二相。<anchor xml:id="nkr_note_add_0015b1801" n="0015b1801"/><anchor xml:id="beg0015b1801" n="0015b1801"/>已<anchor xml:id="end0015b1801"/>明此義。何得再出。似覺重繁何也。答。此與前文大同小異。大同者皆眞性中本無。因無
<lb ed="X" n="0015b19"/><lb ed="R034" n="0270b16"/>明妄現。小異者前爲眞如隨緣。此爲衆生妄見。故不同耳</note>三十二相下。遣聖凡
<lb ed="X" n="0015b20"/><lb ed="R034" n="0270b17"/>見也。謂眞性之中。不唯無男女諸相。便是如來三
<lb ed="X" n="0015b21"/><lb ed="R034" n="0270b18"/>十二相。猶是應緣假現。故云本來非相。了相下。謂
<lb ed="X" n="0015b22"/><lb ed="R034" n="0271a01"/>若人修習觀時。不唯不著男女萬法之相。亦可照
<lb ed="X" n="0015b23"/><lb ed="R034" n="0271a02"/>了如來之相當體非相。不著佛見。不著法見。則聖
<lb ed="X" n="0015b24"/><lb ed="R034" n="0271a03"/>凡情盡。而盡性亦無。是爲實相也<note place="inline">問。此云遣相。遣何等相。若言畢
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0015c" n="0015c"/>
<lb ed="X" n="0015c01"/><lb ed="R034" n="0271a04"/>竟遣聖凡依正等相。此則一切全空。與理事無礙相反。猶恐落空亡之見。且於法性中相違。請何以敎我。
<lb ed="X" n="0015c02"/><lb ed="R034" n="0271a05"/>答但遣執。不遣法也。謂妄想若除。萬法全眞。楞嚴云。此見及緣。元是菩提妙淨明體是也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0015c03"/><lb ed="R034" n="0271a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0015c0301">若人出家修梵行。攝心寂靜處空閑。是爲菩薩眞淨
<lb ed="X" n="0015c04"/><lb ed="R034" n="0271a07"/>心。不久當證菩提果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0015c05"/><lb ed="R034" n="0271a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0015c0501">梵行有二說。一卽戒行。身心潔白皎如氷霜故。二
<lb ed="X" n="0015c06"/><lb ed="R034" n="0271a09"/>凡所作爲不起能所故。攝心卽最初一步功夫。心
<lb ed="X" n="0015c07"/><lb ed="R034" n="0271a10"/>卽妄想雜念。攝卽收束反照。寂靜乃無相觀成。如
<lb ed="X" n="0015c08"/><lb ed="R034" n="0271a11"/>一念不生浩然無際。卽前梵行之實。而且約心言。
<lb ed="X" n="0015c09"/><lb ed="R034" n="0271a12"/>處空閑者約處言。意謂修行人必宜閒靜故。然空
<lb ed="X" n="0015c10"/><lb ed="R034" n="0271a13"/>閑亦寂義。離諸喧閙。幽靜安然。正是心境俱寂。是
<lb ed="X" n="0015c11"/><lb ed="R034" n="0271a14"/>爲下顯道成之相。菩薩卽出家具道之稱。眞淨心
<lb ed="X" n="0015c12"/><lb ed="R034" n="0271a15"/>是離妄絕染之名。由前處空閑則外境不入。攝妄
<lb ed="X" n="0015c13"/><lb ed="R034" n="0271a16"/>心則雜念不生。頓然卽妄成眞。卽染成淨。旣曰眞
<lb ed="X" n="0015c14"/><lb ed="R034" n="0271a17"/>心。可謂狂心歇處卽是菩提。故曰不久當證。不久
<lb ed="X" n="0015c15"/><lb ed="R034" n="0271a18"/>亦頓義。</p><p xml:id="pX21p0015c1504" cb:place="inline">△六造立舍宅喩八。初標立喩本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0015c16"/><lb ed="R034" n="0271b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0015c1601">復次善男子。出家菩薩。日夜恒觀世間舍宅。一切皆
<lb ed="X" n="0015c17"/><lb ed="R034" n="0271b02"/>是煩惱生處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0015c18"/><lb ed="R034" n="0271b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0015c1801">舍宅卽衆生身。</p><p xml:id="pX21p0015c1807" cb:place="inline">△二徵起喩釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0015c19"/><lb ed="R034" n="0271b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0015c1901">何以故。如有一人。造立舍宅。以諸寶物而自莊嚴。造
<lb ed="X" n="0015c20"/><lb ed="R034" n="0271b05"/>此宅<anchor xml:id="nkr_note_add_0015c2001" n="0015c2001"/><anchor xml:id="beg0015c2001" n="0015c2001"/>已<anchor xml:id="end0015c2001"/>。而作是念。今此舍宅。是我所有。不屬他人。唯
<lb ed="X" n="0015c21"/><lb ed="R034" n="0271b06"/>我舍宅最爲吉祥。他人舍宅所不能及。如是執著。能
<lb ed="X" n="0015c22"/><lb ed="R034" n="0271b07"/>生煩惱。由煩惱故。我我所執。而爲根本。八萬四千諸
<lb ed="X" n="0015c23"/><lb ed="R034" n="0271b08"/>塵勞門。更相競起。充滿宅中。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0015c24"/><lb ed="R034" n="0271b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0015c2401">喩雖假設。世間凡夫惑業果報大約如此。初句承
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0016a" n="0016a"/>
<lb ed="X" n="0016a01"/><lb ed="R034" n="0271b10"/>標徵起。謂一切皆是煩惱生處。果何以故。如有下
<lb ed="X" n="0016a02"/><lb ed="R034" n="0271b11"/>喩明。謂假如世間有一人。造立舍宅等。良以喩中
<lb ed="X" n="0016a03"/><lb ed="R034" n="0271b12"/>以造宅爲起煩惱之本。以諸下二句。爲起愛之本。
<lb ed="X" n="0016a04"/><lb ed="R034" n="0271b13"/>造此下五句。爲分別之本。唯我下四句。爲我慢憍
<lb ed="X" n="0016a05"/><lb ed="R034" n="0271b14"/>慠之本。如是執著者。指前諸本。妄生我見也。執謂
<lb ed="X" n="0016a06"/><lb ed="R034" n="0271b15"/>守持。著謂認眞。能生下。謂執著故。則能引生種種
<lb ed="X" n="0016a07"/><lb ed="R034" n="0271b16"/>煩惱。是知造立舍宅則妄念起。以寶莊嚴則愛心
<lb ed="X" n="0016a08"/><lb ed="R034" n="0271b17"/>起。是我舍宅則分別起。我宅吉等則憍慢起。若希
<lb ed="X" n="0016a09"/><lb ed="R034" n="0271b18"/>望增盛則貪心起。堅守不捨則悋心起。若他人侵
<lb ed="X" n="0016a10"/><lb ed="R034" n="0272a01"/>占則嗔心起。堅執固守則癡心起。由是我法二執。
<lb ed="X" n="0016a11"/><lb ed="R034" n="0272a02"/>俱生分別。煩心受惱。皆依此起。故曰能生煩惱。由
<lb ed="X" n="0016a12"/><lb ed="R034" n="0272a03"/>煩下。躡上由種種煩惱。則我見增熾。我卽自認爲
<lb ed="X" n="0016a13"/><lb ed="R034" n="0272a04"/>我執。我所卽舍宅莊嚴等。是我所有爲法執。而爲
<lb ed="X" n="0016a14"/><lb ed="R034" n="0272a05"/>下。正明增熾。由我法二執爲本。則八萬四千諸塵
<lb ed="X" n="0016a15"/><lb ed="R034" n="0272a06"/>勞門更相競起。<note place="inline">八萬四千。約十使三世。疊滿其數。二卷長者自陳<anchor xml:id="nkr_note_add_0016a1501" n="0016a1501"/><anchor xml:id="beg0016a1501" n="0016a1501"/>己<anchor xml:id="end0016a1501"/>志。小註中說過</note>
<lb ed="X" n="0016a16"/><lb ed="R034" n="0272a07"/>更相競起者。或因貪動瞋等。互相引發。爭競起矣。
<lb ed="X" n="0016a17"/><lb ed="R034" n="0272a08"/>充滿宅中者。謂因一造宅。一切煩惱頓起。至於八
<lb ed="X" n="0016a18"/><lb ed="R034" n="0272a09"/>萬四千。可謂充滿矣。又宅指身說亦可。如不離一
<lb ed="X" n="0016a19"/><lb ed="R034" n="0272a10"/>身也。此上爲喩。雖假設爲能例。下文徵釋合喩亦
<lb ed="X" n="0016a20"/><lb ed="R034" n="0272a11"/>不出此。</p><p xml:id="pX21p0016a2004" cb:place="inline">△三重徵合喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0016a21"/><lb ed="R034" n="0272a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0016a2101">所以者何。在家凡夫。深著五欲。妻子眷屬。奴婢僕使
<lb ed="X" n="0016a22"/><lb ed="R034" n="0272a13"/>悉皆具足。以是因緣。生死病死。憂悲苦惱。怨憎合會。
<lb ed="X" n="0016a23"/><lb ed="R034" n="0272a14"/>恩愛別離。貧窮諸衰。求不得苦。如是衆苦。如影隨形。
<lb ed="X" n="0016a24"/><lb ed="R034" n="0272a15"/>如響應聲。世世相續。恒不斷絕。如是衆苦。非無所因。
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0016b" n="0016b"/>
<lb ed="X" n="0016b01"/><lb ed="R034" n="0272a16"/>大小煩惱。而爲根本。一切財寶。追求而得。若無先因。
<lb ed="X" n="0016b02"/><lb ed="R034" n="0272a17"/>不可追求。假使追求。亦無所獲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0016b03"/><lb ed="R034" n="0272a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0016b0301">初句徵曰。所以爲一造宅。至於煩惱充滿者。意在
<lb ed="X" n="0016b04"/><lb ed="R034" n="0272b01"/>於何耶。下釋。在家凡夫合造宅之人。五欲妻子等
<lb ed="X" n="0016b05"/><lb ed="R034" n="0272b02"/>合宅。悉皆具足合莊嚴等。以是因緣者。卽五欲妻
<lb ed="X" n="0016b06"/><lb ed="R034" n="0272b03"/>子爲生八苦之由致。合造宅之緣。生老下。合煩惱。
<lb ed="X" n="0016b07"/><lb ed="R034" n="0272b04"/>由前緣感發。故今世有生苦。謂在母身之中。受胞
<lb ed="X" n="0016b08"/><lb ed="R034" n="0272b05"/>胎拘縛之苦。出胎。時受冷風吹體如生牛剝皮之
<lb ed="X" n="0016b09"/><lb ed="R034" n="0272b06"/>苦。蘊熟爲老。受龍鍾衰惱之苦。五臟失調。身則有
<lb ed="X" n="0016b10"/><lb ed="R034" n="0272b07"/>病。受肢節疼痛呻吟難奈之苦。蘊壞曰死。受痰絕
<lb ed="X" n="0016b11"/><lb ed="R034" n="0272b08"/>氣盡之苦。冤憎合會則受惱苦。恩愛別離則受悲
<lb ed="X" n="0016b12"/><lb ed="R034" n="0272b09"/>苦。貧窮諸衰則受憂苦。求之不得則受困苦。此爲
<lb ed="X" n="0016b13"/><lb ed="R034" n="0272b10"/>八苦也。如是下。承上結顯。如影等。復以喩例。言有
<lb ed="X" n="0016b14"/><lb ed="R034" n="0272b11"/>形則有影。影不離形。故云隨形。有聲則有響。響不
<lb ed="X" n="0016b15"/><lb ed="R034" n="0272b12"/>離聲。故云應聲。然妻子等喩形聲。八苦等如影響
<lb ed="X" n="0016b16"/><lb ed="R034" n="0272b13"/>也。世世下顯常。謂一生而續多生。一世而增百世。
<lb ed="X" n="0016b17"/><lb ed="R034" n="0272b14"/>出生入死。改形易報。經百千劫。恒不斷絕。如是下。
<lb ed="X" n="0016b18"/><lb ed="R034" n="0272b15"/>又窮究源本。非無所因者。正顯有因也。因卽煩惱。
<lb ed="X" n="0016b19"/><lb ed="R034" n="0272b16"/>故爲根本。根本六惑爲大煩惱。二十隨惑爲小煩
<lb ed="X" n="0016b20"/><lb ed="R034" n="0272b17"/>惱。而爲下。謂大小煩惱雖爲根本。若無助緣亦不
<lb ed="X" n="0016b21"/><lb ed="R034" n="0272b18"/>能招苦。故一切下顯助緣。財寶乃五欲境之一法。
<lb ed="X" n="0016b22"/><lb ed="R034" n="0273a01"/>兼妻子等。五欲具足皆爲助發資緣。因有財寶等
<lb ed="X" n="0016b23"/><lb ed="R034" n="0273a02"/>爲緣。引起煩惱。因煩惱起於心。追求造業形於外。
<lb ed="X" n="0016b24"/><lb ed="R034" n="0273a03"/>由惑業追求爲因緣。故受諸苦惱也。以上謂有因
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0016c" n="0016c"/>
<lb ed="X" n="0016c01"/><lb ed="R034" n="0273a04"/>無緣因不自生。必待緣助方生也。若無下。又顯有
<lb ed="X" n="0016c02"/><lb ed="R034" n="0273a05"/>緣無因亦不能生。謂若無煩惱先起之因。雖有財
<lb ed="X" n="0016c03"/><lb ed="R034" n="0273a06"/>寶五欲之緣助之。亦不能追求造業矣。假使下。詳
<lb ed="X" n="0016c04"/><lb ed="R034" n="0273a07"/>推所以。謂若無緣助。假使勉強追求。亦無所獲之
<lb ed="X" n="0016c05"/><lb ed="R034" n="0273a08"/>苦果矣。總言由五欲引煩惱。由煩惱起追求。由追
<lb ed="X" n="0016c06"/><lb ed="R034" n="0273a09"/>求造業。故受生老病死。憂悲苦惱之果報。假若世
<lb ed="X" n="0016c07"/><lb ed="R034" n="0273a10"/>間無五欲之妄境。則無煩惱。旣無煩惱。必無追求。
<lb ed="X" n="0016c08"/><lb ed="R034" n="0273a11"/>旣不追求造業。則八苦果報無由而生矣。總合前
<lb ed="X" n="0016c09"/><lb ed="R034" n="0273a12"/>喩。若不造舍宅。則不生煩惱。旣無煩惱。不執我法。
<lb ed="X" n="0016c10"/><lb ed="R034" n="0273a13"/>旣無我法二執之根本。則八萬等塵勞無由而起
<lb ed="X" n="0016c11"/><lb ed="R034" n="0273a14"/>矣。只可總喩總合。不可逐句強配。</p><p xml:id="pX21p0016c1114" cb:place="inline">△四結示追求。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0016c12"/><lb ed="R034" n="0273a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0016c1201">善男子。以是義故。一切煩惱。追求爲本。若滅追求。無
<lb ed="X" n="0016c13"/><lb ed="R034" n="0273a16"/>量煩惱。悉皆斷盡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0016c14"/><lb ed="R034" n="0273a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0016c1401">前義外有五欲。引起煩惱。而後追求造業。相繼受
<lb ed="X" n="0016c15"/><lb ed="R034" n="0273a18"/>苦。以煩惱爲本者。彼從次第生起說。此科以追求
<lb ed="X" n="0016c16"/><lb ed="R034" n="0273b01"/>爲本者。別約造業說。以是義故者。躡上一切財寶
<lb ed="X" n="0016c17"/><lb ed="R034" n="0273b02"/>追求而得之義故。一切下。謂雖煩惱在心。因追求
<lb ed="X" n="0016c18"/><lb ed="R034" n="0273b03"/>則引發。此追求又爲煩惱之本。卽惑業互相薰發
<lb ed="X" n="0016c19"/><lb ed="R034" n="0273b04"/>之謂也。若滅下。人若修行。先斷追求不造諸業。旣
<lb ed="X" n="0016c20"/><lb ed="R034" n="0273b05"/>不造業亦不薰種。故粗細煩惱。雖有無量。一念不
<lb ed="X" n="0016c21"/><lb ed="R034" n="0273b06"/>生之時。一時斷盡矣。應知生起自細而粗。修斷從
<lb ed="X" n="0016c22"/><lb ed="R034" n="0273b07"/>粗而細。</p><p xml:id="pX21p0016c2204" cb:place="inline">△五勸離引偈。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0016c23"/><lb ed="R034" n="0273b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0016c2301">然今是身。衆苦所依。諸有智者。當生厭離。如是去世
<lb ed="X" n="0016c24"/><lb ed="R034" n="0273b09"/>迦葉如來。爲諸禽獸。而說偈言。是身爲苦本。餘苦爲
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0017a" n="0017a"/>
<lb ed="X" n="0017a01"/><lb ed="R034" n="0273b10"/>枝葉。若能斷苦本。衆苦悉皆除。汝等先世業。造罪心
<lb ed="X" n="0017a02"/><lb ed="R034" n="0273b11"/>不悔。感得不可愛。雜類受苦身。若起殷重心。一念求
<lb ed="X" n="0017a03"/><lb ed="R034" n="0273b12"/>懺悔。如火焚山澤。衆罪皆銷滅。是身苦不淨。無我及
<lb ed="X" n="0017a04"/><lb ed="R034" n="0273b13"/>無常。汝等咸應當。深生厭離心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0017a05"/><lb ed="R034" n="0273b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0017a0501">然是語辭。是身指衆生自身說。衆苦所依者。謂惑
<lb ed="X" n="0017a06"/><lb ed="R034" n="0273b15"/>依身起。業依身造。苦卽身受。惑業苦三。皆依身有。
<lb ed="X" n="0017a07"/><lb ed="R034" n="0273b16"/>故爲衆苦之所依也。諸有下勸離。旣身爲苦本。當
<lb ed="X" n="0017a08"/><lb ed="R034" n="0273b17"/>生厭惡離之可也。不拘何人何類。但能離之皆爲
<lb ed="X" n="0017a09"/><lb ed="R034" n="0273b18"/>智者。故曰諸有。如是下引古證今。謂如是身爲苦
<lb ed="X" n="0017a10"/><lb ed="R034" n="0274a01"/>本。非我一佛所說。去世迦葉如來亦說。爲禽獸說
<lb ed="X" n="0017a11"/><lb ed="R034" n="0274a02"/>者。蓋佛所說法不擇其機。或鳥獸欲脫其倫。親近
<lb ed="X" n="0017a12"/><lb ed="R034" n="0274a03"/>於佛。或佛憐鳥獸佛性是同。業果有異。若彼脫倫。
<lb ed="X" n="0017a13"/><lb ed="R034" n="0274a04"/>因之說偈也。是身下標定。餘苦下釋之。餘者是身
<lb ed="X" n="0017a14"/><lb ed="R034" n="0274a05"/>之餘外者。如貧窮困。愛別離等種種諸苦。以身如
<lb ed="X" n="0017a15"/><lb ed="R034" n="0274a06"/>樹莖。餘苦卽如枝葉。此二句指示曉解之言。若能
<lb ed="X" n="0017a16"/><lb ed="R034" n="0274a07"/>下。訓導勸修之意。斷苦本者。本雖指身。斷須除業。
<lb ed="X" n="0017a17"/><lb ed="R034" n="0274a08"/>惡業不造。則苦果不生。故云衆苦悉皆除。汝等四
<lb ed="X" n="0017a18"/><lb ed="R034" n="0274a09"/>句釋明前義。汝等下。指類出本。謂由汝先世造業。
<lb ed="X" n="0017a19"/><lb ed="R034" n="0274a10"/>罪心不悔。乃爲招身之本。此釋初句之苦本也。感
<lb ed="X" n="0017a20"/><lb ed="R034" n="0274a11"/>得等二句。明因業感報。雜類卽異類禽獸。謂因汝
<lb ed="X" n="0017a21"/><lb ed="R034" n="0274a12"/>前生罪心不悔爲能感之因。受禽獸身爲酬因之
<lb ed="X" n="0017a22"/><lb ed="R034" n="0274a13"/>報。頭前尾後故不可愛。常懷恐怖是爲苦身。若起
<lb ed="X" n="0017a23"/><lb ed="R034" n="0274a14"/>下勸修。殷重心卽誠心也。一念求懺衆罪皆銷者。
<lb ed="X" n="0017a24"/><lb ed="R034" n="0274a15"/>以罪性本空。由心所造。心生則罪生。心滅則罪滅。
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0017b" n="0017b"/>
<lb ed="X" n="0017b01"/><lb ed="R034" n="0274a16"/>故一念眞心悔過。罪性當下卽滅矣。悔心如火。罪。
<lb ed="X" n="0017b02"/><lb ed="R034" n="0274a17"/>如山澤艸木。懺能銷罪。如火燒山。艸木盡矣。末四
<lb ed="X" n="0017b03"/><lb ed="R034" n="0274a18"/>句結勸。謂是身也。生死逼迫爲苦。膿血雜亂爲不
<lb ed="X" n="0017b04"/><lb ed="R034" n="0274b01"/>淨。自無主宰卽無我。生滅不停卽無常。前二句警
<lb ed="X" n="0017b05"/><lb ed="R034" n="0274b02"/>策。後二句勸離。</p><p xml:id="pX21p0017b0507" cb:place="inline">△六禽獸獲益。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0017b06"/><lb ed="R034" n="0274b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0017b0601">爾時無量諸禽獸等。聞此偈<anchor xml:id="nkr_note_add_0017b0601" n="0017b0601"/><anchor xml:id="beg0017b0601" n="0017b0601"/>已<anchor xml:id="end0017b0601"/>。於一念心至誠懺悔。
<lb ed="X" n="0017b07"/><lb ed="R034" n="0274b04"/>便捨惡道。生第四天。奉覲一生補處菩薩。聞不退法。
<lb ed="X" n="0017b08"/><lb ed="R034" n="0274b05"/>究竟涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0017b09"/><lb ed="R034" n="0274b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0017b0901">第四天。卽<name role="" type="person">兜率陀天</name>彌勒內院。奉者承侍也。覲卽
<lb ed="X" n="0017b10"/><lb ed="R034" n="0274b07"/>見也。一生補處菩薩卽是彌勒。一生者。再一下生
<lb ed="X" n="0017b11"/><lb ed="R034" n="0274b08"/>人間。卽能成佛。補處者。補卽候補。處卽佛位。現居
<lb ed="X" n="0017b12"/><lb ed="R034" n="0274b09"/>菩薩之位。以當來下生始能成佛。故以菩薩稱之。
<lb ed="X" n="0017b13"/><lb ed="R034" n="0274b10"/>此言禽獸聞偈。至誠懺悔。便捨禽獸惡道之身。得
<lb ed="X" n="0017b14"/><lb ed="R034" n="0274b11"/>生彼天者。以其罪性本空。業果如夢。但一念心空。
<lb ed="X" n="0017b15"/><lb ed="R034" n="0274b12"/>當下卽滅。志與道合。故生彼天。又聞彌勒菩薩說
<lb ed="X" n="0017b16"/><lb ed="R034" n="0274b13"/>不退轉法。聞卽聞慧。義含思修。至於究竟涅槃。是
<lb ed="X" n="0017b17"/><lb ed="R034" n="0274b14"/>當成佛果也。夫眞源本淨。惑業全空。由念起以迷
<lb ed="X" n="0017b18"/><lb ed="R034" n="0274b15"/>心。逐迷心而造業。隨限量則六道分然。悟眞心則
<lb ed="X" n="0017b19"/><lb ed="R034" n="0274b16"/>空明闊徹。人中無信。億劫輪迴。鳥獸傾誠。片言成
<lb ed="X" n="0017b20"/><lb ed="R034" n="0274b17"/>道。且佛法難聞。人身難得。今旣幸得人身。復聞如
<lb ed="X" n="0017b21"/><lb ed="R034" n="0274b18"/>來大敎。若迷心不開。堅執不入。罪心不懺。妙觀不
<lb ed="X" n="0017b22"/><lb ed="R034" n="0275a01"/>修。自心忖量。人道何貴。可謂甘心苦趣。束守死門
<lb ed="X" n="0017b23"/><lb ed="R034" n="0275a02"/>無救無歸。可悲可痛。裴公云。人而不爲。吾末如之
<lb ed="X" n="0017b24"/><lb ed="R034" n="0275a03"/>何也<anchor xml:id="nkr_note_add_0017b2401" n="0017b2401"/><anchor xml:id="beg0017b2401" n="0017b2401"/>已<anchor xml:id="end0017b2401"/>矣。</p><p xml:id="pX21p0017b2405" cb:place="inline">△七結勸成道。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0017c" n="0017c"/>
<lb ed="X" n="0017c01"/><lb ed="R034" n="0275a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0017c0101">善男子。以是因緣。今此苦身。猶如舍宅。一切煩惱。卽
<lb ed="X" n="0017c02"/><lb ed="R034" n="0275a05"/>爲宅主。是故淨信善男子等。發菩提心。出家入道。必
<lb ed="X" n="0017c03"/><lb ed="R034" n="0275a06"/>得解脫一切衆苦。皆當成就阿耨多羅三藐三菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0017c04"/><lb ed="R034" n="0275a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0017c0401">以是因緣者。指前鳥獸始終之因緣。應知此句。義
<lb ed="X" n="0017c05"/><lb ed="R034" n="0275a08"/>含佛性本具。罪性本空。所以一念心空。罪性卽是
<lb ed="X" n="0017c06"/><lb ed="R034" n="0275a09"/>佛性。以卽心是佛。故至究竟涅槃也。今此下勸勉。
<lb ed="X" n="0017c07"/><lb ed="R034" n="0275a10"/>先合前喩。現今所具苦身。猶如喩中所造舍宅。一
<lb ed="X" n="0017c08"/><lb ed="R034" n="0275a11"/>切大小煩惱。卽爲造宅之主。意謂舍宅本無。由宅
<lb ed="X" n="0017c09"/><lb ed="R034" n="0275a12"/>主營造而有。義合人身苦果本無。由煩惱起業而
<lb ed="X" n="0017c10"/><lb ed="R034" n="0275a13"/>成。是故下承上勸修。男子言善。言淨信者。以非善
<lb ed="X" n="0017c11"/><lb ed="R034" n="0275a14"/>不能信道。非信不能成善。信之不淨猶致多疑。信
<lb ed="X" n="0017c12"/><lb ed="R034" n="0275a15"/>之淨者。則深忍樂欲。發心出家。爲入道之資。旣得
<lb ed="X" n="0017c13"/><lb ed="R034" n="0275a16"/>入道。必能脫苦。成就菩提則不難矣。故云皆當等。</p>
<lb ed="X" n="0017c14"/><lb ed="R034" n="0275a17"/><p xml:id="pX21p0017c1401">△八以偈重頌。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0017c15"/><lb ed="R034" n="0275a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0017c1501">爾時如來重說偈。言出家菩薩恒觀察。舍宅所生諸
<lb ed="X" n="0017c16"/><lb ed="R034" n="0275b01"/>煩惱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0017c17"/><lb ed="R034" n="0275b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0017c1701">此標立喩本也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0017c18"/><lb ed="R034" n="0275b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0017c1801">如有一人造舍宅。種種珍寶以嚴飾。自念壯麗無能
<lb ed="X" n="0017c19"/><lb ed="R034" n="0275b04"/>比。不屬他人唯我有。工巧所修最殊妙。世間舍宅無
<lb ed="X" n="0017c20"/><lb ed="R034" n="0275b05"/>能及。如是分別生執著。以我我所爲根本。八萬四千
<lb ed="X" n="0017c21"/><lb ed="R034" n="0275b06"/>諸煩惱。充滿舍宅以爲災。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0017c22"/><lb ed="R034" n="0275b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0017c2201">此正頌譬喩。前九句與長行全同。唯第十句以爲
<lb ed="X" n="0017c23"/><lb ed="R034" n="0275b08"/>災三字長行無。頌中欲七字成句加之。災者病也。
<lb ed="X" n="0017c24"/><lb ed="R034" n="0275b09"/>卽長行執著諸煩惱等是也。今不言煩惱而言災
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0018a" n="0018a"/>
<lb ed="X" n="0018a01"/><lb ed="R034" n="0275b10"/>者。謂法性眞體淸淨本然。忽起無明轉生煩惱。發
<lb ed="X" n="0018a02"/><lb ed="R034" n="0275b11"/>業受報。煩心勞身。卽法性眞體之災病耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0018a03"/><lb ed="R034" n="0275b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0018a0301">世間一切諸男女。六親眷屬皆圓滿。以是因緣生衆
<lb ed="X" n="0018a04"/><lb ed="R034" n="0275b13"/>苦。所謂生老及病死。憂悲苦惱常隨逐。如影隨形不
<lb ed="X" n="0018a05"/><lb ed="R034" n="0275b14"/>蹔離。諸苦所因貪欲生。若斷追求盡諸苦。是身能爲
<lb ed="X" n="0018a06"/><lb ed="R034" n="0275b15"/>諸若本。勤修厭離趣菩提。三界身心如舍宅。煩惱宅
<lb ed="X" n="0018a07"/><lb ed="R034" n="0275b16"/>主居其中。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0018a08"/><lb ed="R034" n="0275b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0018a0801">此頌法合。男女泛說有情衆生。及六親眷屬之身。
<lb ed="X" n="0018a09"/><lb ed="R034" n="0275b18"/>合前舍宅也。<note place="inline">六親有三種。一自<anchor xml:id="nkr_note_add_0018a0901" n="0018a0901"/><anchor xml:id="beg0018a0901" n="0018a0901"/>己<anchor xml:id="end0018a0901"/>六親。卽父母兄弟姊妹。二父六親。卽伯叔兄弟子孫。
<lb ed="X" n="0018a10"/><lb ed="R034" n="0276a01"/>三母六親。卽姑姨兄弟兒孫。通爲六親</note>因緣生苦等者。或因自身功
<lb ed="X" n="0018a11"/><lb ed="R034" n="0276a02"/>名富貴。或爲六親恩愛牽連。以此因緣故生衆苦。
<lb ed="X" n="0018a12"/><lb ed="R034" n="0276a03"/>所謂下出苦相也。以生等八苦人不能免。故云常
<lb ed="X" n="0018a13"/><lb ed="R034" n="0276a04"/>隨逐。如影下喩明身及六親如形。衆苦如影。然形
<lb ed="X" n="0018a14"/><lb ed="R034" n="0276a05"/>影旣不蹔離。喩苦身亦不能蹔脫矣。諸苦下明苦
<lb ed="X" n="0018a15"/><lb ed="R034" n="0276a06"/>本。以現世諸苦推究所因。皆前生貪欲所生也。貪
<lb ed="X" n="0018a16"/><lb ed="R034" n="0276a07"/>欲有二種。一貪婬欲。爲受身之本。法華云。諸苦所
<lb ed="X" n="0018a17"/><lb ed="R034" n="0276a08"/>因。貪欲爲本。又經云。一切衆生皆由婬欲而正性
<lb ed="X" n="0018a18"/><lb ed="R034" n="0276a09"/>命是也。二者貪五欲。經云。衆生以五欲財利故。現
<lb ed="X" n="0018a19"/><lb ed="R034" n="0276a10"/>受衆苦。後受地獄餓鬼畜生之苦。若生天上。及在
<lb ed="X" n="0018a20"/><lb ed="R034" n="0276a11"/>人間。貧窮困苦。愛別離苦。怨憎會苦。如是等種種
<lb ed="X" n="0018a21"/><lb ed="R034" n="0276a12"/>諸苦。衆生沒在其中。若斷下勸修。謂若斷追求。不
<lb ed="X" n="0018a22"/><lb ed="R034" n="0276a13"/>造諸業。則粗惑先盡。細惑亦銷。不作苦因。諸苦自
<lb ed="X" n="0018a23"/><lb ed="R034" n="0276a14"/>盡矣。是身下指苦再勸。苦本者。爲造苦因之本。亦
<lb ed="X" n="0018a24"/><lb ed="R034" n="0276a15"/>爲受苦之本。勤修厭離四字。似語倒轉換可也。必
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0018b" n="0018b"/>
<lb ed="X" n="0018b01"/><lb ed="R034" n="0276a16"/>先厭而後修之也。末二句合喩。謂三界內凡夫。身
<lb ed="X" n="0018b02"/><lb ed="R034" n="0276a17"/>心如喩中舍宅。此句以法合喩。下句却是將喩合
<lb ed="X" n="0018b03"/><lb ed="R034" n="0276a18"/>法。言喩中宅主。因造舍宅起諸煩惱。而具煩惱之
<lb ed="X" n="0018b04"/><lb ed="R034" n="0276b01"/>宅主居住其中。意謂宅主因宅生惱。不離宅中而
<lb ed="X" n="0018b05"/><lb ed="R034" n="0276b02"/>戀宅。如界內凡夫。因身受苦。猶不離身而戀身。以
<lb ed="X" n="0018b06"/><lb ed="R034" n="0276b03"/>法喩互顯。合明大義<note place="inline">三界一句之心字是帶語。以上諸喩。皆以舍宅喩身。心卽
<lb ed="X" n="0018b07"/><lb ed="R034" n="0276b04"/>賴耶識。喩宅主。今云身心舍宅者。譯經者欲七字成句。兼帶言之。其所取者在身。不在心。以下句煩惱
<lb ed="X" n="0018b08"/><lb ed="R034" n="0276b05"/>卽心之差別。喩宅主。學者應知。不必強辯</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0018b09"/><lb ed="R034" n="0276b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0018b0901">汝等應發菩提心。捨離凡夫出三界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0018b10"/><lb ed="R034" n="0276b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0018b1001">此二句結勸成道也。上句勸發心。下句勸出界。謂
<lb ed="X" n="0018b11"/><lb ed="R034" n="0276b08"/>旣能發菩提心。必修無漏道。方得捨凡夫果報。永
<lb ed="X" n="0018b12"/><lb ed="R034" n="0276b09"/>出三界。得證菩提矣應。發。捨離。及出。皆勸詞也。</p><p xml:id="pX21p0018b1219" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0018b13"/><lb ed="R034" n="0276b10"/>七癡子違父喩七。一標喩長者大富。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0018b14"/><lb ed="R034" n="0276b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0018b1401">復次善男子。出家菩薩常觀在家。猶如大國有一長
<lb ed="X" n="0018b15"/><lb ed="R034" n="0276b12"/>者。其家豪富。財寶無量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0018b16"/><lb ed="R034" n="0276b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0018b1601">出家下擧喩本。猶如下擧喩。大國喩凡聖同居土。
<lb ed="X" n="0018b17"/><lb ed="R034" n="0276b14"/><note place="inline">佛有四土。且約同居</note>長者喩佛。<note place="inline">佛具三身。且約化身</note>其家下二句喩佛
<lb ed="X" n="0018b18"/><lb ed="R034" n="0276b15"/>富有萬德。法財無量。</p><p xml:id="pX21p0018b1809" cb:place="inline">△二父子相襲行善。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0018b19"/><lb ed="R034" n="0276b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0018b1901">於多劫中。父子因緣。相襲不斷。修諸善行。名稱遠聞。
<lb ed="X" n="0018b20"/><lb ed="R034" n="0276b17"/>是大長者。所有財寶。皆分爲四。一分財寶常求息利。
<lb ed="X" n="0018b21"/><lb ed="R034" n="0276b18"/>以贍家業。一分財寶。以充隨日供給所須。一分財寶。
<lb ed="X" n="0018b22"/><lb ed="R034" n="0277a01"/>惠施獨孤以修當福。一分財寶。拯濟宗親。往來賓旅。
<lb ed="X" n="0018b23"/><lb ed="R034" n="0277a02"/>如是四分曾無斷絕。父子相承。爲世家業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0018b24"/><lb ed="R034" n="0277a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0018b2401">喩中多劫者。從祖上以來久遠之謂。父子言因緣
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0018c" n="0018c"/>
<lb ed="X" n="0018c01"/><lb ed="R034" n="0277a04"/>者。卽順次生子爲因。承上接續爲緣。故云相襲不
<lb ed="X" n="0018c02"/><lb ed="R034" n="0277a05"/>斷。襲者繼嗣也。喩前佛入滅。後佛補處是也。修諸
<lb ed="X" n="0018c03"/><lb ed="R034" n="0277a06"/>下。明長者盛德。因行諸善。名因德表。德藉名彰。所
<lb ed="X" n="0018c04"/><lb ed="R034" n="0277a07"/>以名稱遠聞。則見高風四達。而無處不知。而喩佛
<lb ed="X" n="0018c05"/><lb ed="R034" n="0277a08"/>權實利物。十界同尊也。是大下。明行善遠聞之實
<lb ed="X" n="0018c06"/><lb ed="R034" n="0277a09"/>行也。財寶分四者。以見長者仁慈。有公物之德。喩
<lb ed="X" n="0018c07"/><lb ed="R034" n="0277a10"/>佛大悲大智普利之德也。一分下。喩佛實智證理
<lb ed="X" n="0018c08"/><lb ed="R034" n="0277a11"/>德。佛依本覺發始覺。同長者出本求利。以始覺合
<lb ed="X" n="0018c09"/><lb ed="R034" n="0277a12"/>本覺成究竟覺。同長者收利贍養家業也。一分以
<lb ed="X" n="0018c10"/><lb ed="R034" n="0277a13"/>充隨日供給所須者。喩佛權智應物德。能以折攝
<lb ed="X" n="0018c11"/><lb ed="R034" n="0277a14"/>兩門。隨機施設。以權智爲實智之所用。以充實智
<lb ed="X" n="0018c12"/><lb ed="R034" n="0277a15"/>之所須。合長者將財寶。供給自<anchor xml:id="nkr_note_add_0018c1201" n="0018c1201"/><anchor xml:id="beg0018c1201" n="0018c1201"/>己<anchor xml:id="end0018c1201"/>所須也。一分惠
<lb ed="X" n="0018c13"/><lb ed="R034" n="0277a16"/>施孤獨者。顯長者惻隱之德。以物施人曰惠。故云
<lb ed="X" n="0018c14"/><lb ed="R034" n="0277a17"/>惠施。幼而無父曰孤。老而無子曰獨。以能濟孤獨。
<lb ed="X" n="0018c15"/><lb ed="R034" n="0277a18"/>乃仁人之心也。此與下文皆喩如來大悲設敎德。
<lb ed="X" n="0018c16"/><lb ed="R034" n="0277b01"/>敎有二種。一小敎。二大敎。此喩說小敎。內兼人天
<lb ed="X" n="0018c17"/><lb ed="R034" n="0277b02"/>戒善。如長者施財也。以人天未得無漏。小乘未發
<lb ed="X" n="0018c18"/><lb ed="R034" n="0277b03"/>大心。非佛同類。故同所濟陌路孤獨。以修當福者。
<lb ed="X" n="0018c19"/><lb ed="R034" n="0277b04"/>謂長者惠施。以修當來自<anchor xml:id="nkr_note_add_0018c1901" n="0018c1901"/><anchor xml:id="beg0018c1901" n="0018c1901"/>己<anchor xml:id="end0018c1901"/>之福。喩佛施敎雖爲
<lb ed="X" n="0018c20"/><lb ed="R034" n="0277b05"/>利他却成<anchor xml:id="nkr_note_add_0018c2001" n="0018c2001"/><anchor xml:id="beg0018c2001" n="0018c2001"/>己<anchor xml:id="end0018c2001"/>德。亦當來自<anchor xml:id="nkr_note_add_0018c2002" n="0018c2002"/><anchor xml:id="beg0018c2002" n="0018c2002"/>己<anchor xml:id="end0018c2002"/>福也。一分拯濟宗親
<lb ed="X" n="0018c21"/><lb ed="R034" n="0277b06"/>賓旅者。宗親者同一祖脉。賓旅者與<anchor xml:id="nkr_note_add_0018c2101" n="0018c2101"/><anchor xml:id="beg0018c2101" n="0018c2101"/>己<anchor xml:id="end0018c2101"/>志同。有時
<lb ed="X" n="0018c22"/><lb ed="R034" n="0277b07"/>困乏。長者有仁厚之德。拯拔周濟之。喩佛施大敎
<lb ed="X" n="0018c23"/><lb ed="R034" n="0277b08"/>令彼修證。宗親喩此方大機。賓旅喩他方菩薩。如
<lb ed="X" n="0018c24"/><lb ed="R034" n="0277b09"/>是下結爲世家。喩三世如來相繼敎化。亦出世間
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0019a" n="0019a"/>
<lb ed="X" n="0019a01"/><lb ed="R034" n="0277b10"/>之世家也。</p><p xml:id="pX21p0019a0105" cb:place="inline">△三癡子恣縱五欲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0019a02"/><lb ed="R034" n="0277b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0019a0201">後有一子。愚癡獘惡。深著五欲。恣行放逸。違父母敎。
<lb ed="X" n="0019a03"/><lb ed="R034" n="0277b12"/>不依四業。起諸舍宅。七層樓觀。倍於常制。衆寶嚴飾。
<lb ed="X" n="0019a04"/><lb ed="R034" n="0277b13"/>瑠璃爲地。寶窻交映。龍首魚形無不具足。微妙音樂。
<lb ed="X" n="0019a05"/><lb ed="R034" n="0277b14"/>晝夜不絕。受五欲樂。如<name role="" type="person">忉利天</name>。鬼神憎嫌。人天遠離。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0019a06"/><lb ed="R034" n="0277b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0019a0601">一子之愚惡者喩諸凡夫也。以愚癡則不識因果。
<lb ed="X" n="0019a07"/><lb ed="R034" n="0277b16"/>獘惡則能造諸業。由愚癡故。深著五欲。由獘惡故。
<lb ed="X" n="0019a08"/><lb ed="R034" n="0277b17"/>恣行放逸。違父母下。正顯愚癡之實也。蓋愚癡獘
<lb ed="X" n="0019a09"/><lb ed="R034" n="0277b18"/>惡。喩俱生思惑。深著五欲喩。分別見惑且。喩起惑。
<lb ed="X" n="0019a10"/><lb ed="R034" n="0278a01"/>恣行放逸。喩造諸業。違敎二句。喩不信佛言。不依
<lb ed="X" n="0019a11"/><lb ed="R034" n="0278a02"/>佛敎。四業喩佛權實二智。小大二敎也。起諸舍下。
<lb ed="X" n="0019a12"/><lb ed="R034" n="0278a03"/>正明放逸所爲之事奢侈之極矣。此乃喩諸凡夫
<lb ed="X" n="0019a13"/><lb ed="R034" n="0278a04"/>之業果也。舍宅喩身。七層樓觀喩七趣果報。<note place="inline">七趣卽地
<lb ed="X" n="0019a14"/><lb ed="R034" n="0278a05"/>獄。餓鬼。畜生。人道。天道。修羅。仙道</note>雖善惡不同。生死同也。且喩七
<lb ed="X" n="0019a15"/><lb ed="R034" n="0278a06"/>趣總報。如其衆寶嚴飾等。又喩七趣別報。至龍首
<lb ed="X" n="0019a16"/><lb ed="R034" n="0278a07"/>魚形者。顯樓閣房舍。彫刻彩畫。奇奇恠恠而無不
<lb ed="X" n="0019a17"/><lb ed="R034" n="0278a08"/>具足也。其於音樂之美。晝夜之歡。五欲之樂。誠然
<lb ed="X" n="0019a18"/><lb ed="R034" n="0278a09"/>尊貴如天。<note place="inline">問。如人天等善報。可以喩此。至於三途惡報。何樂之有。答。此但喩七趣報別。有
<lb ed="X" n="0019a19"/><lb ed="R034" n="0278a10"/>輕重不同。皆惑業所招。還自所受。豈可以苦樂爲難耶</note>鬼神等二句。顯奢侈
<lb ed="X" n="0019a20"/><lb ed="R034" n="0278a11"/>不訓之極。至於鬼神憎。人天離。喩聖凡相遠之義
<lb ed="X" n="0019a21"/><lb ed="R034" n="0278a12"/>也。然善神旣憎。凶事將至矣。此喩諸天有衰相。人
<lb ed="X" n="0019a22"/><lb ed="R034" n="0278a13"/>物有病災。皆死之先兆也。</p><p xml:id="pX21p0019a2211" cb:place="inline">△四招災焚業喪命。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0019a23"/><lb ed="R034" n="0278a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0019a2301">於是隣家忽然火起。猛焰熾盛。隨風蔓延。焚燒庫藏。
<lb ed="X" n="0019a24"/><lb ed="R034" n="0278a15"/>及諸樓臺。時長者子。見是猛火。起大瞋心。速命妻子
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0019b" n="0019b"/>
<lb ed="X" n="0019b01"/><lb ed="R034" n="0278a16"/>奴婢眷屬。入於重舍。閉樓閣門。以愚癡故。一時俱死。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0019b02"/><lb ed="R034" n="0278a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0019b0201">風火燒宅。雖七級重樓不能免死。喩無常殺鬼到
<lb ed="X" n="0019b03"/><lb ed="R034" n="0278a18"/>時。雖諸天至尊猶不能免也。良以隣家喩業。火喩
<lb ed="X" n="0019b04"/><lb ed="R034" n="0278b01"/>無常。癡子見火起。命妻子登樓不能免死。喩世間
<lb ed="X" n="0019b05"/><lb ed="R034" n="0278b02"/>人見生死逼迫。修有漏定。生禪空二天。將欲免死
<lb ed="X" n="0019b06"/><lb ed="R034" n="0278b03"/>亦不可得也。喩中子違父敎。以愚癡故所以喪命。
<lb ed="X" n="0019b07"/><lb ed="R034" n="0278b04"/>法合衆生不遵佛敎。以迷惑故而受輪迴。</p><p xml:id="pX21p0019b0717" cb:place="inline">△五佛
<lb ed="X" n="0019b08"/><lb ed="R034" n="0278b05"/>生合喩父子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0019b09"/><lb ed="R034" n="0278b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0019b0901">在家凡夫亦復如是。世間愚人如長者子。諸佛如來
<lb ed="X" n="0019b10"/><lb ed="R034" n="0278b07"/>猶如長者。不順佛敎。造作惡業。墮三惡道。受大苦惱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0019b11"/><lb ed="R034" n="0278b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0019b1101">合文最明。但唯顯三途未彰七趣。蓋佛大慈悲警
<lb ed="X" n="0019b12"/><lb ed="R034" n="0278b09"/>策世人。令人畏苦發心。雖說三途。義兼七趣。古德
<lb ed="X" n="0019b13"/><lb ed="R034" n="0278b10"/>云。從義不從文。百無一失。今從義釋也。</p><p xml:id="pX21p0019b1316" cb:place="inline">△六結勸
<lb ed="X" n="0019b14"/><lb ed="R034" n="0278b11"/>厭離成道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0019b15"/><lb ed="R034" n="0278b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0019b1501">以是因緣。出家菩薩。當觀在家如長者子。不順父母。
<lb ed="X" n="0019b16"/><lb ed="R034" n="0278b13"/>爲火所燒。妻子俱死。善男子等。應生厭離人天世樂。
<lb ed="X" n="0019b17"/><lb ed="R034" n="0278b14"/>修淸淨行當證菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0019b18"/><lb ed="R034" n="0278b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0019b1801">初句承前。以是不順佛敎。墮苦因緣故。凡出家菩
<lb ed="X" n="0019b19"/><lb ed="R034" n="0278b16"/>薩。當觀在家時。如同癡子想。深生厭離。捨人天之
<lb ed="X" n="0019b20"/><lb ed="R034" n="0278b17"/>樂。修行證果。不負出家之志也。</p><p xml:id="pX21p0019b2013" cb:place="inline">△七以偈重頌。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0019b21"/><lb ed="R034" n="0278b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0019b2101">爾時如來重說偈言。出家菩薩觀在家。猶如長者生
<lb ed="X" n="0019b22"/><lb ed="R034" n="0279a01"/>愚子。其家富有諸財寶。久遠相承無闕乏。先世家業
<lb ed="X" n="0019b23"/><lb ed="R034" n="0279a02"/>傳子孫。一切資產爲四分。常修勝行無過惡。名稱徧
<lb ed="X" n="0019b24"/><lb ed="R034" n="0279a03"/>滿諸國土。金銀珍寶數無邊。出入息利徧他國。慈悲
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0019c" n="0019c"/>
<lb ed="X" n="0019c01"/><lb ed="R034" n="0279a04"/>喜捨心無倦。惠施孤貧常不絕。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0019c02"/><lb ed="R034" n="0279a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0019c0201">初二句標擧法喩。次十句頌父子相襲行善。資產
<lb ed="X" n="0019c03"/><lb ed="R034" n="0279a06"/>爲四分者准長行。喩佛權實二智。小大二乘。出入
<lb ed="X" n="0019c04"/><lb ed="R034" n="0279a07"/>息利者。謂出則取利。入則息利。喩佛以利他之功。
<lb ed="X" n="0019c05"/><lb ed="R034" n="0279a08"/>成<anchor xml:id="nkr_note_add_0019c0501" n="0019c0501"/><anchor xml:id="beg0019c0501" n="0019c0501"/>己<anchor xml:id="end0019c0501"/>之德。卽是息利。徧他國者。喩佛法利周徧十
<lb ed="X" n="0019c06"/><lb ed="R034" n="0279a09"/>方也。慈悲下。長者四無量心。惠施孤貧常無斷絕。
<lb ed="X" n="0019c07"/><lb ed="R034" n="0279a10"/>喩佛之四心。盡未來際。法施無量也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0019c08"/><lb ed="R034" n="0279a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0019c0801">長者最後生一子。愚癡不孝無智慧。年齒<anchor xml:id="nkr_note_add_0019c0801" n="0019c0801"/><anchor xml:id="beg0019c0801" n="0019c0801"/>已<anchor xml:id="end0019c0801"/>邁筋力
<lb ed="X" n="0019c09"/><lb ed="R034" n="0279a12"/>衰。家財內外皆付子。子違父命行放逸。四業不紹墮
<lb ed="X" n="0019c10"/><lb ed="R034" n="0279a13"/>於家。造立七層珍寶樓。用紺瑠璃作窻牗。歌吹管絃
<lb ed="X" n="0019c11"/><lb ed="R034" n="0279a14"/>曾不歇。常以不善師於心。受五欲樂如天宮。一切龍
<lb ed="X" n="0019c12"/><lb ed="R034" n="0279a15"/>神皆遠離。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0019c13"/><lb ed="R034" n="0279a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0019c1301">此頌癡子恣縱五欲也。癡子旣言最後生者。足知
<lb ed="X" n="0019c14"/><lb ed="R034" n="0279a17"/>以前更有肖子。而肖子喩受道之機。卽菩薩等。今
<lb ed="X" n="0019c15"/><lb ed="R034" n="0279a18"/>癡子不孝無慧。喩凡夫愚癡不解佛旨。良以衆生
<lb ed="X" n="0019c16"/><lb ed="R034" n="0279b01"/>之癡猶彼癡子之癡也。年齒下。喩佛智斷二德。法
<lb ed="X" n="0019c17"/><lb ed="R034" n="0279b02"/>華以年高學廣喩佛智德。衰邁根純喩佛斷德。今
<lb ed="X" n="0019c18"/><lb ed="R034" n="0279b03"/>經亦然。故喩智斷二德。家財付子者。喩佛說敎。遺
<lb ed="X" n="0019c19"/><lb ed="R034" n="0279b04"/>與衆生也。子違父命。喩衆生不遵佛敎也。行放逸
<lb ed="X" n="0019c20"/><lb ed="R034" n="0279b05"/>者。喩衆生不懼因果也。四業下皆准長行。不善師
<lb ed="X" n="0019c21"/><lb ed="R034" n="0279b06"/>心者。師者法也。謂心之所用皆是惡法。故云不善。
<lb ed="X" n="0019c22"/><lb ed="R034" n="0279b07"/>又師者軍旅也。喩衆生煩惱衆惑攻心。如軍旅之
<lb ed="X" n="0019c23"/><lb ed="R034" n="0279b08"/>交戰也。五欲等皆准長行<note place="inline">師字或施字之誤</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0019c24"/><lb ed="R034" n="0279b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0019c2401">隣家欻然災火起。猛<g ref="#CB08504">𦦨</g>隨風難可禁。庫藏珍財及妻
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0020a" n="0020a"/>
<lb ed="X" n="0020a01"/><lb ed="R034" n="0279b10"/>子。層樓舍宅悉焚燒。積惡招殃遂滅身。妻子眷屬同
<lb ed="X" n="0020a02"/><lb ed="R034" n="0279b11"/>殞歿。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0020a03"/><lb ed="R034" n="0279b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0020a0301">此頌招災焚業喪命也。雖隣家之延火。實積惡之
<lb ed="X" n="0020a04"/><lb ed="R034" n="0279b13"/>所招也。儒典云。積不善之家。必有餘殃。殞殃卽死
<lb ed="X" n="0020a05"/><lb ed="R034" n="0279b14"/>也。妻子皆死者。餘殃也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0020a06"/><lb ed="R034" n="0279b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0020a0601">三世諸佛如長者。一切凡夫是愚子。不修正道起邪
<lb ed="X" n="0020a07"/><lb ed="R034" n="0279b16"/>心。命終墮在諸惡趣。長劫獨受焚燒苦。如是展轉無
<lb ed="X" n="0020a08"/><lb ed="R034" n="0279b17"/>盡期。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0020a09"/><lb ed="R034" n="0279b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0020a0901">此頌生佛合喩父子也。焚燒苦者。謂惡業感報。三
<lb ed="X" n="0020a10"/><lb ed="R034" n="0280a01"/>途苦逼。皆如焚燒。如是下。旣曰展轉。義兼七趣。七
<lb ed="X" n="0020a11"/><lb ed="R034" n="0280a02"/>趣輪迴卽展轉也。然三途兼七。長行有辯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0020a12"/><lb ed="R034" n="0280a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0020a1201">在家佛子汝當知。不貪世樂勤修證。厭世出家修梵
<lb ed="X" n="0020a13"/><lb ed="R034" n="0280a04"/>行。山林寂靜離諸緣。爲報四恩修世德。當於三界爲
<lb ed="X" n="0020a14"/><lb ed="R034" n="0280a05"/>法王。盡未來際度衆生。作不請友常說法。永截愛流
<lb ed="X" n="0020a15"/><lb ed="R034" n="0280a06"/>超彼岸。住於淸淨涅槃城。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0020a16"/><lb ed="R034" n="0280a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0020a1601">此頌結觀厭離成道也。初句呼召訓曉。次句戒貪
<lb ed="X" n="0020a17"/><lb ed="R034" n="0280a08"/>勸修。三四二句。修行必欲山林者。以外離喧雜。妄
<lb ed="X" n="0020a18"/><lb ed="R034" n="0280a09"/>塵不入。則必妄心。易銷矣。諸緣卽是五塵。以塵爲
<lb ed="X" n="0020a19"/><lb ed="R034" n="0280a10"/>助發。能引妄心故勸若欲修行。必要離緣始得。修
<lb ed="X" n="0020a20"/><lb ed="R034" n="0280a11"/>勝德者。卽如前章作無相觀是也。爲報四恩者。當
<lb ed="X" n="0020a21"/><lb ed="R034" n="0280a12"/>重看。以智光爲聞四恩。請佛重說。故佛以多喩。勸
<lb ed="X" n="0020a22"/><lb ed="R034" n="0280a13"/>令出家修道可以報之。以滿智光之本願也。爲法
<lb ed="X" n="0020a23"/><lb ed="R034" n="0280a14"/>王者卽是成佛。作不請友者。卽是承願度生。不待
<lb ed="X" n="0020a24"/><lb ed="R034" n="0280a15"/>請而自至也。常說法者。悲心之感發也。而世人所
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0020b" n="0020b"/>
<lb ed="X" n="0020b01"/><lb ed="R034" n="0280a16"/>不見者。業力自障也。愛流卽是見思無明。彼岸卽
<lb ed="X" n="0020b02"/><lb ed="R034" n="0280a17"/>是涅槃。截者斷也。住者居也。謂旣斷見思無明。則
<lb ed="X" n="0020b03"/><lb ed="R034" n="0280a18"/>住涅槃彼岸矣。然涅槃喩城者。城乃防非禦敵。涅
<lb ed="X" n="0020b04"/><lb ed="R034" n="0280b01"/>槃亦然。防五住之非。禦二死之敵也。涅槃言淸淨
<lb ed="X" n="0020b05"/><lb ed="R034" n="0280b02"/>者。揀二乘涅槃。細惑未盡不名淸淨。此佛之涅槃
<lb ed="X" n="0020b06"/><lb ed="R034" n="0280b03"/>故名淸淨也。良以佛勸出家修道。必證法王者。自
<lb ed="X" n="0020b07"/><lb ed="R034" n="0280b04"/>不負出家<anchor xml:id="nkr_note_add_0020b0701" n="0020b0701"/><anchor xml:id="beg0020b0701" n="0020b0701"/>己<anchor xml:id="end0020b0701"/>利之志。又盡未來際度化衆生。作不
<lb ed="X" n="0020b08"/><lb ed="R034" n="0280b05"/>請友。復滿利他之願。而如是自他兩利之功。不辜
<lb ed="X" n="0020b09"/><lb ed="R034" n="0280b06"/>佛敎。不負<anchor xml:id="nkr_note_add_0020b0901" n="0020b0901"/><anchor xml:id="beg0020b0901" n="0020b0901"/>己<anchor xml:id="end0020b0901"/>靈。可謂眞報四恩者也。</p><p xml:id="pX21p0020b0915" cb:place="inline">△八童女作
<lb ed="X" n="0020b10"/><lb ed="R034" n="0280b07"/>夢喩八。初標擧法喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0020b11"/><lb ed="R034" n="0280b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0020b1101">復次善男子。出家菩薩。觀於世間一切舍宅。猶如大
<lb ed="X" n="0020b12"/><lb ed="R034" n="0280b09"/>夢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0020b13"/><lb ed="R034" n="0280b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0020b1301">△二合家歡樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0020b14"/><lb ed="R034" n="0280b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0020b1401">譬如長者有一童女。年始十五。端正殊妙。爾時父母
<lb ed="X" n="0020b15"/><lb ed="R034" n="0280b12"/>處三層樓。將其愛女受諸歡樂。於夜分中。母女同宿。
<lb ed="X" n="0020b16"/><lb ed="R034" n="0280b13"/>在一寶牀。而共安寢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0020b17"/><lb ed="R034" n="0280b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0020b1701">長者等事出假設。故以爲喩。但比三界娛樂凡夫。
<lb ed="X" n="0020b18"/><lb ed="R034" n="0280b15"/>其五欲之歡。合家之樂。大槩如此。不必又將長者
<lb ed="X" n="0020b19"/><lb ed="R034" n="0280b16"/>喩佛。</p><p xml:id="pX21p0020b1903" cb:place="inline">△三夢娉生子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0020b20"/><lb ed="R034" n="0280b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0020b2001">於是童女。夢見父母娉與夫家。經歷多年。遂生一子。
<lb ed="X" n="0020b21"/><lb ed="R034" n="0280b18"/>端正殊妙。有聰慧相。日漸恩養。能自行步。處在高樓。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0020b22"/><lb ed="R034" n="0281a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0020b2201">夢事雖虗幻之境。然亦獨頭意識所現影像。當體
<lb ed="X" n="0020b23"/><lb ed="R034" n="0281a02"/>無實。妄生分別。良以童女夢中嫁夫生子。喩盡世
<lb ed="X" n="0020b24"/><lb ed="R034" n="0281a03"/>間人倫之道也。然子有殊妙之相。聰明之資。其母
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0020c" n="0020c"/>
<lb ed="X" n="0020c01"/><lb ed="R034" n="0281a04"/>必愛。此又喩盡世間恩愛也。能自行步處在高樓。
<lb ed="X" n="0020c02"/><lb ed="R034" n="0281a05"/>又喩盡世間名高顯達之者。</p><p xml:id="pX21p0020c0212" cb:place="inline">△四子墮虎食。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0020c03"/><lb ed="R034" n="0281a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0020c0301">因危墮落。未至於地。見有餓虎接而食之。是時童女
<lb ed="X" n="0020c04"/><lb ed="R034" n="0281a07"/>倍復驚怖。擧聲號哭。遂便夢覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0020c05"/><lb ed="R034" n="0281a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0020c0501">因危墮落者。危謂高危。喩人間雖貴。天上雖高。然
<lb ed="X" n="0020c06"/><lb ed="R034" n="0281a09"/>報盡還來墮落諸趣也。餓虎喩琰魔王。可知一切
<lb ed="X" n="0020c07"/><lb ed="R034" n="0281a10"/>有漏之福。縱至非想之定。猶不免鐵面老子之手
<lb ed="X" n="0020c08"/><lb ed="R034" n="0281a11"/>也。其夢中驚怖號哭。又喩盡世間恩愛別離之苦
<lb ed="X" n="0020c09"/><lb ed="R034" n="0281a12"/>也。夢覺者。喩大智慧人忽然<g ref="#CB17674">𢜫</g>悟。方覺萬法唯心。
<lb ed="X" n="0020c10"/><lb ed="R034" n="0281a13"/>生死是幻也。</p><p xml:id="pX21p0020c1006" cb:place="inline">△五夢覺知羞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0020c11"/><lb ed="R034" n="0281a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0020c1101">爾時父母。問其女言。以何因緣。忽然驚怖。時女羞耻
<lb ed="X" n="0020c12"/><lb ed="R034" n="0281a15"/>不肯說之。其母慇懃竊問其故。時女爲母密說如上
<lb ed="X" n="0020c13"/><lb ed="R034" n="0281a16"/>所夢之事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0020c14"/><lb ed="R034" n="0281a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0020c1401">父母問女。如世間未悟之人。問<anchor xml:id="nkr_note_add_0020c1401" n="0020c1401"/><anchor xml:id="beg0020c1401" n="0020c1401"/>已<anchor xml:id="end0020c1401"/>悟之人。云何便
<lb ed="X" n="0020c15"/><lb ed="R034" n="0281a18"/>悟。然彼悟人。有口道不出。何也。蓋此一著。如人飮
<lb ed="X" n="0020c16"/><lb ed="R034" n="0281b01"/>水。冷煖自知。古德云。到這裏三世諸佛口掛壁上。
<lb ed="X" n="0020c17"/><lb ed="R034" n="0281b02"/>歷代祖師望風截舌。密說者。如善知識或機緣語
<lb ed="X" n="0020c18"/><lb ed="R034" n="0281b03"/>句。或棒或喝。就中一點消息。畢竟向人吐露不出。
<lb ed="X" n="0020c19"/><lb ed="R034" n="0281b04"/>便是如來無非因緣譬喩方便開示。其自覺聖智
<lb ed="X" n="0020c20"/><lb ed="R034" n="0281b05"/>亦不能道。如彼童女。雖密說夢。必不能得夢中之
<lb ed="X" n="0020c21"/><lb ed="R034" n="0281b06"/>事。良以夢事顚倒。醒後所以羞耻。喩生死顚倒。悟
<lb ed="X" n="0020c22"/><lb ed="R034" n="0281b07"/>後反成大笑矣。</p><p xml:id="pX21p0020c2207" cb:place="inline">△六以法合喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0020c23"/><lb ed="R034" n="0281b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0020c2301">善男子。世間生死有爲舍宅。長處輪迴。未得眞覺。爾
<lb ed="X" n="0020c24"/><lb ed="R034" n="0281b09"/>所分位。恒處夢中。生老病死。三界舍宅。如彼童女。處
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0021a" n="0021a"/>
<lb ed="X" n="0021a01"/><lb ed="R034" n="0281b10"/>於夢中。虗妄分別亦復如是。琰魔鬼使忽然而至。如
<lb ed="X" n="0021a02"/><lb ed="R034" n="0281b11"/>彼餓虎。於虗空中接彼嬰孩而噉食之。一切衆生念
<lb ed="X" n="0021a03"/><lb ed="R034" n="0281b12"/>念無常。老病死苦亦復如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0021a04"/><lb ed="R034" n="0281b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0021a0401">世間該盡三界依報。生死且約六凡分段。有爲卽
<lb ed="X" n="0021a05"/><lb ed="R034" n="0281b14"/>有情。舍宅卽衆生身。長處卽是不離。輪迴卽是生
<lb ed="X" n="0021a06"/><lb ed="R034" n="0281b15"/>死。眞覺卽是本覺。未得卽是迷惑。爾所是指辭。分
<lb ed="X" n="0021a07"/><lb ed="R034" n="0281b16"/>位卽六道果報。如人有人之分位。天等亦然。其恒
<lb ed="X" n="0021a08"/><lb ed="R034" n="0281b17"/>處分位。如在夢中也。良以衆生眞如本覺。動靜之
<lb ed="X" n="0021a09"/><lb ed="R034" n="0281b18"/>間未嘗離却片時。而任運不覺徒受生死。實爲世
<lb ed="X" n="0021a10"/><lb ed="R034" n="0282a01"/>尊大可憐愍之事。所以種種譬喩曉訓於人也。生
<lb ed="X" n="0021a11"/><lb ed="R034" n="0282a02"/>老下。正合喩中童女。故云虗妄分別亦復如是。以
<lb ed="X" n="0021a12"/><lb ed="R034" n="0282a03"/>上通合夢中娉夫生子喜樂之事也。琰魔下。合餓
<lb ed="X" n="0021a13"/><lb ed="R034" n="0282a04"/>虎食子也。琰魔卽是閻羅。鬼使卽是追魂取命者。
<lb ed="X" n="0021a14"/><lb ed="R034" n="0282a05"/>生死不保朝暮。故云忽然而至。如彼下。又提喩帖
<lb ed="X" n="0021a15"/><lb ed="R034" n="0282a06"/>合。一切下。復以法合。念念無常卽是行陰遷流。催
<lb ed="X" n="0021a16"/><lb ed="R034" n="0282a07"/>逼不由自<anchor xml:id="nkr_note_add_0021a1601" n="0021a1601"/><anchor xml:id="beg0021a1601" n="0021a1601"/>己<anchor xml:id="end0021a1601"/>。而無常殺鬼忽至。不順人情。不懼權
<lb ed="X" n="0021a17"/><lb ed="R034" n="0282a08"/>勢。不受財賄。亦不能推託。嗚呼。只得隨他去也。到
<lb ed="X" n="0021a18"/><lb ed="R034" n="0282a09"/>此慈親孝子不能相救。功名富貴盡非<anchor xml:id="nkr_note_add_0021a1801" n="0021a1801"/><anchor xml:id="beg0021a1801" n="0021a1801"/>己<anchor xml:id="end0021a1801"/>有。可謂
<lb ed="X" n="0021a19"/><lb ed="R034" n="0282a10"/>萬般將不去。唯有業隨身。何異餓虎食子。故云老
<lb ed="X" n="0021a20"/><lb ed="R034" n="0282a11"/>病死苦亦復如是。</p><p xml:id="pX21p0021a2008" cb:place="inline">△七結勸修道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0021a21"/><lb ed="R034" n="0282a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0021a2101">誰有智者愛樂此身。以是因緣。觀於生死。長夜夢中。
<lb ed="X" n="0021a22"/><lb ed="R034" n="0282a13"/>發菩提心。厭離世間。當得如來常住妙果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0021a23"/><lb ed="R034" n="0282a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0021a2301">誰有二句言活意決。正顯愚者愛身。智者厭身。而
<lb ed="X" n="0021a24"/><lb ed="R034" n="0282a15"/>厭身者必求出離。愛身者必受纏縛。纏縛者永墮
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0021b" n="0021b"/>
<lb ed="X" n="0021b01"/><lb ed="R034" n="0282a16"/>生死。出離者必證佛道。以是智者不愛因緣。故觀
<lb ed="X" n="0021b02"/><lb ed="R034" n="0282a17"/>察生死無明如同長夜。諸事無常猶如夢中。發菩
<lb ed="X" n="0021b03"/><lb ed="R034" n="0282a18"/>提心下。正結勸修道。</p><p xml:id="pX21p0021b0309" cb:place="inline">△八以偈重頌。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0021b04"/><lb ed="R034" n="0282b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0021b0401">爾時如來重說偈言。佛子至求無上道。當觀舍宅如
<lb ed="X" n="0021b05"/><lb ed="R034" n="0282b02"/>夢中。譬如富貴大長者。有一童女妙端嚴。隨其父母
<lb ed="X" n="0021b06"/><lb ed="R034" n="0282b03"/>上高樓。觀視遊從甚歡樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0021b07"/><lb ed="R034" n="0282b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0021b0701">初二句標擧法喩。次四句頌合家歡樂。喩盡世間
<lb ed="X" n="0021b08"/><lb ed="R034" n="0282b05"/>父子之情。富貴之樂。不過如此。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0021b09"/><lb ed="R034" n="0282b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0021b0901">女向樓中作是夢。分明夢見適他人。後於夫家誕一
<lb ed="X" n="0021b10"/><lb ed="R034" n="0282b07"/>子。其母愛念心憐愍。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0021b11"/><lb ed="R034" n="0282b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0021b1101">此頌夢娉生子也。適者嫁也。誕者生也。餘准長行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0021b12"/><lb ed="R034" n="0282b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0021b1201">子上高樓躭喜樂。因危墜墮於虎口。遂乃失聲從夢
<lb ed="X" n="0021b13"/><lb ed="R034" n="0282b10"/>覺。方知夢想本非眞。無明闇障如長夜。未成正覺知
<lb ed="X" n="0021b14"/><lb ed="R034" n="0282b11"/>夢中。生死世間常不實。妄想分別亦如是。唯有四智
<lb ed="X" n="0021b15"/><lb ed="R034" n="0282b12"/>大圓明。破闇稱爲眞妙覺。無常念念如餓虎。有爲虗
<lb ed="X" n="0021b16"/><lb ed="R034" n="0282b13"/>假難久停。宿鳥平旦各分飛。命盡別離亦如是。往來
<lb ed="X" n="0021b17"/><lb ed="R034" n="0282b14"/>任業受諸報。父母恩情不相識。哀哉凡夫生死身。輪
<lb ed="X" n="0021b18"/><lb ed="R034" n="0282b15"/>轉三塗長受苦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0021b19"/><lb ed="R034" n="0282b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0021b1901">初二句頌子墮虎食。次二句頌夢覺知羞。無明下
<lb ed="X" n="0021b20"/><lb ed="R034" n="0282b17"/>頌法合之文。未成下三句。不惟凡夫分段生死不
<lb ed="X" n="0021b21"/><lb ed="R034" n="0282b18"/>實如夢。便是二乘權敎之果如止化城。法華云。無
<lb ed="X" n="0021b22"/><lb ed="R034" n="0283a01"/>有餘乘若二若三。皆如夢中也。唯有下二句。當文
<lb ed="X" n="0021b23"/><lb ed="R034" n="0283a02"/>外加徵。如云二乘權果猶夢未實。然實證者其誰
<lb ed="X" n="0021b24"/><lb ed="R034" n="0283a03"/>乎。曰。唯有四智等。四智者。卽轉八識心品所成者。
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0021c" n="0021c"/>
<lb ed="X" n="0021c01"/><lb ed="R034" n="0283a04"/>如二卷中解。大圓明卽大圓鏡智也。闇卽無明。破
<lb ed="X" n="0021c02"/><lb ed="R034" n="0283a05"/>通能所。謂智爲能破。闇爲所破。是以無明旣破。生
<lb ed="X" n="0021c03"/><lb ed="R034" n="0283a06"/>死全空。妄想塵勞。應念化爲眞覺妙明矣。無常下
<lb ed="X" n="0021c04"/><lb ed="R034" n="0283a07"/>法喩易知。宿鳥二句別以喩明。林中宿鳥一宿同
<lb ed="X" n="0021c05"/><lb ed="R034" n="0283a08"/>眠。平旦各飛。喩盡世間恩愛別離。故曰亦如是。往
<lb ed="X" n="0021c06"/><lb ed="R034" n="0283a09"/>來卽是輪迴生死。任業卽是魂隨業轉。亡者無自
<lb ed="X" n="0021c07"/><lb ed="R034" n="0283a10"/>由分。受諸報者。且約五道凡夫。各隨本業。受報差
<lb ed="X" n="0021c08"/><lb ed="R034" n="0283a11"/>別。然有墮胎之迷。改頭換面。雖父母之恩。骨肉之
<lb ed="X" n="0021c09"/><lb ed="R034" n="0283a12"/>情。誰能知之。故曰不相識。哀哉歎辭也。所謂惑業
<lb ed="X" n="0021c10"/><lb ed="R034" n="0283a13"/>襲習。報應綸輪。塵沙劫波。莫之遏絕。故云輪轉等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0021c11"/><lb ed="R034" n="0283a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0021c1101">若知善惡隨業感。應當懺悔令消滅。一切人天妙樂
<lb ed="X" n="0021c12"/><lb ed="R034" n="0283a15"/>果。慚愧正見爲所因。應發堅固菩提心。被精進甲勤
<lb ed="X" n="0021c13"/><lb ed="R034" n="0283a16"/>修學。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0021c14"/><lb ed="R034" n="0283a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0021c1401">此頌結勸修道也。善惡二業輕重不等。惡業重者
<lb ed="X" n="0021c15"/><lb ed="R034" n="0283a18"/>卽五逆十惡。人死之時本業牽引。或殺鬼擒捉。直
<lb ed="X" n="0021c16"/><lb ed="R034" n="0283b01"/>墮阿鼻大地獄中。五無間苦無所不受。若五逆十
<lb ed="X" n="0021c17"/><lb ed="R034" n="0283b02"/>惡造不全者。墮有間獄。受苦或間歇。若再輕者受
<lb ed="X" n="0021c18"/><lb ed="R034" n="0283b03"/>報亦輕。楞嚴云。輕生有間。重生無間等。鬼道亦然。
<lb ed="X" n="0021c19"/><lb ed="R034" n="0283b04"/>如毀謗三寶。慳悋之極。加嫉妬障礙。如是重者。墮
<lb ed="X" n="0021c20"/><lb ed="R034" n="0283b05"/>餓鬼。如針咽炬口。支節火燃。次少輕者。擔沙負石。
<lb ed="X" n="0021c21"/><lb ed="R034" n="0283b06"/>塡河塞海。再輕者。食人不淨等。畜生之業者。如其
<lb ed="X" n="0021c22"/><lb ed="R034" n="0283b07"/>傷人倫。敗風化。欺瞞盜物。或借貸不還。卽墮其類。
<lb ed="X" n="0021c23"/><lb ed="R034" n="0283b08"/>重爲毛群。輕爲羽族。酬人宿債。或酬命債等。若從
<lb ed="X" n="0021c24"/><lb ed="R034" n="0283b09"/>三途罪滿。初出爲人。必愚癡暗獘。六根不全。貧窮
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0022a" n="0022a"/>
<lb ed="X" n="0022a01"/><lb ed="R034" n="0283b10"/>下賤。爲人所使。惡業旣爾。善業亦然。若從禮事三
<lb ed="X" n="0022a02"/><lb ed="R034" n="0283b11"/>寶中來者。必有聰明之資。豪富尊貴。亦隨本業輕
<lb ed="X" n="0022a03"/><lb ed="R034" n="0283b12"/>重。受報不同。若上品有漏戒善。引生諸天。亦有輕
<lb ed="X" n="0022a04"/><lb ed="R034" n="0283b13"/>重。若但行戒善。生六欲天。加之有漏禪定。感生禪
<lb ed="X" n="0022a05"/><lb ed="R034" n="0283b14"/>天。若修空定。感生四空天。若雖行戒善動嗔怒者。
<lb ed="X" n="0022a06"/><lb ed="R034" n="0283b15"/>感生修羅。良以善惡業緣。受報好醜。誰敢不信。若
<lb ed="X" n="0022a07"/><lb ed="R034" n="0283b16"/>知下。承前勸離。謂諸天雖勝。猶有生死。理宜求出。
<lb ed="X" n="0022a08"/><lb ed="R034" n="0283b17"/>若欲免苦。欲脫其倫。須求懺悔。消滅諸障。若不懺
<lb ed="X" n="0022a09"/><lb ed="R034" n="0283b18"/>悔。必不能離。然懺悔之功。不可思議。故佛急勸應
<lb ed="X" n="0022a10"/><lb ed="R034" n="0284a01"/>當等。一切下別明善道。卽果推因。上句果。下句因。
<lb ed="X" n="0022a11"/><lb ed="R034" n="0284a02"/>旣云慚愧正見爲人天因。反顯不慚愧爲畜類因。
<lb ed="X" n="0022a12"/><lb ed="R034" n="0284a03"/>邪見爲妖魅因等。應發下結勸。良以人天之果雖
<lb ed="X" n="0022a13"/><lb ed="R034" n="0284a04"/>妙雖樂。而佛所勸者未嘗敎發人天有漏之心。而
<lb ed="X" n="0022a14"/><lb ed="R034" n="0284a05"/>世尊大慈。往往勸發者皆菩提心。且要堅固。然人
<lb ed="X" n="0022a15"/><lb ed="R034" n="0284a06"/>天戒善。佛非不勸。蓋有漏因果。不足勸也。是知菩
<lb ed="X" n="0022a16"/><lb ed="R034" n="0284a07"/>提心尤不易發。其所勸發者。元爲修行。而更加精
<lb ed="X" n="0022a17"/><lb ed="R034" n="0284a08"/>進。復喩如被甲者。恐其佛道長遠。倘一念退縮。則
<lb ed="X" n="0022a18"/><lb ed="R034" n="0284a09"/>懈怠隨生。反成徒衒虗名。終無實果。可不惜乎。是
<lb ed="X" n="0022a19"/><lb ed="R034" n="0284a10"/>故如來勉之。言精進必假堅固。如大將被甲冑。不
<lb ed="X" n="0022a20"/><lb ed="R034" n="0284a11"/>懼強敵也。意在克證故耳。應知頌文與長行。修證
<lb ed="X" n="0022a21"/><lb ed="R034" n="0284a12"/>二事互有隱顯。以長行但云當得如來常住妙果。
<lb ed="X" n="0022a22"/><lb ed="R034" n="0284a13"/>不說修學。而頌文但云發心修學。不云證果。蓋譯
<lb ed="X" n="0022a23"/><lb ed="R034" n="0284a14"/>人之巧耳。意在果必因成。而因終證果也。</p><p xml:id="pX21p0022a2317" cb:place="inline">△九衆
<lb ed="X" n="0022a24"/><lb ed="R034" n="0284a15"/>商採寶喩八。初標擧法喩。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0022b" n="0022b"/>
<lb ed="X" n="0022b01"/><lb ed="R034" n="0284a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0022b0101">復次善男子。出家菩薩。觀於舍宅。如牝馬口海。出於
<lb ed="X" n="0022b02"/><lb ed="R034" n="0284a17"/>猛<g ref="#CB08504">𦦨</g>。吞納四瀆。百川衆流。無不燒盡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0022b03"/><lb ed="R034" n="0284a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0022b0301">此卷共九喩。前八皆喩煩惱生死之差別。種種警
<lb ed="X" n="0022b04"/><lb ed="R034" n="0284b01"/>策。種種勸勉。必令發心出家。求無上果。方可脫離
<lb ed="X" n="0022b05"/><lb ed="R034" n="0284b02"/>也。今第九。別爲警策。<anchor xml:id="nkr_note_add_0022b0501" n="0022b0501"/><anchor xml:id="beg0022b0501" n="0022b0501"/>已<anchor xml:id="end0022b0501"/>發心後。修行邊事。須求善
<lb ed="X" n="0022b06"/><lb ed="R034" n="0284b03"/>知識引導。庶其不遭墮落。理宜珍重。當知舍宅雖
<lb ed="X" n="0022b07"/><lb ed="R034" n="0284b04"/>喩人身。義含總別。總喩三界一切凡夫。別喩自<anchor xml:id="nkr_note_add_0022b0701" n="0022b0701"/><anchor xml:id="beg0022b0701" n="0022b0701"/>己<anchor xml:id="end0022b0701"/>
<lb ed="X" n="0022b08"/><lb ed="R034" n="0284b05"/>一身。善男下。謂出家菩薩旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0022b0801" n="0022b0801"/><anchor xml:id="beg0022b0801" n="0022b0801"/>已<anchor xml:id="end0022b0801"/>出家。理宜反觀在
<lb ed="X" n="0022b09"/><lb ed="R034" n="0284b06"/>家之時。五蘊舍宅具眞妄二心。眞心卽佛性。妄心
<lb ed="X" n="0022b10"/><lb ed="R034" n="0284b07"/>卽煩惱。眞心如大海浩然無際。具足法寶。妄心如
<lb ed="X" n="0022b11"/><lb ed="R034" n="0284b08"/>牝馬口海。出於猛焰。然此牝馬口海。有二功能。一
<lb ed="X" n="0022b12"/><lb ed="R034" n="0284b09"/>能納流。二能燒盡。<note place="inline">三途果報。身口惡業。五住煩惱。皆可喩火</note>四瀆者。江
<lb ed="X" n="0022b13"/><lb ed="R034" n="0284b10"/>河淮濟。百川者。衆流之別稱。喩界內一切五欲之
<lb ed="X" n="0022b14"/><lb ed="R034" n="0284b11"/>境。貪喩納流。嗔喩猛焰。且作喩本標住耳。</p><p xml:id="pX21p0022b1417" cb:place="inline">△二衆
<lb ed="X" n="0022b15"/><lb ed="R034" n="0284b12"/>商求師。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0022b16"/><lb ed="R034" n="0284b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0022b1601">譬如往昔。羅陀國中。有一菩薩。名妙得彼岸。然是菩
<lb ed="X" n="0022b17"/><lb ed="R034" n="0284b14"/>薩。有慈悲心。常懷饒益。有諸商人。入海採寶。將是菩
<lb ed="X" n="0022b18"/><lb ed="R034" n="0284b15"/>薩。同載船舶。皆達寶洲。度於嶮難。而無所礙。到於彼
<lb ed="X" n="0022b19"/><lb ed="R034" n="0284b16"/>岸。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0022b20"/><lb ed="R034" n="0284b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0022b2001">羅陀華言未詳。旣云往昔。又指出國名。及菩薩名。
<lb ed="X" n="0022b21"/><lb ed="R034" n="0284b18"/>必是前代實事。今借來作喩也。菩薩者。道心人之
<lb ed="X" n="0022b22"/><lb ed="R034" n="0285a01"/>總稱。卽引導之師也。名妙得彼岸者。以有慈悲導
<lb ed="X" n="0022b23"/><lb ed="R034" n="0285a02"/>衆之心。眞實之語。加善神護佑。行不遭難。且識路
<lb ed="X" n="0022b24"/><lb ed="R034" n="0285a03"/>逕嶮夷。心達彼岸。故據實德彰名。喩諸佛及善知
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0022c" n="0022c"/>
<lb ed="X" n="0022c01"/><lb ed="R034" n="0285a04"/>識。慈悲利物。指津導人也。然是下歎德。諸商喩出
<lb ed="X" n="0022c02"/><lb ed="R034" n="0285a05"/>家人。擧心修行求證菩提。如入海採寶。將者擧心
<lb ed="X" n="0022c03"/><lb ed="R034" n="0285a06"/>也。同載者欲共船指示也。洲者海中現出陸地也。
<lb ed="X" n="0022c04"/><lb ed="R034" n="0285a07"/>洲中出寶。故曰寶洲。喩佛果也。海中大船曰舶。避
<lb ed="X" n="0022c05"/><lb ed="R034" n="0285a08"/>險行夷云度。不遭危難曰無所礙。遂志得所云到
<lb ed="X" n="0022c06"/><lb ed="R034" n="0285a09"/>彼岸。卽到寶洲之岸也。然喩中洲有衆寶。非導師
<lb ed="X" n="0022c07"/><lb ed="R034" n="0285a10"/>不能達。法中性具法寶。非佛師不能證。</p><p xml:id="pX21p0022c0716" cb:place="inline">△三後商
<lb ed="X" n="0022c08"/><lb ed="R034" n="0285a11"/>哀請。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0022c09"/><lb ed="R034" n="0285a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0022c0901">後時菩薩。年漸衰老。<anchor xml:id="nkr_note_add_0022c0901" n="0022c0901"/><anchor xml:id="beg0022c0901" n="0022c0901"/>已<anchor xml:id="end0022c0901"/>經百歲。起坐扶策。力不能前。
<lb ed="X" n="0022c10"/><lb ed="R034" n="0285a13"/>有一商主。詣菩薩所。禮拜供養。白菩薩言。我欲入海。
<lb ed="X" n="0022c11"/><lb ed="R034" n="0285a14"/>求諸珍寶。永離貧窮。得大富貴。今請菩薩。與我同往。
<lb ed="X" n="0022c12"/><lb ed="R034" n="0285a15"/>爾時菩薩。吿商主言。我今衰老。筋力微弱。不能入海。
<lb ed="X" n="0022c13"/><lb ed="R034" n="0285a16"/>商主復言。惟願大士。不捨慈悲。哀受我請。於我舶中。
<lb ed="X" n="0022c14"/><lb ed="R034" n="0285a17"/>但自安坐。是我所願。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0022c15"/><lb ed="R034" n="0285a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0022c1501">應知前科喩。約佛在因中行菩薩行時說。此科約
<lb ed="X" n="0022c16"/><lb ed="R034" n="0285b01"/>佛到果上說。年漸衰老者。年謂年高學滿。喩佛智
<lb ed="X" n="0022c17"/><lb ed="R034" n="0285b02"/>德。衰謂根志純熟。喩佛斷德。百歲者。壽之滿數。喩
<lb ed="X" n="0022c18"/><lb ed="R034" n="0285b03"/>佛證法身。萬德具足也。起坐下。喩佛旣證法身。理
<lb ed="X" n="0022c19"/><lb ed="R034" n="0285b04"/>宜常寂光中。受享法樂。有一下。商主喩後學求佛
<lb ed="X" n="0022c20"/><lb ed="R034" n="0285b05"/>之機。而佛雖<anchor xml:id="nkr_note_orig_0022001" n="0022001"/>愛享法樂。亦有感必應也。商主詣拜
<lb ed="X" n="0022c21"/><lb ed="R034" n="0285b06"/>等。喩誠心感格。我欲下述志。喩請佛開示也。離貧
<lb ed="X" n="0022c22"/><lb ed="R034" n="0285b07"/>窮喩捨生死。得富貴喩求佛果。今請下。欲佛必應
<lb ed="X" n="0022c23"/><lb ed="R034" n="0285b08"/>開示引導之謂也。爾時下。推阻不去者。喩佛看驗
<lb ed="X" n="0022c24"/><lb ed="R034" n="0285b09"/>其機。若非機不肯傳與心法也。商主下。述願顯誠
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0023a" n="0023a"/>
<lb ed="X" n="0023a01"/><lb ed="R034" n="0285b10"/>之至。喩衆生眞心大機發動也。良以喩中非誠且
<lb ed="X" n="0023a02"/><lb ed="R034" n="0285b11"/>不能感導師。況佛法杳冥。非至誠焉能應之哉。</p><p xml:id="pX21p0023a0219" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0023a03"/><lb ed="R034" n="0285b12"/>四受請引導。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0023a04"/><lb ed="R034" n="0285b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0023a0401">爾時菩薩。受商人請。乘大舶船。入於大海。向東南隅。
<lb ed="X" n="0023a05"/><lb ed="R034" n="0285b14"/>詣其寶所。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0023a06"/><lb ed="R034" n="0285b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0023a0601">此喩上說最明。若以法合。大舶船喩大乘實敎。大
<lb ed="X" n="0023a07"/><lb ed="R034" n="0285b16"/>海喩一乘心法。向東南隅詣其寶所者。東南爲巽
<lb ed="X" n="0023a08"/><lb ed="R034" n="0285b17"/>地。具柔順德。喩佛權法。以權法能隨順衆生。寶所
<lb ed="X" n="0023a09"/><lb ed="R034" n="0285b18"/>喩佛果。義謂乘大敎。入大理。順權達實。究竟佛果
<lb ed="X" n="0023a10"/><lb ed="R034" n="0286a01"/>也。</p><p xml:id="pX21p0023a1002" cb:place="inline">△五猛風易處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0023a11"/><lb ed="R034" n="0286a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0023a1101">時遇北風。漂墮南海。猛風迅疾。晝夜不停。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0023a12"/><lb ed="R034" n="0286a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0023a1201">北風者。北爲坎。乃險陷之地。於中風起。卽險風也。
<lb ed="X" n="0023a13"/><lb ed="R034" n="0286a04"/>南方離。爲虗明之地。然則險風喩生死催逼。虗明
<lb ed="X" n="0023a14"/><lb ed="R034" n="0286a05"/>喩聲聞但空三昧。應知此喩。初則擧心求寶。如人
<lb ed="X" n="0023a15"/><lb ed="R034" n="0286a06"/>發心成佛。導師引向東南。喩佛觀衆生根不甚利。
<lb ed="X" n="0023a16"/><lb ed="R034" n="0286a07"/>且令從權。向漸敎中入。未免經歷時長。其機心恐
<lb ed="X" n="0023a17"/><lb ed="R034" n="0286a08"/>怖。謂佛道長遠。難以近成。欲望小果易就。一念初
<lb ed="X" n="0023a18"/><lb ed="R034" n="0286a09"/>起。猶如猛風。念念欲進。如猛風不住。志向有餘涅
<lb ed="X" n="0023a19"/><lb ed="R034" n="0286a10"/>槃。如漂墮南海。又猛風迅疾不停者。喩涅槃欲證
<lb ed="X" n="0023a20"/><lb ed="R034" n="0286a11"/>而未證。愈加功進行。如猛風之不停也。當知猛風
<lb ed="X" n="0023a21"/><lb ed="R034" n="0286a12"/>具二義。一喩生死催逼。一喩行人之志願。然凡夫
<lb ed="X" n="0023a22"/><lb ed="R034" n="0286a13"/>生死固喩猛風。而猶不知二乘志願。縱證涅槃。猶
<lb ed="X" n="0023a23"/><lb ed="R034" n="0286a14"/>未免變易生死。雖聖凡不同。生死不異。故皆喩猛
<lb ed="X" n="0023a24"/><lb ed="R034" n="0286a15"/>風也<note place="inline">問。此經頓敎。何又從權。答。此因智光。心欲出家。持疑未決。佛恐退墮。故以從權入。未免驚
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0023b" n="0023b"/>
<lb ed="X" n="0023b01"/><lb ed="R034" n="0286a16"/>風胃浪。經歷時長。而不如一念決定。直入菩提。是爲頓入。應知佛用此喩。有深意存焉</note>。</p><p xml:id="pX21p0023b0134" cb:place="inline">△六利
<lb ed="X" n="0023b02"/><lb ed="R034" n="0286a17"/>害雙擧三。初隨風見利四。初隨風見金。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0023b03"/><lb ed="R034" n="0286a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0023b0301">經於七日。見大海水。變爲金色。猶如鎔金。爾時衆商
<lb ed="X" n="0023b04"/><lb ed="R034" n="0286b01"/>白菩薩言。以何因緣。水變金色。有如是相。菩薩吿言。
<lb ed="X" n="0023b05"/><lb ed="R034" n="0286b02"/>汝等當知。我今<anchor xml:id="nkr_note_add_0023b0501" n="0023b0501"/><anchor xml:id="beg0023b0501" n="0023b0501"/>已<anchor xml:id="end0023b0501"/>入黃金大海。無量無邊紫磨眞金。
<lb ed="X" n="0023b06"/><lb ed="R034" n="0286b03"/>充滿大海。金寶交映。有如是相。汝等旣能超過正路。
<lb ed="X" n="0023b07"/><lb ed="R034" n="0286b04"/>墮此海中。各自勤求。設諸方便。還歸北方。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0023b08"/><lb ed="R034" n="0286b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0023b0801">事上顯然。但法上欲證無上菩提。須從人天經歷。
<lb ed="X" n="0023b09"/><lb ed="R034" n="0286b06"/>而過人天。超小果。寶位則至矣。今到金色海者。喩
<lb ed="X" n="0023b10"/><lb ed="R034" n="0286b07"/>人道也。此文以下。經歷諸海。通喩六道。善惡開合
<lb ed="X" n="0023b11"/><lb ed="R034" n="0286b08"/>配之。今人道喩金者。金爲諸寶之首。喩諸賢聖皆
<lb ed="X" n="0023b12"/><lb ed="R034" n="0286b09"/>人道中成。所謂拯心慮。趣菩提。唯人道爲能耳。喩
<lb ed="X" n="0023b13"/><lb ed="R034" n="0286b10"/>中商主白菩薩者。喩修行人。旣投師從敎。有疑當
<lb ed="X" n="0023b14"/><lb ed="R034" n="0286b11"/>問之義也。菩薩吿言。卽承問開示也。我今下。喩佛
<lb ed="X" n="0023b15"/><lb ed="R034" n="0286b12"/>開示。人身難得。囑其珍重。勿得退墮之義也。汝等
<lb ed="X" n="0023b16"/><lb ed="R034" n="0286b13"/>下。喩佛深爲警策。正路喩心地法門。超過二字。當
<lb ed="X" n="0023b17"/><lb ed="R034" n="0286b14"/>錯過二字看。謂擧心元爲從心地法。求菩提果。今
<lb ed="X" n="0023b18"/><lb ed="R034" n="0286b15"/>雖人身難得。猶爲錯過了也。各自下勸修。方便卽
<lb ed="X" n="0023b19"/><lb ed="R034" n="0286b16"/>存心注念。還歸北方者。北方卽此岸。喩生死。如行
<lb ed="X" n="0023b20"/><lb ed="R034" n="0286b17"/>人修證。旣得人身。不可忘却生死。歸者卽歸念生
<lb ed="X" n="0023b21"/><lb ed="R034" n="0286b18"/>死。不可放肆之謂<note place="inline">上云諸海。喩六道善惡開合者。言六道爲善惡兩種爲合。又將
<lb ed="X" n="0023b22"/><lb ed="R034" n="0287a01"/>善惡二種。分爲人天等爲開</note>。</p><p xml:id="pX21p0023b2212" cb:place="inline">△二復見眞珠。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0023b23"/><lb ed="R034" n="0287a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0023b2301">復經數日。見大海水。變爲白色。猶如珂雪。菩薩吿言。
<lb ed="X" n="0023b24"/><lb ed="R034" n="0287a03"/>汝等當知。我今<anchor xml:id="nkr_note_add_0023b2401" n="0023b2401"/><anchor xml:id="beg0023b2401" n="0023b2401"/>已<anchor xml:id="end0023b2401"/>入眞珠大海。白玉眞珠充滿海中。
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0023c" n="0023c"/>
<lb ed="X" n="0023c01"/><lb ed="R034" n="0287a04"/>珠映水色有如是相。汝當盡力設諸方便。還歸北方。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0023c02"/><lb ed="R034" n="0287a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0023c0201">商主不問者缺文也。菩薩吿言等訓曉也。法中白
<lb ed="X" n="0023c03"/><lb ed="R034" n="0287a06"/>海。喩欲界天道也。如行人修進。自人道。勤修戒善。
<lb ed="X" n="0023c04"/><lb ed="R034" n="0287a07"/>得達彼天。白玉眞珠等。喩天上有視東忘西之樂
<lb ed="X" n="0023c05"/><lb ed="R034" n="0287a08"/>境。汝當下。卽佛慈警策。天福雖樂。久必壞生。勿得
<lb ed="X" n="0023c06"/><lb ed="R034" n="0287a09"/>淹留住此。當奮力前進。念生死苦。如還歸北方。</p><p xml:id="pX21p0023c0619" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0023c07"/><lb ed="R034" n="0287a10"/>三見玻瓈寶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0023c08"/><lb ed="R034" n="0287a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0023c0801">復經數日。大海之水。變爲靑色。如靑瑠璃。菩薩吿言。
<lb ed="X" n="0023c09"/><lb ed="R034" n="0287a12"/>我及汝等。<anchor xml:id="nkr_note_add_0023c0901" n="0023c0901"/><anchor xml:id="beg0023c0901" n="0023c0901"/>已<anchor xml:id="end0023c0901"/>入靑玻瓈海。無量無邊靑玻瓈寶。充滿
<lb ed="X" n="0023c10"/><lb ed="R034" n="0287a13"/>大海。玻瓈之色。交映如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0023c11"/><lb ed="R034" n="0287a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0023c1101">此喩色界諸天果位也。如修行人戒善之上。加有
<lb ed="X" n="0023c12"/><lb ed="R034" n="0287a15"/>漏禪定得達彼天。靑玻瓈等。喩禪天之樂。此中無
<lb ed="X" n="0023c13"/><lb ed="R034" n="0287a16"/>還歸北方者。理應有之。但是缺文。義兼警誡同前。</p>
<lb ed="X" n="0023c14"/><lb ed="R034" n="0287a17"/><p xml:id="pX21p0023c1401">△四見紅色寶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0023c15"/><lb ed="R034" n="0287a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0023c1501">復經數日。大海之水。變爲紅色。猶如血現。菩薩吿言。
<lb ed="X" n="0023c16"/><lb ed="R034" n="0287b01"/>我及汝等。<anchor xml:id="nkr_note_add_0023c1601" n="0023c1601"/><anchor xml:id="beg0023c1601" n="0023c1601"/>已<anchor xml:id="end0023c1601"/>入紅玻瓈海。無量無邊紅玻瓈寶。充滿
<lb ed="X" n="0023c17"/><lb ed="R034" n="0287b02"/>大海。寶色紅赤。交映如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0023c18"/><lb ed="R034" n="0287b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0023c1801">此喩無色界天。紅玻瓈等。喩彼空定樂境。其警策
<lb ed="X" n="0023c19"/><lb ed="R034" n="0287b04"/>勉進亦同前二<note place="inline">問。警策等義必有者。何謂也。答。欲界諸天。尙有視東忘西之樂。何況
<lb ed="X" n="0023c20"/><lb ed="R034" n="0287b05"/>禪空二天。若非諸佛菩薩。提撕警策。且非果計果。認爲涅槃。何由能得如來果位也。再問。喩中導師菩薩。
<lb ed="X" n="0023c21"/><lb ed="R034" n="0287b06"/>與衆商同船。便於警<g ref="#CB15081">䇿</g>。法中豈佛菩薩隨之行耶。答。敎中云。三界天王。皆不思議菩薩現身。與其同事攝
<lb ed="X" n="0023c22"/><lb ed="R034" n="0287b07"/>化。令彼脫倫。卽是導師義</note>。</p><p xml:id="pX21p0023c2211" cb:place="inline">△二因風墮苦七。初水中火現。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0023c23"/><lb ed="R034" n="0287b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0023c2301">復經數日。水變黑色。猶如墨汁。遙聞猛火<g ref="#CB15090">𪹼</g>裂之聲。
<lb ed="X" n="0023c24"/><lb ed="R034" n="0287b09"/>猶如大火燒乾竹林。熾然烽<g ref="#CB00197">㶿</g>。甚可怖畏。如是相貌。
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0024a" n="0024a"/>
<lb ed="X" n="0024a01"/><lb ed="R034" n="0287b10"/>曾未見聞。又見大火起於南方。猶如攢峯。高逾百丈。
<lb ed="X" n="0024a02"/><lb ed="R034" n="0287b11"/>焰勢飛空。或合或散。光流掣電。如是之相。未曾見聞。
<lb ed="X" n="0024a03"/><lb ed="R034" n="0287b12"/>我等身命。實難可保。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0024a04"/><lb ed="R034" n="0287b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0024a0401">此喩三途惡道。境相差別也。以上四科。喩人天善
<lb ed="X" n="0024a05"/><lb ed="R034" n="0287b14"/>果。極於四空。非非想天。報盡則墮。不免三途。當知
<lb ed="X" n="0024a06"/><lb ed="R034" n="0287b15"/>此下諸喩。於修行行人。大有警策。良以水變黑色
<lb ed="X" n="0024a07"/><lb ed="R034" n="0287b16"/>者。喩人間四相。天上五衰。凡衰相現前。將死不久
<lb ed="X" n="0024a08"/><lb ed="R034" n="0287b17"/>之謂也。猛火<g ref="#CB15090">𪹼</g>裂之聲。偏喩死相。四大分張。觔絕
<lb ed="X" n="0024a09"/><lb ed="R034" n="0287b18"/>骨離。神識惶惶。苦聲悲慟。是爲死火燒然之相也。
<lb ed="X" n="0024a10"/><lb ed="R034" n="0288a01"/>又遙聞者。喩未及墮彼。先有衰相。如同遙聞。以上
<lb ed="X" n="0024a11"/><lb ed="R034" n="0288a02"/>偏喩死相。策發人心也。若通喩三途者。地獄以火
<lb ed="X" n="0024a12"/><lb ed="R034" n="0288a03"/>爲體。無不燒然。餓鬼肢節火然。畜生道中雖無火
<lb ed="X" n="0024a13"/><lb ed="R034" n="0288a04"/>燒。而愚癡之火未免焚燒也。熾然者。火勝之貌。烽
<lb ed="X" n="0024a14"/><lb ed="R034" n="0288a05"/><g ref="#CB00197">㶿</g>者。煙密之貌。甚可怖畏者。喩三途惡趣。聞之膽
<lb ed="X" n="0024a15"/><lb ed="R034" n="0288a06"/>寒。孰不驚怖。以上三途苦相。大槩如此。又見大火
<lb ed="X" n="0024a16"/><lb ed="R034" n="0288a07"/>起於南方者。南方前文喩二乘但空三昧。卽小果
<lb ed="X" n="0024a17"/><lb ed="R034" n="0288a08"/>涅槃。何得言火。義如天台釋普門品。有果報火。惡
<lb ed="X" n="0024a18"/><lb ed="R034" n="0288a09"/>業火。煩惱火。果報火卽三途受報。燒然之火。惡業
<lb ed="X" n="0024a19"/><lb ed="R034" n="0288a10"/>火通三界。如人間四相。天上五衰。皆業轉變。但有
<lb ed="X" n="0024a20"/><lb ed="R034" n="0288a11"/>燒義。非實火也。煩惱火通三乘。如今所言。小果尙
<lb ed="X" n="0024a21"/><lb ed="R034" n="0288a12"/>有塵沙無明。何況諸天。然不唯小果。便是菩薩猶
<lb ed="X" n="0024a22"/><lb ed="R034" n="0288a13"/>有根本無明。變易生死。喩中猶如攢峯。高逾百丈
<lb ed="X" n="0024a23"/><lb ed="R034" n="0288a14"/>等者。無非顯盛。然火勢以燒爲害。二乘人躭著涅
<lb ed="X" n="0024a24"/><lb ed="R034" n="0288a15"/>槃。沉冥滯寂。<g ref="#CB01926">灰</g>斷纏空。不發菩提心。不行菩薩道。
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0024b" n="0024b"/>
<lb ed="X" n="0024b01"/><lb ed="R034" n="0288a16"/>觀三界如火宅。於佛菩提爲害非細。故以盛猛之
<lb ed="X" n="0024b02"/><lb ed="R034" n="0288a17"/>火喩之。因害菩提爲火。亦非實火也。其焰勢飛空
<lb ed="X" n="0024b03"/><lb ed="R034" n="0288a18"/>合散掣電等。形容火相。法中不必逐句強配。但以
<lb ed="X" n="0024b04"/><lb ed="R034" n="0288b01"/>大義合之。未曾下。假設怖畏而<anchor xml:id="nkr_note_add_0024b0401" n="0024b0401"/><anchor xml:id="beg0024b0401" n="0024b0401"/>已<anchor xml:id="end0024b0401"/>。若夫二乘果人。
<lb ed="X" n="0024b05"/><lb ed="R034" n="0288b02"/>躭之爲樂。豈知是火。唯佛觀之。有害法身。以慈悲
<lb ed="X" n="0024b06"/><lb ed="R034" n="0288b03"/>故。似有怖義。故菩薩戒中。若發聲聞辟支佛心者。
<lb ed="X" n="0024b07"/><lb ed="R034" n="0288b04"/>爲犯菩薩戒。須發菩提心者。爲佛弟子。然火義雖
<lb ed="X" n="0024b08"/><lb ed="R034" n="0288b05"/>通三乘。今且約三界說。權小義兼耳。</p><p xml:id="pX21p0024b0815" cb:place="inline">△二菩薩警
<lb ed="X" n="0024b09"/><lb ed="R034" n="0288b06"/>衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0024b10"/><lb ed="R034" n="0288b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0024b1001">於是菩薩吿衆人言。汝等今者甚何怖畏。何以故。我
<lb ed="X" n="0024b11"/><lb ed="R034" n="0288b08"/>等<anchor xml:id="nkr_note_add_0024b1101" n="0024b1101"/><anchor xml:id="beg0024b1101" n="0024b1101"/>已<anchor xml:id="end0024b1101"/>入牝馬口海。皆被燒盡。所以者何。由諸衆生業
<lb ed="X" n="0024b12"/><lb ed="R034" n="0288b09"/>增上力。自然天火能燒海水。若是天火不燒海水。一
<lb ed="X" n="0024b13"/><lb ed="R034" n="0288b10"/>日夜中。一切陸地變成大海。所有衆生悉皆漂沒。然
<lb ed="X" n="0024b14"/><lb ed="R034" n="0288b11"/>今我等遇大黑風。漂流如是牝馬口海。我今衆人餘
<lb ed="X" n="0024b15"/><lb ed="R034" n="0288b12"/>命無幾。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0024b16"/><lb ed="R034" n="0288b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0024b1601">喩中菩薩吿衆。內合如來說法。甚何怖畏。正喩佛
<lb ed="X" n="0024b17"/><lb ed="R034" n="0288b14"/>說無常苦空四相五衰等警覺之。何以下徵釋可
<lb ed="X" n="0024b18"/><lb ed="R034" n="0288b15"/>畏之義。謂人之妄心具諸煩惱。能造惡業。能感生
<lb ed="X" n="0024b19"/><lb ed="R034" n="0288b16"/>死。如入牝馬口海。其性分所具法財功德。皆爲妄
<lb ed="X" n="0024b20"/><lb ed="R034" n="0288b17"/>業燒盡。所以下。重徵再釋。喩中由衆生增上業力
<lb ed="X" n="0024b21"/><lb ed="R034" n="0288b18"/>所感。自然天火燒海水。則世間陸地安平。世人所
<lb ed="X" n="0024b22"/><lb ed="R034" n="0289a01"/>以居止。五穀草木所以發生。假若天火不燒。則一
<lb ed="X" n="0024b23"/><lb ed="R034" n="0289a02"/>晝夜間。大地人物皆遭淹沒矣。然今下。正以警衆。
<lb ed="X" n="0024b24"/><lb ed="R034" n="0289a03"/>言天火燒海。雖於世間有益。但人不可觸犯。設若
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0024c" n="0024c"/>
<lb ed="X" n="0024c01"/><lb ed="R034" n="0289a04"/>觸之則燒。入之必死。故結云餘命無幾。<note place="inline">卽活不久也</note>喩
<lb ed="X" n="0024c02"/><lb ed="R034" n="0289a05"/>上如此易解。法合水喩生。火喩死。假若有生無死。
<lb ed="X" n="0024c03"/><lb ed="R034" n="0289a06"/>則有情衆生世間不能容矣。何異水淹大地等。增
<lb ed="X" n="0024c04"/><lb ed="R034" n="0289a07"/>上業力喩行陰遷流。故有生有死。黑風喩無明。然
<lb ed="X" n="0024c05"/><lb ed="R034" n="0289a08"/>前喩生死此喩無明者。隨文定義。而法喩多有轉
<lb ed="X" n="0024c06"/><lb ed="R034" n="0289a09"/>變者。但以義合不以文拘。佛義活潑。勿得以喩難
<lb ed="X" n="0024c07"/><lb ed="R034" n="0289a10"/>法。蓋喩上因風吹船。故流入牝馬口海。法上因無
<lb ed="X" n="0024c08"/><lb ed="R034" n="0289a11"/>明薰眞如。則墮入於妄心矣。我今下。喩佛說警世
<lb ed="X" n="0024c09"/><lb ed="R034" n="0289a12"/>法。如生死事大。無常迅速。又喩上由導師警策。衆
<lb ed="X" n="0024c10"/><lb ed="R034" n="0289a13"/>商所以悲號。法上由佛開示。行人所以警心焉。</p><p xml:id="pX21p0024c1019" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0024c11"/><lb ed="R034" n="0289a14"/>三衆悲求救。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0024c12"/><lb ed="R034" n="0289a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0024c1201">爾時舶船有千餘人。同時發聲。悲號啼哭。或自拔髮。
<lb ed="X" n="0024c13"/><lb ed="R034" n="0289a16"/>或自投身。作如是言。我等今者。爲求珍寶。入於大海。
<lb ed="X" n="0024c14"/><lb ed="R034" n="0289a17"/>遇此險難。哀哉苦哉。以何方便。得免是難。時千人等。
<lb ed="X" n="0024c15"/><lb ed="R034" n="0289a18"/>至誠歸命。或稱悲母。或稱慈父。或稱梵天。或稱摩醯
<lb ed="X" n="0024c16"/><lb ed="R034" n="0289b01"/>首羅天王。或稱大力那羅延天。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0024c17"/><lb ed="R034" n="0289b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0024c1701">千人悲號者。意在有死無生。至於拔髮投身。愈顯
<lb ed="X" n="0024c18"/><lb ed="R034" n="0289b03"/>悲傷之至也。喩人之死時。孰不恐怖。作如是言等。
<lb ed="X" n="0024c19"/><lb ed="R034" n="0289b04"/>卽自陳<anchor xml:id="nkr_note_add_0024c1901" n="0024c1901"/><anchor xml:id="beg0024c1901" n="0024c1901"/>己<anchor xml:id="end0024c1901"/>過。元爲貪圖。不期遭苦。苦哉者歎聲也。
<lb ed="X" n="0024c20"/><lb ed="R034" n="0289b05"/>以何等者求脫離也。至誠下祈禱求神。<name role="" type="person">摩醯首羅</name>
<lb ed="X" n="0024c21"/><lb ed="R034" n="0289b06"/>云色究竟。卽色界頂天。三目八臂。騎白牛。執白拂
<lb ed="X" n="0024c22"/><lb ed="R034" n="0289b07"/>者。爲三界之尊。神通自在。故以求之。那羅延云天
<lb ed="X" n="0024c23"/><lb ed="R034" n="0289b08"/>力士。亦可救人也。喩上易明。法合修行人。或戒體
<lb ed="X" n="0024c24"/><lb ed="R034" n="0289b09"/>有犯。或定力不堅。衰相現時。慚愧悔過之義。祈禱
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0025a" n="0025a"/>
<lb ed="X" n="0025a01"/><lb ed="R034" n="0289b10"/>求神。喩妄本逐末。向外馳求。或發人天等。願不能
<lb ed="X" n="0025a02"/><lb ed="R034" n="0289b11"/>了脫生死也。與此求神無效。等無異也。</p><p xml:id="pX21p0025a0216" cb:place="inline">△四覿面
<lb ed="X" n="0025a03"/><lb ed="R034" n="0289b12"/>求師。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0025a04"/><lb ed="R034" n="0289b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0025a0401">或有歸命得岸菩薩。敬禮大士。而作是言。惟願菩薩。
<lb ed="X" n="0025a05"/><lb ed="R034" n="0289b14"/>濟我等輩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0025a06"/><lb ed="R034" n="0289b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0025a0601">此喩一切修行人。求脫之心雖同。其知見各別。有
<lb ed="X" n="0025a07"/><lb ed="R034" n="0289b16"/>向外馳求者。亦有提撕本參者。故知別求者枉然。
<lb ed="X" n="0025a08"/><lb ed="R034" n="0289b17"/>顧本者獲益。然得岸菩薩有兩喩。一內二外。一喩
<lb ed="X" n="0025a09"/><lb ed="R034" n="0289b18"/>內具參究自心之菩薩。仍救自心之苦難。二喩外
<lb ed="X" n="0025a10"/><lb ed="R034" n="0290a01"/>求佛聖。皈命救我。得免生死。</p><p xml:id="pX21p0025a1012" cb:place="inline">△五菩薩安慰。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0025a11"/><lb ed="R034" n="0290a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0025a1101">爾時菩薩。爲是衆人。離諸恐怖。而說偈言。世間最上
<lb ed="X" n="0025a12"/><lb ed="R034" n="0290a03"/>大丈夫。雖入死門不生畏。汝若憂悲失智慧。應當一
<lb ed="X" n="0025a13"/><lb ed="R034" n="0290a04"/>心設方便。若得善巧方便門。離諸八難超彼岸。是故
<lb ed="X" n="0025a14"/><lb ed="R034" n="0290a05"/>安心勿憂懼。應當懇念大慈尊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0025a15"/><lb ed="R034" n="0290a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0025a1501">喩中菩薩或喩佛。或喩一切知識。必有格言敎之
<lb ed="X" n="0025a16"/><lb ed="R034" n="0290a07"/>也。世間下安慰之言。如大丈夫視死如歸。若法上
<lb ed="X" n="0025a17"/><lb ed="R034" n="0290a08"/>會之。如說生死如幻。不可多憂。若憂之過度。慧不
<lb ed="X" n="0025a18"/><lb ed="R034" n="0290a09"/>能發。死不能離。故當專住一心。設修方便法門。若
<lb ed="X" n="0025a19"/><lb ed="R034" n="0290a10"/>得善巧惟心法門參之。果若悟得惟心。則八難皆
<lb ed="X" n="0025a20"/><lb ed="R034" n="0290a11"/>超矣。慈尊卽是自心佛也<note place="inline">八難者。卽地獄。畜生。餓鬼。盲聾瘖啞。世智辨聰。
<lb ed="X" n="0025a21"/><lb ed="R034" n="0290a12"/>佛前佛後。<name role="" type="person">北俱盧洲</name>。長壽天。人若墮此八難中。不能見佛聞法。不能了脫生死。故此爲難</note>。</p><p xml:id="pX21p0025a2135" cb:place="inline">△六發
<lb ed="X" n="0025a22"/><lb ed="R034" n="0290a13"/>願濟衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0025a23"/><lb ed="R034" n="0290a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0025a2301">於是菩薩說此偈<anchor xml:id="nkr_note_add_0025a2301" n="0025a2301"/><anchor xml:id="beg0025a2301" n="0025a2301"/>已<anchor xml:id="end0025a2301"/>。燒衆名香。禮拜供養十方諸佛。
<lb ed="X" n="0025a24"/><lb ed="R034" n="0290a15"/>發是願言。南無十方諸佛。南無十方諸佛。諸大菩薩
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0025b" n="0025b"/>
<lb ed="X" n="0025b01"/><lb ed="R034" n="0290a16"/>摩訶薩衆。四向四果一切賢聖。有天眼者。有天耳者。
<lb ed="X" n="0025b02"/><lb ed="R034" n="0290a17"/>知他心者。衆自在者。我爲衆生。運大悲心。棄捨身命。
<lb ed="X" n="0025b03"/><lb ed="R034" n="0290a18"/>濟諸苦難。然今我身。有一善根。受持如來不妄語戒。
<lb ed="X" n="0025b04"/><lb ed="R034" n="0290b01"/>無量生中未曾缺犯。若我一生有妄語者。今此惡風
<lb ed="X" n="0025b05"/><lb ed="R034" n="0290b02"/>轉加增盛。如是戒德非虗妄者。願以此善迴施一切。
<lb ed="X" n="0025b06"/><lb ed="R034" n="0290b03"/>我與衆生當成佛道。若實不虗。願此惡風。應時休息。
<lb ed="X" n="0025b07"/><lb ed="R034" n="0290b04"/>如意便風隨念而至。然諸衆生。卽是我身。衆生與我。
<lb ed="X" n="0025b08"/><lb ed="R034" n="0290b05"/>等無差別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0025b09"/><lb ed="R034" n="0290b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0025b0901">喩雖假設。亦表眞誠。若修行人。痛念生死事大。無
<lb ed="X" n="0025b10"/><lb ed="R034" n="0290b07"/>常迅速。洗心求懺。自有感應。與喩無異也。燒香表
<lb ed="X" n="0025b11"/><lb ed="R034" n="0290b08"/>信。禮拜表誠。然喩中菩薩信誠祈禱。元爲濟衆救
<lb ed="X" n="0025b12"/><lb ed="R034" n="0290b09"/>苦得樂。若法合菩薩有二義。一喩諸佛及善知識。
<lb ed="X" n="0025b13"/><lb ed="R034" n="0290b10"/>神力道力。加被護佑。令其離苦得樂。<note place="inline">神力道力等。合前焚香祈
<lb ed="X" n="0025b14"/><lb ed="R034" n="0290b11"/>禱等喩</note>一者菩薩喩自心慈悲。發自心之誠信。求自
<lb ed="X" n="0025b15"/><lb ed="R034" n="0290b12"/>心之諸佛。救自心之苦難。所謂應觀法界性。一切
<lb ed="X" n="0025b16"/><lb ed="R034" n="0290b13"/>唯心造是也。良以諸佛菩薩四向四果。及三明六
<lb ed="X" n="0025b17"/><lb ed="R034" n="0290b14"/>通。皆自心本具。若發佛心則能成佛。菩薩聲聞亦
<lb ed="X" n="0025b18"/><lb ed="R034" n="0290b15"/>復如是。若心外求法。無有是處。然今下。明戒爲感
<lb ed="X" n="0025b19"/><lb ed="R034" n="0290b16"/>應之本。而戒品雖多。語言爲重。蓋妄語從妄心中
<lb ed="X" n="0025b20"/><lb ed="R034" n="0290b17"/>出。實語從眞心中出。今以實語感格。故惡風休息。
<lb ed="X" n="0025b21"/><lb ed="R034" n="0290b18"/>便風隨至矣。然諸下。明心佛衆生。三無差別。良以
<lb ed="X" n="0025b22"/><lb ed="R034" n="0291a01"/>喩上如是。法上亦然。出家菩薩用眞實語。持堅固
<lb ed="X" n="0025b23"/><lb ed="R034" n="0291a02"/>戒。根深蒂固。一切定慧枝葉自然發生。無上菩提
<lb ed="X" n="0025b24"/><lb ed="R034" n="0291a03"/>庶其可望矣<note place="inline">一切賢聖者。通大小乘。大乘以十住十行十迴向爲三賢。初地至十地等
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0025c" n="0025c"/>
<lb ed="X" n="0025c01"/><lb ed="R034" n="0291a04"/>覺妙覺皆爲聖。小乘以五停心。別相念。總相念。煖頂忍。世第一。爲七賢。四果四向爲聖。四果者。卽須陀洹
<lb ed="X" n="0025c02"/><lb ed="R034" n="0291a05"/>爲初果。斯陀含爲二果。阿那含爲三果。阿羅漢爲四果。四向者。未及到果。向果不久之義也。如斷惑。將八
<lb ed="X" n="0025c03"/><lb ed="R034" n="0291a06"/>十八使見惑全斷。爲初果。若斷之未盡。少有遺餘。只名須陀洹向。若再斷思惑分三界九地。每地有九品。
<lb ed="X" n="0025c04"/><lb ed="R034" n="0291a07"/>謂上中下。若斷盡欲界前六品思惑。名斯陀含果。若斷至五品。只名斯陀含向。若再斷後三品。殘思盡。名
<lb ed="X" n="0025c05"/><lb ed="R034" n="0291a08"/>阿那含果。不來欲界受生。若斷三品未盡乃至二品。只名阿那含向。再將上二界八地七十二品。思惑斷
<lb ed="X" n="0025c06"/><lb ed="R034" n="0291a09"/>盡。名阿羅漢果。若斷之未盡至七十一品。只名阿羅漢向</note>。</p><p xml:id="pX21p0025c0623" cb:place="inline">△七隨願脫苦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0025c07"/><lb ed="R034" n="0291a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0025c0701">是大菩薩。發起如是同體大悲無礙願<anchor xml:id="nkr_note_add_0025c0701" n="0025c0701"/><anchor xml:id="beg0025c0701" n="0025c0701"/>已<anchor xml:id="end0025c0701"/>。經一念頃。
<lb ed="X" n="0025c08"/><lb ed="R034" n="0291a11"/>惡風尋止。便得順風。解脫衆難。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0025c09"/><lb ed="R034" n="0291a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0025c0901">喩中菩薩以同體之悲。眞實之語。無礙之願。便得
<lb ed="X" n="0025c10"/><lb ed="R034" n="0291a13"/>解脫衆難。然不負其衆商之請。誠可爲之師矣。若
<lb ed="X" n="0025c11"/><lb ed="R034" n="0291a14"/>法上。諸佛大悲實語。固不待言也。<note place="inline">喩中菩薩以戒德實語。固能感
<lb ed="X" n="0025c12"/><lb ed="R034" n="0291a15"/>格脫難如此。法中理應諸佛敎導。衆生遵行。亦可以三途離難。人天脫倫。永離生死。高登彼岸。假若佛雖
<lb ed="X" n="0025c13"/><lb ed="R034" n="0291a16"/>善敎。而衆生不行者。亦未必然。當知。今約遵行說之也</note>嗚呼。師明資順。所以
<lb ed="X" n="0025c14"/><lb ed="R034" n="0291a17"/>脫苦。假若名字知識。自無實德。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0025c1401" n="0025c1401"/><anchor xml:id="beg0025c1401" n="0025c1401"/>己<anchor xml:id="end0025c1401"/>苦難尙不能
<lb ed="X" n="0025c15"/><lb ed="R034" n="0291a18"/>離。欲脫人之苦難者。無有是處。是故爲人師者。必
<lb ed="X" n="0025c16"/><lb ed="R034" n="0291b01"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0025c1601" n="0025c1601"/><anchor xml:id="beg0025c1601" n="0025c1601"/>己<anchor xml:id="end0025c1601"/>利而後利人。<anchor xml:id="nkr_note_add_0025c1602" n="0025c1602"/><anchor xml:id="beg0025c1602" n="0025c1602"/>己<anchor xml:id="end0025c1602"/>達而後達人。若夫自<anchor xml:id="nkr_note_add_0025c1603" n="0025c1603"/><anchor xml:id="beg0025c1603" n="0025c1603"/>己<anchor xml:id="end0025c1603"/>昏昏。欲
<lb ed="X" n="0025c17"/><lb ed="R034" n="0291b02"/>使人之昭昭者。是爲無慚之人。可不羞死耶。而參
<lb ed="X" n="0025c18"/><lb ed="R034" n="0291b03"/>師學道者。空有慕道之心。不下眞實之苦。徒衒虗
<lb ed="X" n="0025c19"/><lb ed="R034" n="0291b04"/>名。將謂修行無効。此等之流。不唯不能成道。且有
<lb ed="X" n="0025c20"/><lb ed="R034" n="0291b05"/>謗法之愆。亦不以羞死乎。</p><p xml:id="pX21p0025c2011" cb:place="inline">△三回頭到岸。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0025c21"/><lb ed="R034" n="0291b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0025c2101">得至寶所。獲諸珍寶。爾時菩薩吿商人言。如是珍寶。
<lb ed="X" n="0025c22"/><lb ed="R034" n="0291b07"/>難逢難遇。汝等先世。廣行檀施。得値如是衆妙珍寶。
<lb ed="X" n="0025c23"/><lb ed="R034" n="0291b08"/>昔修施時。心有悋惜。以是因緣。遇是惡風。汝諸商人。
<lb ed="X" n="0025c24"/><lb ed="R034" n="0291b09"/>所得珍寶。須知限量。無使多取。以縱貪心。後招大難。
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0026a" n="0026a"/>
<lb ed="X" n="0026a01"/><lb ed="R034" n="0291b10"/>汝等當知。衆寶之中。命寶爲最。若存其命。是無價寶。
<lb ed="X" n="0026a02"/><lb ed="R034" n="0291b11"/>時商人等。蒙菩薩敎。生知足心。不敢多取。爾時衆人。
<lb ed="X" n="0026a03"/><lb ed="R034" n="0291b12"/>得免災難。獲大珍寶。遠離貧窮。到於彼岸。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0026a04"/><lb ed="R034" n="0291b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0026a0401">喩中旣能脫難得達寶所。其師又警是寶難遇。復
<lb ed="X" n="0026a05"/><lb ed="R034" n="0291b14"/>以因果之事示之。謂先世之廣施爲因。今得珍寶
<lb ed="X" n="0026a06"/><lb ed="R034" n="0291b15"/>爲報。前世之悋心爲因。今遇惡風亦報。又戒其無
<lb ed="X" n="0026a07"/><lb ed="R034" n="0291b16"/>使多取。以縱貪心後招大難。復警之以命寶爲最。
<lb ed="X" n="0026a08"/><lb ed="R034" n="0291b17"/>實菩薩之格言也。時商下。尊師量取。亦衆商之知
<lb ed="X" n="0026a09"/><lb ed="R034" n="0291b18"/>足也。爾時下結到彼岸。然喩固如此。內合法者。言
<lb ed="X" n="0026a10"/><lb ed="R034" n="0292a01"/>行人旣到寶所。卽合佛位。而稱性法財無不具焉。
<lb ed="X" n="0026a11"/><lb ed="R034" n="0292a02"/>菩薩警衆。合諸佛證明。或知識印證等。須知限量
<lb ed="X" n="0026a12"/><lb ed="R034" n="0292a03"/>戒無多取者。合宜中道平等也。縱心招難者。合不
<lb ed="X" n="0026a13"/><lb ed="R034" n="0292a04"/>從中道。而偏空則招二乘沉冥之難。偏假則招有
<lb ed="X" n="0026a14"/><lb ed="R034" n="0292a05"/>爲繫縛之難。以墮落二邊背却菩提。故爲大難矣。
<lb ed="X" n="0026a15"/><lb ed="R034" n="0292a06"/>所謂不著空有。棲神中道。妙證眞常。是爲現量親
<lb ed="X" n="0026a16"/><lb ed="R034" n="0292a07"/>證也。命寶卽合慧命。而慧命眞無價也。時商下。合
<lb ed="X" n="0026a17"/><lb ed="R034" n="0292a08"/>尊敎克中。歸恩於佛。得免災難遠離貧窮者。合五
<lb ed="X" n="0026a18"/><lb ed="R034" n="0292a09"/>住究盡。二死永亡。獲大珍寶。到於彼岸者。合親證
<lb ed="X" n="0026a19"/><lb ed="R034" n="0292a10"/>菩提涅槃也。</p><p xml:id="pX21p0026a1906" cb:place="inline">△七以法合喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0026a20"/><lb ed="R034" n="0292a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0026a2001">諸善男子。出家菩薩亦復如是。親近諸佛善友知識。
<lb ed="X" n="0026a21"/><lb ed="R034" n="0292a12"/>如彼商人得遇菩薩。永離生死到於彼岸。猶如商主
<lb ed="X" n="0026a22"/><lb ed="R034" n="0292a13"/>獲大富貴。世間所有有爲舍宅。如牝馬口海能燒衆
<lb ed="X" n="0026a23"/><lb ed="R034" n="0292a14"/>流。出家菩薩亦復如是。審諦觀察在家過失。汝善男
<lb ed="X" n="0026a24"/><lb ed="R034" n="0292a15"/>子。不染世間諸五欲樂。厭離三界生死苦難。得入淸
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0026b" n="0026b"/>
<lb ed="X" n="0026b01"/><lb ed="R034" n="0292a16"/>涼安樂大城。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0026b02"/><lb ed="R034" n="0292a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0026b0201">初二句總合前喩。親近下別合差別。出家菩薩合
<lb ed="X" n="0026b03"/><lb ed="R034" n="0292a18"/>商人。諸佛善友知識合妙得彼岸菩薩。謂出家人
<lb ed="X" n="0026b04"/><lb ed="R034" n="0292b01"/>親近眞善知識。如商人得彼菩薩也。然法喩合明。
<lb ed="X" n="0026b05"/><lb ed="R034" n="0292b02"/>其文最顯。但有爲舍宅卽五蘊身。具生老病死。八
<lb ed="X" n="0026b06"/><lb ed="R034" n="0292b03"/>苦五濁。合牝馬口海能燒衆流。蓋喩中火能燒水。
<lb ed="X" n="0026b07"/><lb ed="R034" n="0292b04"/>如法中死能克生也。在家過失不過五欲。恐有忽
<lb ed="X" n="0026b08"/><lb ed="R034" n="0292b05"/>略。又囑審諦觀察。世間五欲。卽合喩中金色寶海
<lb ed="X" n="0026b09"/><lb ed="R034" n="0292b06"/>等。不染及厭離。合前各自勤求設諸方便。三界生
<lb ed="X" n="0026b10"/><lb ed="R034" n="0292b07"/>死苦難。合猛火燒水。得入二句。合前息風到岸。淸
<lb ed="X" n="0026b11"/><lb ed="R034" n="0292b08"/>涼者。生死如大火炬。涅槃如<name role="" type="person">淸涼池</name>。苦身如牝馬
<lb ed="X" n="0026b12"/><lb ed="R034" n="0292b09"/>口海。涅槃如安樂大城也。此爲正合之文。而前喩
<lb ed="X" n="0026b13"/><lb ed="R034" n="0292b10"/>中逐節有合釋者。以喩中汗漫文長。而合文尙遠。
<lb ed="X" n="0026b14"/><lb ed="R034" n="0292b11"/>落落無歸。不得不合。然亦法古不爲杜撰<note place="inline">法古者。如天台
<lb ed="X" n="0026b15"/><lb ed="R034" n="0292b12"/>解法華火宅等喩。合文最遠。所以喩文中逐節配釋。使學者因喩知法。今亦如是。故曰法古。杜撰者。古時
<lb ed="X" n="0026b16"/><lb ed="R034" n="0292b13"/>有杜光庭。自撰道經。謂是天尊所說。是爲杜撰。言其自專也</note>。</p><p xml:id="pX21p0026b1624" cb:place="inline">△八重頌法喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0026b17"/><lb ed="R034" n="0292b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0026b1701">爾時如來重說偈言。出家菩薩觀舍宅。如牝馬海燒
<lb ed="X" n="0026b18"/><lb ed="R034" n="0292b15"/>衆流。譬如往昔羅陀國。有一菩薩名得岸。具大富智
<lb ed="X" n="0026b19"/><lb ed="R034" n="0292b16"/>巧方便。無緣慈悲攝有情。得是菩薩乘舶船。商人獲
<lb ed="X" n="0026b20"/><lb ed="R034" n="0292b17"/>寶超彼岸。然是大士年衰老。不樂利他好禪寂。有一
<lb ed="X" n="0026b21"/><lb ed="R034" n="0292b18"/>商主請菩薩。欲入大海求珍寶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0026b22"/><lb ed="R034" n="0293a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0026b2201">初二句標擧法喩。次十句頌衆商求師。具大富智
<lb ed="X" n="0026b23"/><lb ed="R034" n="0293a02"/>之富字。或福字之錯也。以有福故達寶所。有智故
<lb ed="X" n="0026b24"/><lb ed="R034" n="0293a03"/>識險夷。喩佛福智兩足。餘文准前。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0026c" n="0026c"/>
<lb ed="X" n="0026c01"/><lb ed="R034" n="0293a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0026c0101">惟願大士受我請。令我富饒無闕乏。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0026c02"/><lb ed="R034" n="0293a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0026c0201">此頌商主哀請也。喩行人誠心感佛。或志願求師。
<lb ed="X" n="0026c03"/><lb ed="R034" n="0293a06"/>初句哀請之言。次句哀請之意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0026c04"/><lb ed="R034" n="0293a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0026c0401">於是菩薩運大悲。卽便受請乘舶船。時張大帆遇順
<lb ed="X" n="0026c05"/><lb ed="R034" n="0293a08"/>風。直往東南詣寶所。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0026c06"/><lb ed="R034" n="0293a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0026c0601">此頌受請引導也。喩如來隨緣赴感。以度群機。菩
<lb ed="X" n="0026c07"/><lb ed="R034" n="0293a10"/>薩喩佛。船喩敎法。風喩善根。東南喩權法。寶所喩
<lb ed="X" n="0026c08"/><lb ed="R034" n="0293a11"/>實果。謂先以權乘引導。後以一乘證果。如長行解。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0026c09"/><lb ed="R034" n="0293a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0026c0901">忽遇暴風吹舶船。漂墮南海迷所往。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0026c10"/><lb ed="R034" n="0293a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0026c1001">此頌猛風易處也。喩中因多生悋心。所感暴風迷
<lb ed="X" n="0026c11"/><lb ed="R034" n="0293a14"/>其所往。法上因行人以無明薰眞如。忽生退怯。畏
<lb ed="X" n="0026c12"/><lb ed="R034" n="0293a15"/>佛道長遠。欲就小果。故迷佛菩提也。南海喩二乘
<lb ed="X" n="0026c13"/><lb ed="R034" n="0293a16"/>但空三昧。以退失大心。有向小之意。故如猛風易
<lb ed="X" n="0026c14"/><lb ed="R034" n="0293a17"/>處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0026c15"/><lb ed="R034" n="0293a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0026c1501">經過七日大海水。悉皆變作黃金色。紫磨黃金滿海
<lb ed="X" n="0026c16"/><lb ed="R034" n="0293b01"/>中。寶映光現眞金色。復經數日大海水。變爲白色如
<lb ed="X" n="0026c17"/><lb ed="R034" n="0293b02"/>珂雪。眞珠珍寶滿海中。所以海水成白色。又經數日
<lb ed="X" n="0026c18"/><lb ed="R034" n="0293b03"/>大海水。變作紺靑如瑠璃。靑玻瓈珠滿大海。所以水
<lb ed="X" n="0026c19"/><lb ed="R034" n="0293b04"/>作紺靑色。又經數日大海水。悉皆變作紅赤色。紅玻
<lb ed="X" n="0026c20"/><lb ed="R034" n="0293b05"/>瓈珠滿海中。故變水色同於彼。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0026c21"/><lb ed="R034" n="0293b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0026c2101">此下皆頌利害雙擧。先頌隨風見利。喩未證小果
<lb ed="X" n="0026c22"/><lb ed="R034" n="0293b07"/>先歷人天也。初四句喩人道。次四句喩六欲諸天。
<lb ed="X" n="0026c23"/><lb ed="R034" n="0293b08"/>再次四句喩色界禪天。末四句喩四空天。法喩皆
<lb ed="X" n="0026c24"/><lb ed="R034" n="0293b09"/>准長行。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0027a" n="0027a"/>
<lb ed="X" n="0027a01"/><lb ed="R034" n="0293b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0027a0101">復經數日大海水。變爲黑水如墨汁。如是天火所焚
<lb ed="X" n="0027a02"/><lb ed="R034" n="0293b11"/>燒。海水盡皆如墨色。此海名爲牝馬口。吞納四海及
<lb ed="X" n="0027a03"/><lb ed="R034" n="0293b12"/>衆流。一切船舶若經過。有人到此多皆死。天火熾盛
<lb ed="X" n="0027a04"/><lb ed="R034" n="0293b13"/>如山集。<g ref="#CB15090">𪹼</g>裂之聲如雷震。衆人遙見心驚怖。號呌搥
<lb ed="X" n="0027a05"/><lb ed="R034" n="0293b14"/><g ref="#CB05577">𮌎</g>白大師。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0027a06"/><lb ed="R034" n="0293b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0027a0601">此頌因風墮苦也。黑水喩人間有四相。<note place="inline">卽生老病死</note>天
<lb ed="X" n="0027a07"/><lb ed="R034" n="0293b16"/>上有五衰。<note place="inline">卽華冠萎悴。脇下汗流。目睛瞬動。眷屬不和。不樂本位。是爲五衰</note>凡衰
<lb ed="X" n="0027a08"/><lb ed="R034" n="0293b17"/>相現時。諸天大生恐怖。自知將墮不久。如海水忽
<lb ed="X" n="0027a09"/><lb ed="R034" n="0293b18"/>變黑色。誰不恐怖。准長行牝馬口海喩妄心。吞流
<lb ed="X" n="0027a10"/><lb ed="R034" n="0294a01"/>喩貪。大火喩嗔。<note place="inline">問。人間有嗔故可喩之。敎云諸天無嗔。此天火喩嗔。恐與聖敎相違
<lb ed="X" n="0027a11"/><lb ed="R034" n="0294a02"/>可乎。答。諸天純樂。嗔不行現行。非無種子。若衰相現時。嗔心發動</note>有人到此多皆
<lb ed="X" n="0027a12"/><lb ed="R034" n="0294a03"/>死者。喩天上人間皆不能免。天火下二句。喩死相
<lb ed="X" n="0027a13"/><lb ed="R034" n="0294a04"/>現前。業火燒身。四大分張。如火<g ref="#CB15090">𪹼</g>裂。呌苦之聲。猶
<lb ed="X" n="0027a14"/><lb ed="R034" n="0294a05"/>如雷震。衆人下二句。喩迴心向道。如白大師。良以
<lb ed="X" n="0027a15"/><lb ed="R034" n="0294a06"/>初發菩提心。求無上道。非佛師不能引導。又畏佛
<lb ed="X" n="0027a16"/><lb ed="R034" n="0294a07"/>道長遠。欲向二乘。然二乘未就。先歷人天。此皆凡
<lb ed="X" n="0027a17"/><lb ed="R034" n="0294a08"/>夫衆生常情也。及至人天雖善果。猶不能免生死。
<lb ed="X" n="0027a18"/><lb ed="R034" n="0294a09"/>及至死相現時。道心復擧。克志求離。知其苦固心
<lb ed="X" n="0027a19"/><lb ed="R034" n="0294a10"/>造。佛亦心成。故下文有感應。如影響焉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0027a20"/><lb ed="R034" n="0294a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0027a2001">於是菩薩起慈悲。不惜身命垂救護。暴風尋止順風
<lb ed="X" n="0027a21"/><lb ed="R034" n="0294a12"/>起。渡於險難至寶所。各獲珍琦達彼岸。永離貧窮受
<lb ed="X" n="0027a22"/><lb ed="R034" n="0294a13"/>安樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0027a23"/><lb ed="R034" n="0294a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0027a2301">此頌迴頭到岸也。初二句。喩諸佛及善知識。親切
<lb ed="X" n="0027a24"/><lb ed="R034" n="0294a15"/>爲人。權實利物。不惜身命。喩從法垂應也。暴風尋
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0027b" n="0027b"/>
<lb ed="X" n="0027b01"/><lb ed="R034" n="0294a16"/>止者。喩無明頓息也。順風起者。喩本覺內薰眞智
<lb ed="X" n="0027b02"/><lb ed="R034" n="0294a17"/>將現也。渡於險難。喩二死永亡也。至寶所者。喩親
<lb ed="X" n="0027b03"/><lb ed="R034" n="0294a18"/>證涅槃也。末二句。喩受享法樂。皆歸恩於佛也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0027b04"/><lb ed="R034" n="0294b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0027b0401">出家菩薩亦如是。親近諸佛如商主。永離火宅超眞
<lb ed="X" n="0027b05"/><lb ed="R034" n="0294b02"/>覺。猶如商人歸本處。世間所有諸宅舍。如彼牝馬大
<lb ed="X" n="0027b06"/><lb ed="R034" n="0294b03"/>口海。出家常厭於在家。不染世間離五欲。樂住空閑
<lb ed="X" n="0027b07"/><lb ed="R034" n="0294b04"/>心不動。善達甚深眞妙理。或處人間聚落中。如蜂採
<lb ed="X" n="0027b08"/><lb ed="R034" n="0294b05"/>華無所損。四威儀中恒利物。不貪世樂及名聞。口中
<lb ed="X" n="0027b09"/><lb ed="R034" n="0294b06"/>常出柔輭音。麤鄙惡言斷相續。知恩報恩修善業。自
<lb ed="X" n="0027b10"/><lb ed="R034" n="0294b07"/>他俱得入眞常。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0027b11"/><lb ed="R034" n="0294b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0027b1101">此頌法合。初二句合總喩。諸佛合喩中菩薩。謂出
<lb ed="X" n="0027b12"/><lb ed="R034" n="0294b09"/>家行人親近諸佛。如商主親近菩薩也。火宅猶爲
<lb ed="X" n="0027b13"/><lb ed="R034" n="0294b10"/>別喩。宅喩三界依報。火喩八苦五濁。若從佛敎修
<lb ed="X" n="0027b14"/><lb ed="R034" n="0294b11"/>行。能出三界火宅。眞覺者。謂眞如本覺也。當體無
<lb ed="X" n="0027b15"/><lb ed="R034" n="0294b12"/>妄曰眞。當體不迷曰覺。只因無明晦昧。馳背自迷。
<lb ed="X" n="0027b16"/><lb ed="R034" n="0294b13"/>如雲籠月。月本不失。今依敎開心。群迷頓超。眞覺
<lb ed="X" n="0027b17"/><lb ed="R034" n="0294b14"/>自現。如雲斂長空。冰輪獨照也。猶如下合喩歸本
<lb ed="X" n="0027b18"/><lb ed="R034" n="0294b15"/>處。卽到彼岸也。以生死如他國。涅槃如本處。世間
<lb ed="X" n="0027b19"/><lb ed="R034" n="0294b16"/>下二句法喩可知。出家二句。發覺之初心也。世間
<lb ed="X" n="0027b20"/><lb ed="R034" n="0294b17"/>五欲乃人之樂境也。在家凡夫。以癡心染著。故不
<lb ed="X" n="0027b21"/><lb ed="R034" n="0294b18"/>離世間。汩沒生死。是故出家學者。常生厭離。而不
<lb ed="X" n="0027b22"/><lb ed="R034" n="0295a01"/>染著。則妄念息矣。樂住下。心境皆寂。善達下。理智
<lb ed="X" n="0027b23"/><lb ed="R034" n="0295a02"/>契合。然初住空閑。心雖不動。始爲入道之初步。未
<lb ed="X" n="0027b24"/><lb ed="R034" n="0295a03"/>必全獲二空至於善達更復甚深。以見功夫純靜。
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0027c" n="0027c"/>
<lb ed="X" n="0027c01"/><lb ed="R034" n="0295a04"/>人法皆空。稱眞妙理。始得親證也。或處下。明旣證
<lb ed="X" n="0027c02"/><lb ed="R034" n="0295a05"/>眞理。然後隨所度生。無一定之處。故云或處。<note place="inline">處音觸</note>
<lb ed="X" n="0027c03"/><lb ed="R034" n="0295a06"/>卽人間聚落。熱閙場中。大作佛事也。如蜂下。蜂喩
<lb ed="X" n="0027c04"/><lb ed="R034" n="0295a07"/>證理之人。華喩聚落五欲。然蜂雖採華。而蜂無情
<lb ed="X" n="0027c05"/><lb ed="R034" n="0295a08"/>見。華無所損。喩證理之人。雖在聚落五欲堆頭。自
<lb ed="X" n="0027c06"/><lb ed="R034" n="0295a09"/>心妄念全空。五欲不入。所謂長安雖閙。我國晏然。
<lb ed="X" n="0027c07"/><lb ed="R034" n="0295a10"/>此二句標住。四威下正明利他。以行住坐臥爲四。
<lb ed="X" n="0027c08"/><lb ed="R034" n="0295a11"/>威則體重。儀則有法。又威則可畏。儀則可法。又威
<lb ed="X" n="0027c09"/><lb ed="R034" n="0295a12"/>則折伏。儀則攝受。旣於四威儀中利物不倦。故云
<lb ed="X" n="0027c10"/><lb ed="R034" n="0295a13"/>恒利。不貪等正明淸淨說法。名尙不著。何況世樂。
<lb ed="X" n="0027c11"/><lb ed="R034" n="0295a14"/>口中下明說法之善巧。卽言辭柔軟。悅可衆心。可
<lb ed="X" n="0027c12"/><lb ed="R034" n="0295a15"/>謂利他之善權也。麤鄙惡言。豈出正人君子之口。
<lb ed="X" n="0027c13"/><lb ed="R034" n="0295a16"/>故云斷相續。是爲弘法人千世之龜鏡也。末二句
<lb ed="X" n="0027c14"/><lb ed="R034" n="0295a17"/>結。如此利物。可謂自他兩利。共入眞常。<note place="inline">至道無妄曰眞。永無
<lb ed="X" n="0027c15"/><lb ed="R034" n="0295a18"/>生滅曰常。卽所入之涅槃也</note>凡如此行持。是爲知恩報恩。是爲
<lb ed="X" n="0027c16"/><lb ed="R034" n="0295b01"/>出家善業。當知前八句合喩大義。次八句爲孤起
<lb ed="X" n="0027c17"/><lb ed="R034" n="0295b02"/>頌。明二利規模。末二句結勸報恩也。良以智光長
<lb ed="X" n="0027c18"/><lb ed="R034" n="0295b03"/>者等。因聞四恩。欲以酬報。投佛出家。有疑未決。請
<lb ed="X" n="0027c19"/><lb ed="R034" n="0295b04"/>佛決之。是以如來以九重譬喩。詳細發明。顯出家
<lb ed="X" n="0027c20"/><lb ed="R034" n="0295b05"/>閒曠。猶若虗空。在家籠繁。種種過失。至此九喩<anchor xml:id="nkr_note_add_0027c2001" n="0027c2001"/><anchor xml:id="beg0027c2001" n="0027c2001"/>已<anchor xml:id="end0027c2001"/>
<lb ed="X" n="0027c21"/><lb ed="R034" n="0295b06"/>竟。勝劣<anchor xml:id="nkr_note_add_0027c2101" n="0027c2101"/><anchor xml:id="beg0027c2101" n="0027c2101"/>已<anchor xml:id="end0027c2101"/>分。所以結勸。令其莫忘報恩之心。莫退
<lb ed="X" n="0027c22"/><lb ed="R034" n="0295b07"/>出家之志。以盡如來一片婆心如此。以上佛與決
<lb ed="X" n="0027c23"/><lb ed="R034" n="0295b08"/>疑一大科<anchor xml:id="nkr_note_add_0027c2301" n="0027c2301"/><anchor xml:id="beg0027c2301" n="0027c2301"/>已<anchor xml:id="end0027c2301"/>竟。</p><p xml:id="pX21p0027c2307" cb:place="inline">△三求佛出家五。初當機深悟佛
<lb ed="X" n="0027c24"/><lb ed="R034" n="0295b09"/>旨。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0028a" n="0028a"/>
<lb ed="X" n="0028a01"/><lb ed="R034" n="0295b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0028a0101">爾時智光。及諸長者。一萬人俱。異口同音。而白佛言。
<lb ed="X" n="0028a02"/><lb ed="R034" n="0295b11"/>善哉世尊。希有善逝。如是如是。世尊所說微妙第一
<lb ed="X" n="0028a03"/><lb ed="R034" n="0295b12"/>善巧方便。饒益有情。如佛所說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0028a04"/><lb ed="R034" n="0295b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0028a0401">聞佛法喩詳明。群疑頓釋。始知出家之勝。故極稱
<lb ed="X" n="0028a05"/><lb ed="R034" n="0295b14"/>善哉希有也。善逝者。稱佛妙往菩提號與上句世
<lb ed="X" n="0028a06"/><lb ed="R034" n="0295b15"/>尊總是稱佛。如是如是者。領悟之辭。世尊下。述領
<lb ed="X" n="0028a07"/><lb ed="R034" n="0295b16"/>悟之旨。謂敎能合機曰妙。旨趣詳細曰微。稱實之
<lb ed="X" n="0028a08"/><lb ed="R034" n="0295b17"/>談曰第一。借喩顯法曰善巧方便。發人正解曰饒
<lb ed="X" n="0028a09"/><lb ed="R034" n="0295b18"/>益有情。悟從佛得曰如佛所說。</p><p xml:id="pX21p0028a0913" cb:place="inline">△二出家離苦求
<lb ed="X" n="0028a10"/><lb ed="R034" n="0296a01"/>樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0028a11"/><lb ed="R034" n="0296a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0028a1101">我今悉知世間舍宅。猶如牢獄。一切惡法。從舍宅生。
<lb ed="X" n="0028a12"/><lb ed="R034" n="0296a03"/>出家之人。實有無量無邊勝利。由是我等深樂出家。
<lb ed="X" n="0028a13"/><lb ed="R034" n="0296a04"/>現在當來恒受法樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0028a14"/><lb ed="R034" n="0296a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0028a1401">猶如下。是智光厭惡之比況也。言在家有六親妻
<lb ed="X" n="0028a15"/><lb ed="R034" n="0296a06"/>子。恩愛牽連。雖有出世之心。而難免五欲之事。心
<lb ed="X" n="0028a16"/><lb ed="R034" n="0296a07"/>有餘而力不足者。蓋爲家緣籠繫不能自脫。如人
<lb ed="X" n="0028a17"/><lb ed="R034" n="0296a08"/>在獄何異哉。一切惡法者。不出見思惑業。皆從恩
<lb ed="X" n="0028a18"/><lb ed="R034" n="0296a09"/>愛五欲中生。以上顯在家之過如此也。出家下。極
<lb ed="X" n="0028a19"/><lb ed="R034" n="0296a10"/>言勝利解脫之無盡也。良以旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0028a1901" n="0028a1901"/><anchor xml:id="beg0028a1901" n="0028a1901"/>已<anchor xml:id="end0028a1901"/>出家。如鳥出籠。
<lb ed="X" n="0028a20"/><lb ed="R034" n="0296a11"/>自在無礙。故得解脫。實有勝利者。略言。近則人天
<lb ed="X" n="0028a21"/><lb ed="R034" n="0296a12"/>供養。鬼神護持。遠則果證菩提。受享法樂。加之神
<lb ed="X" n="0028a22"/><lb ed="R034" n="0296a13"/>通變化。利物隨心。皆出思議之表。故云無量無邊。
<lb ed="X" n="0028a23"/><lb ed="R034" n="0296a14"/>由是下決意出家。現在等欲求妙證也。謂我若有
<lb ed="X" n="0028a24"/><lb ed="R034" n="0296a15"/>緣則今生成道。不然則當來成道。意在決志成佛。
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0028b" n="0028b"/>
<lb ed="X" n="0028b01"/><lb ed="R034" n="0296a16"/>故云恒受法樂。</p><p xml:id="pX21p0028b0107" cb:place="inline">△三如來印讚勸衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0028b02"/><lb ed="R034" n="0296a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0028b0201">爾時世尊吿諸長者。善哉善哉。汝等發心。樂欲出家。
<lb ed="X" n="0028b03"/><lb ed="R034" n="0296a18"/>若善男子善女人。發阿耨多羅三藐三菩提心。一日
<lb ed="X" n="0028b04"/><lb ed="R034" n="0296b01"/>一夜出家修道。二百萬劫不墮惡趣。常生善處。受勝
<lb ed="X" n="0028b05"/><lb ed="R034" n="0296b02"/>妙樂。遇善知識。永不退轉。得値諸佛。受菩提記。坐金
<lb ed="X" n="0028b06"/><lb ed="R034" n="0296b03"/>剛座。成正覺道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0028b07"/><lb ed="R034" n="0296b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0028b0701">初一行卽讚智光。及五百長者。出家志決。再不生
<lb ed="X" n="0028b08"/><lb ed="R034" n="0296b05"/>疑。故曰樂欲。善男下。普勸大衆令其發心。謂一念
<lb ed="X" n="0028b09"/><lb ed="R034" n="0296b06"/>擧心。惡業頓空。所以永無惡趣之分。故云不墮。以
<lb ed="X" n="0028b10"/><lb ed="R034" n="0296b07"/>無漏善願。感發善處。故曰常生。善處者。卽人天善
<lb ed="X" n="0028b11"/><lb ed="R034" n="0296b08"/>報之處也。然雖生人天。不爲人天所迷。雖受勝樂。
<lb ed="X" n="0028b12"/><lb ed="R034" n="0296b09"/>亦不爲勝樂所染。蓋爲無漏聖種所持。名爲妙樂。
<lb ed="X" n="0028b13"/><lb ed="R034" n="0296b10"/>以上明聖志不亡也。遇善下。明善緣接化。謂承其
<lb ed="X" n="0028b14"/><lb ed="R034" n="0296b11"/>善種善願。世世得遇眞善知識。提撕接引。令其善
<lb ed="X" n="0028b15"/><lb ed="R034" n="0296b12"/>根增長。永不退轉。以至善根緣熟。得値諸佛授記。
<lb ed="X" n="0028b16"/><lb ed="R034" n="0296b13"/>成正覺道。<note place="inline">値者遇也。諸佛授記者。非一切佛皆與其記。但一佛授與記莂。則與諸佛同耳</note>
<lb ed="X" n="0028b17"/><lb ed="R034" n="0296b14"/>金剛座者。座表所證之理。不壞不滅。喩金剛之堅
<lb ed="X" n="0028b18"/><lb ed="R034" n="0296b15"/>也。良以發心出家一晝夜者。但言志之未決。行之
<lb ed="X" n="0028b19"/><lb ed="R034" n="0296b16"/>未永。尙感如此之報。何況智光等。其志<anchor xml:id="nkr_note_add_0028b1901" n="0028b1901"/><anchor xml:id="beg0028b1901" n="0028b1901"/>已<anchor xml:id="end0028b1901"/>決。必一
<lb ed="X" n="0028b20"/><lb ed="R034" n="0296b17"/>世道成者不在此例。乃以劣顯勝也。</p><p xml:id="pX21p0028b2015" cb:place="inline">△四警策持
<lb ed="X" n="0028b21"/><lb ed="R034" n="0296b18"/>戒最難。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0028b22"/><lb ed="R034" n="0297a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0028b2201">然出家者。持戒最難。能持戒者。是眞出家。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0028b23"/><lb ed="R034" n="0297a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0028b2301">長者將欲出家。如來警策持戒最難者。以藏識之
<lb ed="X" n="0028b24"/><lb ed="R034" n="0297a03"/>中所含婬殺種子。念念相續。而行人似如不由<anchor xml:id="nkr_note_add_0028b2401" n="0028b2401"/><anchor xml:id="beg0028b2401" n="0028b2401"/>己<anchor xml:id="end0028b2401"/>
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0028c" n="0028c"/>
<lb ed="X" n="0028c01"/><lb ed="R034" n="0297a04"/>者。所謂好正固邪。欲潔偏染。蓋業種使然也。能持
<lb ed="X" n="0028c02"/><lb ed="R034" n="0297a05"/>戒者。起無漏聖智。消滅積習種子。所謂一念不生。
<lb ed="X" n="0028c03"/><lb ed="R034" n="0297a06"/>卽心是佛。是名眞實出家。</p><p xml:id="pX21p0028c0311" cb:place="inline">△五長者決願成道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0028c04"/><lb ed="R034" n="0297a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0028c0401">時諸長者。白佛言世尊。我等持戒。修諸梵行。願我速
<lb ed="X" n="0028c05"/><lb ed="R034" n="0297a08"/>出生死苦海。願我速入常樂寶宮。願我廣度一切衆
<lb ed="X" n="0028c06"/><lb ed="R034" n="0297a09"/>生。願我疾證於無生智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0028c07"/><lb ed="R034" n="0297a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0028c0701">持戒梵行遵從佛命也。願我下發願述志。生死必
<lb ed="X" n="0028c08"/><lb ed="R034" n="0297a11"/>兼二種。苦海義兼五住。常樂亦含我淨。寶宮卽喩
<lb ed="X" n="0028c09"/><lb ed="R034" n="0297a12"/>涅槃。生死願出。涅槃願入。二皆願速者。以度生之
<lb ed="X" n="0028c10"/><lb ed="R034" n="0297a13"/>心急也。意謂不成佛道。度生不廣。若得成佛。則具
<lb ed="X" n="0028c11"/><lb ed="R034" n="0297a14"/>無量神通。無量智慧。或以神通提拔。或以智慧隨
<lb ed="X" n="0028c12"/><lb ed="R034" n="0297a15"/>應。及至分形散影。隨方利物。令其聞名歸依。見相
<lb ed="X" n="0028c13"/><lb ed="R034" n="0297a16"/>從化。受道者衆。故云廣度一切。夫旣發自他兩利
<lb ed="X" n="0028c14"/><lb ed="R034" n="0297a17"/>之願。身雖未及出家。其心<anchor xml:id="nkr_note_add_0028c1401" n="0028c1401"/><anchor xml:id="beg0028c1401" n="0028c1401"/>已<anchor xml:id="end0028c1401"/>成菩薩矣。但末後二
<lb ed="X" n="0028c15"/><lb ed="R034" n="0297a18"/>句。似文義不順。當疾證一句。置於寶宮之下。爲自
<lb ed="X" n="0028c16"/><lb ed="R034" n="0297b01"/>利之智。隨接度生。是爲利他之悲。其文順義顯學
<lb ed="X" n="0028c17"/><lb ed="R034" n="0297b02"/>者知之。無生智者類同小乘。似羅漢斷三界見思
<lb ed="X" n="0028c18"/><lb ed="R034" n="0297b03"/>煩惱<anchor xml:id="nkr_note_add_0028c1801" n="0028c1801"/><anchor xml:id="beg0028c1801" n="0028c1801"/>已<anchor xml:id="end0028c1801"/>盡。知諸縛<anchor xml:id="nkr_note_add_0028c1802" n="0028c1802"/><anchor xml:id="beg0028c1802" n="0028c1802"/>已<anchor xml:id="end0028c1802"/>解。更不三界受生。是名無生
<lb ed="X" n="0028c19"/><lb ed="R034" n="0297b04"/>智。今以前後照應。前願廣度一切。乃菩薩願也。後
<lb ed="X" n="0028c20"/><lb ed="R034" n="0297b05"/>云得無生法忍。又云入如來祕密境界等。是知無
<lb ed="X" n="0028c21"/><lb ed="R034" n="0297b06"/>生智者。非小乘智也。今依名釋義。分爲兩說。其一
<lb ed="X" n="0028c22"/><lb ed="R034" n="0297b07"/>或智光雖求出家。雖發大願。然於敎義名相。未必
<lb ed="X" n="0028c23"/><lb ed="R034" n="0297b08"/>全通。故隨口發願。言雖濫小。意實在大。二者或譯
<lb ed="X" n="0028c24"/><lb ed="R034" n="0297b09"/>人忽略。誤置其名。今則將錯就錯。釋爲能證無生
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0029a" n="0029a"/>
<lb ed="X" n="0029a01"/><lb ed="R034" n="0297b10"/>法忍之智。故名無生智也。</p><p xml:id="pX21p0029a0111" cb:place="inline">△四世尊命度三。初佛
<lb ed="X" n="0029a02"/><lb ed="R034" n="0297b11"/>命大士令度。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0029a03"/><lb ed="R034" n="0297b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0029a0301">爾時世尊。吿彌勒菩薩。及<name role="" type="person">文殊師利</name>。如是長者付<anchor xml:id="nkr_note_add_0029a0301" n="0029a0301"/><anchor xml:id="beg0029a0301" n="0029a0301"/>囑<anchor xml:id="end0029a0301"/>
<lb ed="X" n="0029a04"/><lb ed="R034" n="0297b13"/>汝等。勸令出家。受持淨戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0029a05"/><lb ed="R034" n="0297b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0029a0501">智光等求佛出家。今世尊却命菩薩分度者。有二
<lb ed="X" n="0029a06"/><lb ed="R034" n="0297b15"/>義一者從事。二者表法。從事者。佛命彌勒等勸度。
<lb ed="X" n="0029a07"/><lb ed="R034" n="0297b16"/>卽佛度也。表法者。彌勒表悲。文殊表智。良以非悲
<lb ed="X" n="0029a08"/><lb ed="R034" n="0297b17"/>不能度生。非智不能自證。以悲智相導。故見兩利
<lb ed="X" n="0029a09"/><lb ed="R034" n="0297b18"/>之功。然則合之則雙顯。離之則各兼。雙顯則悲智
<lb ed="X" n="0029a10"/><lb ed="R034" n="0298a01"/>互導。各兼則皆有隱顯。如彌勒悲顯智隱。若非智
<lb ed="X" n="0029a11"/><lb ed="R034" n="0298a02"/>暗導。久之則著生死。如文殊智顯悲隱。若非悲暗
<lb ed="X" n="0029a12"/><lb ed="R034" n="0298a03"/>導久之則沉涅槃。是知以智導悲。不墮生死。以悲
<lb ed="X" n="0029a13"/><lb ed="R034" n="0298a04"/>導智。不墮涅槃。若相背而實相合也<note place="inline">彌勒表悲者。以彌勒此云
<lb ed="X" n="0029a14"/><lb ed="R034" n="0298a05"/>慈民。慈必兼悲</note>。</p><p xml:id="pX21p0029a1407" cb:place="inline">△二大士領旨分度。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0029a15"/><lb ed="R034" n="0298a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0029a1501">時九千人。於彌勒前出家修道。受持佛戒。七千人俱。
<lb ed="X" n="0029a16"/><lb ed="R034" n="0298a07"/>於文殊前出家修道。受佛禁戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0029a17"/><lb ed="R034" n="0298a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0029a1701">此後皆經家序文也。然出家必言修道者。謂出家
<lb ed="X" n="0029a18"/><lb ed="R034" n="0298a09"/>本爲修道。若不修道。徒衒虗名。出家無益。修道不
<lb ed="X" n="0029a19"/><lb ed="R034" n="0298a10"/>離定慧。定慧必依戒生。領納戒品曰受。秉任爲持。
<lb ed="X" n="0029a20"/><lb ed="R034" n="0298a11"/>必義兼止作也。定慧則履踐曰修。達理爲道。義兼
<lb ed="X" n="0029a21"/><lb ed="R034" n="0298a12"/>權實也。良以人數九千七千。共一萬六千。理應人
<lb ed="X" n="0029a22"/><lb ed="R034" n="0298a13"/>各八千。今以九千七千分者。不無所表也。蓋九表
<lb ed="X" n="0029a23"/><lb ed="R034" n="0298a14"/>九有。非悲不能救苦。所以歸彌勒。望其拔苦與樂。
<lb ed="X" n="0029a24"/><lb ed="R034" n="0298a15"/>出九有生死。得涅槃法樂。七表七方便人。非智不
<pb ed="X" xml:id="X21.0367.0029b" n="0029b"/>
<lb ed="X" n="0029b01"/><lb ed="R034" n="0298a16"/>能入實。所以歸文殊。望其引小歸大。出小道化城。
<lb ed="X" n="0029b02"/><lb ed="R034" n="0298a17"/>入一乘寶所<note place="inline">九有卽欲界。及色界四禪。無色界四空。共爲九。因果不亡云有也。七方便
<lb ed="X" n="0029b03"/><lb ed="R034" n="0298a18"/>者。卽小乘五停心。別相念。總相念。煖頂忍。世第一。是爲小乘七種方便。若非文殊大智。自不能迴小向大。
<lb ed="X" n="0029b04"/><lb ed="R034" n="0298b01"/>則永墮化城。難歸寶所。是以從智歸實。故文殊度化表之耳</note>。</p><p xml:id="pX21p0029b0424" cb:place="inline">△三分別所獲勝
<lb ed="X" n="0029b05"/><lb ed="R034" n="0298b02"/>益二。初出家勝益。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0029b06"/><lb ed="R034" n="0298b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0029b0601">如是人等。旣得出家。成就法忍。入於如來祕密境界。
<lb ed="X" n="0029b07"/><lb ed="R034" n="0298b04"/>不復退轉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0029b08"/><lb ed="R034" n="0298b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0029b0801">法忍者。因前持戒修道。以道證法。默忍於<anchor xml:id="nkr_note_add_0029b0801" n="0029b0801"/><anchor xml:id="beg0029b0801" n="0029b0801"/>己<anchor xml:id="end0029b0801"/>。是自
<lb ed="X" n="0029b09"/><lb ed="R034" n="0298b06"/>得之益也。如來祕密境界者。乃諸佛之證境。深固
<lb ed="X" n="0029b10"/><lb ed="R034" n="0298b07"/>幽遠。無人能到。卽是法忍。入者成就義。有智理契
<lb ed="X" n="0029b11"/><lb ed="R034" n="0298b08"/>合之益也。不復退轉者。一入永入。</p><p xml:id="pX21p0029b1114" cb:place="inline">△二聞法勝益。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0029b12"/><lb ed="R034" n="0298b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX21p0029b1201">無量萬人發菩提心。至不退轉位。無數人天。遠塵離
<lb ed="X" n="0029b13"/><lb ed="R034" n="0298b10"/>垢。得法眼淨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0029b14"/><lb ed="R034" n="0298b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX21p0029b1401">菩提心。卽成佛因心。不出三心四願。自利利他。不
<lb ed="X" n="0029b15"/><lb ed="R034" n="0298b12"/>退轉。當八地位。遠塵離垢。卽斷分別二障也。<note place="inline">煩惱障。所
<lb ed="X" n="0029b16"/><lb ed="R034" n="0298b13"/>知障。二種分別</note>法眼卽見道之智。以能見道故名眼。以離
<lb ed="X" n="0029b17"/><lb ed="R034" n="0298b14"/>二障故云淨。以上正投出家述疑請法<anchor xml:id="nkr_note_add_0029b1701" n="0029b1701"/><anchor xml:id="beg0029b1701" n="0029b1701"/>已<anchor xml:id="end0029b1701"/>竟。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0029b18"/><lb ed="R034" n="0298b15"/>
<lb ed="X" n="0029b19"/><lb ed="R034" n="0298b16"/><cb:juan fun="close" n="4"><cb:jhead>大乘本生心地觀經淺註卷第四</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0001b0401" to="#end0001b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0001c1101" to="#end0001c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0002a0601" to="#end0002a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0002a1101" to="#end0002a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0002b1801" to="#end0002b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0003a1701" to="#end0003a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0003b0601" to="#end0003b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0003b1401" to="#end0003b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0003b2301" to="#end0003b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0003c1101" to="#end0003c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">婇</lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB16182">婇</g></rdg></app>
<app from="#beg0005a2101" to="#end0005a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0005b0501" to="#end0005b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0006a1401" to="#end0006a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">骸<note type="cf1">T47n1972_p0300b28</note></lem><rdg wit="#wit.orig">駭</rdg></app>
<app from="#beg0006a2401" to="#end0006a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0008a1101" to="#end0008a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0008b1901" to="#end0008b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0008c0901" to="#end0008c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0009b0301" to="#end0009b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0009b0302" to="#end0009b0302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0009b2101" to="#end0009b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0010b2201" to="#end0010b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0010c1701" to="#end0010c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0010c2301" to="#end0010c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0011b0501" to="#end0011b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0011c0301" to="#end0011c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0012c0301" to="#end0012c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0015b1801" to="#end0015b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0015c2001" to="#end0015c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0016a1501" to="#end0016a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0017b0601" to="#end0017b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0017b2401" to="#end0017b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0018a0901" to="#end0018a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0018c1201" to="#end0018c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0018c1901" to="#end0018c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0018c2001" to="#end0018c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0018c2002" to="#end0018c2002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0018c2101" to="#end0018c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0019c0501" to="#end0019c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0019c0801" to="#end0019c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0020b0701" to="#end0020b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0020b0901" to="#end0020b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0020c1401" to="#end0020c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0021a1601" to="#end0021a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0021a1801" to="#end0021a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0022b0501" to="#end0022b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0022b0701" to="#end0022b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0022b0801" to="#end0022b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0022c0901" to="#end0022c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0023b0501" to="#end0023b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0023b2401" to="#end0023b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0023c0901" to="#end0023c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0023c1601" to="#end0023c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0024b0401" to="#end0024b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0024b1101" to="#end0024b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0024c1901" to="#end0024c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0025a2301" to="#end0025a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0025c0701" to="#end0025c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0025c1401" to="#end0025c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0025c1601" to="#end0025c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0025c1602" to="#end0025c1602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0025c1603" to="#end0025c1603"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0027c2001" to="#end0027c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0027c2101" to="#end0027c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0027c2301" to="#end0027c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0028a1901" to="#end0028a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0028b1901" to="#end0028b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0028b2401" to="#end0028b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0028c1401" to="#end0028c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0028c1801" to="#end0028c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0028c1802" to="#end0028c1802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0029a0301" to="#end0029a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp6" cb:provider="來函：赵文平 (2020-05-26)">囑<note type="cf1">T03n0159_p0312c01</note></lem><rdg wit="#wit.orig">曯</rdg></app>
<app from="#beg0029b0801" to="#end0029b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0029b1701" to="#end0029b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0022001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0022001">愛疑受</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0001b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0001b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0001c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0001c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0002a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0002a0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0002a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0002a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0002b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0002b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0003a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0003a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0003b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0003b0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0003b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0003b1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0003b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0003b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0003c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0003c1101">婇【CB】，<g ref="#CB16182">婇</g>【卍續】</note>
<note n="0005a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0005a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0005b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0005b0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0006a1401" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X21.0006a14.16" target="#nkr_note_add_0006a1401">骸【CB】，駭【卍續】</note>
<note n="0006a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0006a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0008a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0008a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0008b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0008b1901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0008c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0008c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0009b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0009b0301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0009b0302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0009b0302">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0009b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0009b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0010b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0010b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0010c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0010c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0010c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0010c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0011b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0011b0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0011c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0011c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0012c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0012c0301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0015b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0015b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0015c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0015c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0016a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0016a1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0017b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0017b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0017b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0017b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0018a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0018a0901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0018c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0018c1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0018c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0018c1901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0018c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0018c2001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0018c2002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0018c2002">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0018c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0018c2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0019c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0019c0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0019c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0019c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0020b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0020b0701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0020b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0020b0901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0020c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0020c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0021a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0021a1601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0021a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0021a1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0022b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0022b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0022b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0022b0701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0022b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0022b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0022c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0022c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0023b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0023b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0023b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0023b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0023c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0023c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0023c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0023c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0024b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0024b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0024b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0024b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0024c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0024c1901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0025a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0025a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0025c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0025c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0025c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0025c1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0025c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0025c1601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0025c1602" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0025c1602">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0025c1603" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0025c1603">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0027c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0027c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0027c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0027c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0027c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0027c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0028a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0028a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0028b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0028b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0028b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0028b2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0028c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0028c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0028c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0028c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0028c1802" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0028c1802">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0029a0301" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X21.0029a03.20" target="#nkr_note_add_0029a0301">囑【CB】，曯【卍續】</note>
<note n="0029b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0029b0801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0029b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0029b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>